Goed praktijkvoorbeeld : Leerlingen maken machine veilig
Het Technisch Instituut Scheppers uit Herentals werkte met 9 draaibanken die niet in overeenstemming waren met de wetgeving.
Nieuwe draaibanken aankopen was financieel niet haalbaar voor de school, dus werd voor de andere optie gekozen: de machines ombouwen en aanpassen aan de huidige veiligheidsvoorschriften. Voor dit proces werden de leerlingen actief betrokken bij de risicoanalyse van de draaibanken en bij de aanpassing ervan.
Procedure
Eerst werd de desbetreffende wetgeving nauwkeurig bestudeerd. De tweede stap was de risicoanalyse, die als basis diende voor het ontwerp van mechanische en elektronische veiligheidsmaatregelen.
Onder begeleiding namen de leerlingen actief deel aan het ontwerpen. Daarna werden de beveiligingssystemen geassembleerd. Later zullen de leerlingen een nieuwe risicoanalyse maken, deze keer van de aangepaste draaibanken.
Draagwijdte
Bij dit project werden leerlingen van het zesde jaar (17-18 jaar oud) betrokken. Aangezien er mechanische, technologische,... aanpassingen moesten gebeuren, werd het project opgevat als een multidisciplinair initiatief voor verschillende afdelingen en vakken.
Het project ging van start in 2000; in het begin werden 2 draaibanken per schooljaar aangepast, nu gaat het om 4 draaibanken (of andere machines - zie laatste paragraaf).
Risicoanalyse
De risicoanalyse werd uitgevoerd door verschillende veiligheidsdeskundigen, de leraar en de leerlingen.
Het eerste deel omvatte de takenanalyse op de werkplek, waaronder ook de manuele activiteiten. Het tweede aspect was een risicoanalyse door middel van een checklist.
Zo kwam aan het licht dat leraren en leerlingen nog steeds beveiligingssystemen omzeilden, omdat ze zich niet altijd bewust waren van de risico's. Hieruit bleek ook dat de operator zelf oplossingen uitwerkte om relatief veilig te werken in een onveilige situatie.
Aan elk van de verschillende risico's werd een cijfer toegekend, om zo een prioriteitsvolgorde te bepalen.
Didactiek
De aanpassingen op de draaibanken werden gebruikt als een “geïntegreerde test”: de test loopt over het hele schooljaar en vereist vakkundigheid, manuele vaardigheden, algemene kennis en communicatievaardigheden. Het is een uitstekende gelegenheid om in een realistische situatie vakkennis bij te brengen.
De leerlingen gaan uit van een onveilige situatie en vormen ze in groep om tot een veilige situatie die in overeenstemming is met de wet. Daarvoor doen ze een beroep op hun algemene kennis, hun maturiteit, hun communicatietalent en hun manuele vaardigheden.
Evaluatie en voortzetting
Uit de evaluaties is gebleken dat de leerlingen dit project als een meerwaarde beschouwen. Hun veiligheidsbewustzijn werd niet alleen verbeterd doordat ze de tekortkomingen op het vlak van de veiligheid vaststelden, maar ook door de veiligheidsmaatregelen toe te passen.
De methode kan ook op andere machines worden toegepast en de school gebruikt deze tool dus ook voor een ander type van draaibank en voor andere machines. Deze benadering had zoveel succes dat ze door bedrijven werd overgenomen.
Het aantal leerlingen dat bij het project betrokken is:
- BSO, 6e jaar lassen/constructie: 5. Zij zorgen voor de constructie van het ‘opvanggedeelte’.
- TSO, 6e jaar elektriciteit-elektronica: 10. Deze leerlingen zorgen voor de bedrading en de ontwikkeling van het elektrische/elektronische gedeelte van de machines.
- 6e jaar mechanische vormgevingstechnieken: 8. Zij zijn verantwoordelijk voor het assembleren en testen van de machines.
Al deze activiteiten maken deel uit van de “geïntegreerde test”, die alle leerlingen in het laatste jaar van hun studies zouden moeten uitvoeren.
- Deze benadering is vindingrijk en vanuit pedagogisch standpunt goed doordacht. De betrokken leerlingen gaan uit van een onveilige situatie en vormen ze om in een situatie die in overeenstemming is met de wetgeving. Ze moeten dus een beroep doen op hun algemene kennis, hun maturiteit, hun communicatietechnieken en hun manuele vaardigheden.
- Tussentijdse evaluaties tonen aan dat dit project voor de leerlingen een concrete meerwaarde betekent. De verworven knowhow en het feit dat zij zelf de verbeteringen voor de veiligheid registreren, zal zonder meer een economische troef zijn voor hun toekomstige loopbaan in de industrie.
VCA-opleiding
De school won twee prijzen en werkte reeds zeer nauw samen met de industriesector, onder meer met UMICORE. Uit deze feiten ontstond het idee om voor technisch adviseurs, leraren en leerlingen een VCA-opleiding op te zetten.
Dit zou in combinatie met het project een aanzienlijke extra zijn voor de leerlingen, de werknemers van de toekomst.
Voor de school zou dit uiteraard heel wat financiële kosten met zich meebrengen (lessen, slides, cd-rom,…). Daarom heeft UMICORE aangeboden om de kosten te betalen en bovendien twee veiligheidsdeskundigen ter beschikking gesteld van de lessen. 74 leerlingen en 8 leraren volgden de opleiding. De les werd gegeven door de twee veiligheidsdeskundigen, 5 leraren (die zelf al de VCA-opleiding hadden gevolgd) en de veiligheidsdeskundige van de school (voor de wetgeving).
Het Provinciaal Veiligheidsinstituut Antwerpen organiseerde de examens. 72 studenten en 8 leraren behaalden het getuigschrift.
Contact
Preventieadviseur Moons
Scheppersstraat 9
2200 Herentals
Tel. : 014 24 85 20
Fax. : 014 23 25 42
e-mail : tis@pandora.be
