Ga naar inhoud. | Ga naar navigatie

Persoonlijke hulpmiddelen
Overgaan naar content. Zoeken FAQ Help Over ons

European Network - Belgian Safe Work Information Center (BeSWIC) - BELGIUM

OSHA-netwerk

Selecteer talen:

U bent hier: Home Thema's Collectieve en persoonlijke beschermingsmiddelen Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s)

Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s)

Wat zijn persoonlijke beschermingsmiddelen?

Een persoonlijk beschermingsmiddel (PBM) is iedere uitrusting die bestemd is om door de werknemer gedragen of vastgehouden te worden om hem te beschermen tegen één of meer risico's die zijn veiligheid of gezondheid op het werk kunnen bedreigen. Hieronder vallen ook alle aanvullingen of accessoires die daartoe kunnen bijdragen.

PBM’s moeten altijd voldoen aan volgende voorwaarden:

  • geschikt zijn voor de te voorkomen risico's, zonder zelf een vergroot risico in te houden
  • in overeenstemming zijn met de omstandigheden op de arbeidsplaats
  • afgestemd zijn op de ergonomie, de gezondheid en het comfort van de werknemer
  • aanpasbaar zijn aan de drager. Zo heeft een werknemer met slechte ogen recht op een veiligheidsbril met correctieglazen. Een ander voorbeeld zijn veiligheidsschoenen: die moeten orthopedisch aanpasbaar zijn aan de voet van de drager
  • aangepast zijn aan de drager. Om dit na te gaan kan er best een zogenaamde “fit-test” voorzien worden. Bij zo’n test moet blijken of het PBM wel behoorlijk past

Als meerdere PBM's tegelijkertijd gedragen moeten worden, moeten deze compatibel zijn met
elkaar zonder in te boeten aan efficiëntie.

Volgende zaken worden niet gedekt door het KB van 13 juni 2005 en zijn dus géén PBM’s:

  • gewone werkkledij en uniformen die niet specifiek bedoeld zijn om de veiligheid en de gezondheid van de werknemer te beschermen
  • PBM’s die specifiek bedoeld zijn voor militairen, politieagenten en personeel van de ordediensten (bv. schilden)
  • PBM’s van wegvervoermiddelen (gordels)
  • sportuitrusting
  • zelfverdedigings- of afschrikkingsmateriaal (bv. spuitbussen)
  • draagbare apparaten voor het opsporen en het signaleren van risico's en belastingsfactoren (bv. dosimeters).

Let op! PBM’s zijn in principe persoonlijk. Dit wil zeggen dat ze niet achtereenvolgens door verschillende werknemers mogen worden gebruikt, behalve wanneer ze bij elke verandering van gebruiker voldoende gereinigd, ontstoft of gedesinfecteerd worden.

Relevante wetgeving

Het KB van 13 juni 2005 betreffende het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen regelt het gebruik van PBM’s en richt zich tot werkgevers, hiërarchische lijn en werknemers.

Dit KB verscheen in het Belgisch Staatsblad van 14 juli 2005. Het is opgenomen in de Codex over het welzijn op het werk (Titel VII, Hoofdstuk II).
Het is de omzetting in Belgisch recht van de Europese Richtlijn 89/656/EEG.

Een belangrijk document is o.a. Bijlage II uit deze wet. Daarin worden de werkomstandigheden opgesomd waarbij PBM’s verplicht gebruikt moeten worden.

Het KB van 31 december 1992 betreffende het op de markt brengen van persoonlijke beschermingsmiddelen richt zich tot de producenten van PBM’s.

Het bepaalt dat PBM’s moeten voldoen aan fundamentele veiligheids- en gezondheidsvoorschriften en dat ze  moeten vergezeld zijn van een nota die de gevaren waartegen het PBM beschermt,  omschrijft. Bovendien moet de nota gebruiks- en onderhoudsinstructies omvatten. PBM’s die aan dit besluit voldoen, dragen het CE-label.

Dit KB verscheen in het Belgisch Staatsblad op 4 februari 1993 en is de omzetting in Belgisch recht van de Europese Richtlijn 89/686/EEG.

Pictogrammen

Op werkplaatsen waar een bepaald PBM gedragen moet worden, moeten passende pictogrammen worden opgehangen.
Onderstaande tabel geeft de verschillende pictogrammen en hun betekenis weer.

Pictogram Betekenis

veiligheidshelm

Veiligheidshelm verplicht

oogbescherming

Oogbescherming verplicht

gelaatsbescherming

Gelaatsbescherming verplicht

gehoorbescherming

Gehoorbescherming verplicht

veiligheidshandschoenen

Veiligheidshandschoenen verplicht

veiligheidsschoenen

Veiligheidsschoenen verplicht

ademhalingsbescherming

Ademhalingsbescherming verplicht

beschermende kleding

Beschermende kleding verplicht

individueel veiligheidsharnas

Individueel veiligheidsharnas verplicht

Aandachtspunten voor een goed PBM-beleid

De elementen van een goed PBM-beleid worden besproken op de algemene pagina over collectieve en persoonlijke beschermingsmiddelen

Bijkomend zijn volgende zaken erg belangrijk:

  • PBM’s zullen vaak nodig blijken om veilig te kunnen werken, maar denk eerst na over mogelijke collectieve beschermingsmiddelen (CBM’s): in principe verdienen zijn de voorkeur, omdat ze het gevaar afschermen
  • PBM’s moeten voldoen aan bepaalde normen. Die normen worden bepaald op Europees vlak. Na goedkeuring van een norm door Europa, moet de norm worden overgenomen als nationale norm. Nationale normen die ermee in tegenspraak zijn, moeten worden teruggetrokken.
    In de normen is een heleboel interessante informatie terug te vinden over het PBM in kwestie. Op de website van de Europese Commissie vind je de meest recente lijst van geharmoniseerde normen voor PBM’s en de referentie naar het Europees publicatieblad.
    Via de website van CEN, het Europese Comité voor Normalisatie, kunnen de normen worden opgezocht per type PBM. Er moet dan wel eerst gekozen worden voor de juiste Technische Commissie: TC 79 (ademhalingsbescherming), TC 85 (bescherming ogen en gezicht), TC 158 (helmen), TC 159 (gehoorbescherming), TC 160 (bescherming tegen vallen), TC 161 (voetbescherming) of TC 162 (kleding, inclusief handschoenen)
  • PBM’s moeten voorzien zijn van een CE-markering. Die markering geeft aan dat het PBM volgens de fabrikant voldoet aan de geldende Europese reglementering

CE-markering

  • de werkgever moet PBM’s altijd gratis ter beschikking stellen van zijn personeel
  • de werkgever staat in voor het onderhoud, de herstelling, de desinfectie en decontaminatie, en de tijdige vervanging van de PBM's
  • in principe mogen werknemers hun PBM’s niet mee naar huis nemen. De beschermingsmiddelen moeten op de arbeidsplaats op een gepaste manier worden opgeslagen.
    Er is hier wel een uitzondering voor werknemers die deel uitmaken van reizende ploegen of voor werknemers die ver van de onderneming waaraan ze verbonden zijn werken. Zij mogen hun PBM’s wel mee naar huis nemen na het werk, als hun werk tenminste geen risico op besmetting of infectie met zich meebrengt

Verder moeten volgende zaken absoluut gecheckt worden voordat een PBM in gebruik wordt genomen binnen het bedrijf:

  • heeft de leverancier een verstaanbare gebruiksaanwijzing met duidelijke instructies meegeleverd?
  • heeft de leverancier de EG-verklaring van overeenstemming meegeleverd?
  • bevinden zich de nodige markeringen op het PBM? Concreet gaat het dan om de naam van de fabrikant, de naam van het PBM, de serie- of typeaanduiding en het serienummer, de CE-markering en een verwijzing naar de relevante normen
  • zijn er opvallende veiligheidstekorten merkbaar (loszittende naden bij handschoenen, krassen op een veiligheidsbril, ...)?
  • kunnen de gebruiksinstructies van de fabrikant nageleefd worden? Hebben de gebruikers de juiste opleiding gekregen, is het duidelijk hoe het beschermingsmiddel onderhouden moet worden, is er nood aan periodieke controles, ...?

Soorten persoonlijke beschermingsmiddelen

Er bestaan verschillende soorten persoonlijke beschermingsmiddelen:

Uit de risicoanalyse moet blijken welk PBM wanneer gebruikt moet worden.

Als dit niet altijd duidelijk is, kunnen de twee bijlages bij het KB persoonlijke beschermingsmiddelen hulp bieden.

Bijlage I kan helpen bij het inventariseren van de risico’s op de werkplaats.

Bijlage II bevat een lijst van activiteiten en arbeidsomstandigheden waarbij PBM’s zeker ter beschikking moeten worden gesteld.

Let op! Deze lijst is niet allesomvattend. Als uit de risicoanalyse blijkt dat PBM’s nodig zijn, moeten deze worden aangekocht, ongeacht het gegeven of de activiteit op de lijst voorkomt.

Ook onderstaande tabel geeft aan bij welke risico’s bepaalde PBM’s gebruikt kunnen worden.

Hoofd
  Beschadiging van hele lichaam Onvoldoende zichtbaarheid Mechanische inwerking Elektrocutie, brand en vlamboog Warmte en koude Contact met vloeistof Lawaai Straling Gevaarlijke stoffen

Veiligheidshelm

N N J J J N N N N

Stootpet

N N J J N N N N N

Haarnet

N N J N N N N N N

Capuchon, muts of pet

N N N N J J N N N
Gehoor
  Beschadiging van hele lichaam Onvoldoende zichtbaarheid Mechanische inwerking Elektrocutie, brand en vlamboog Warmte en koude Contact met vloeistof Lawaai Straling Gevaarlijke stoffen

Oordoppen en oorwatten

N N N N N N J N N

Oorkappen

N N N N N N J N N

Otoplastieken

N N N N N N J N N
Gelaat
  Beschadiging van hele lichaam Onvoldoende zichtbaarheid Mechanische inwerking Elektrocutie, brand en vlamboog Warmte en koude Contact met vloeistof Lawaai Straling Gevaarlijke stoffen

Veiligheidsbril

N N J N J N N N N

Ruimzichtbril

N N J N J N N N N

Lasbril

N N J N J N N J N

Laserbril

N N N N N N N J N

Veiligheidsschild

N N J N J N N J N

Gelaatsscherm

N N J J J N N N J

Laskap

N N J N J N N J N

Gaasscherm

N N J N N N N N N
Ademhaling
  Beschadiging van hele lichaam Onvoldoende zichtbaarheid Mechanische inwerking Elektrocutie, brand en vlamboog Warmte en koude Contact met vloeistof Lawaai Straling Gevaarlijke stoffen

Filtermaskers tegen deeltjes

N N J N N N N N J

Filtermaskers tegen gassen en dampen

N N N N N N N N J

Persluchttoestel

J N N N N N N N J

Luchtkap

N N J N N N N N J
Helmen
  Beschadiging van hele lichaam Onvoldoende zichtbaarheid Mechanische inwerking Elektrocutie, brand en vlamboog Warmte en koude Contact met vloeistof Lawaai Straling Gevaarlijke stoffen

Veiligheidshelm

N N J J J N N N N

Gehoorbeschermingshelm

N N J N N N J N N

Helm met gelaatsscherm

N N J N J J N N J
Handen
  Beschadiging van hele lichaam Onvoldoende zichtbaarheid Mechanische inwerking Elektrocutie, brand en vlamboog Warmte en koude Contact met vloeistof Lawaai Straling Gevaarlijke stoffen

Veiligheidshandschoenen

N N J J J J N N J

Veiligheidswanten

N N J J J J N N J
Voeten
  Beschadiging van hele lichaam Onvoldoende zichtbaarheid Mechanische inwerking Elektrocutie, brand en vlamboog Warmte en koude Contact met vloeistof Lawaai Straling Gevaarlijke stoffen

Veiligheidsschoenen

N N J J J J N N N

Veiligheidslaarzen

N N J J J J N N N
Kleding
  Beschadiging van hele lichaam Onvoldoende zichtbaarheid Mechanische inwerking Elektrocutie, brand en vlamboog Warmte en koude Contact met vloeistof Lawaai Straling Gevaarlijke stoffen

Veiligheidsbroek

N N J N N J N N N

Veiligheidsvest

N J J J J J N N N

Veiligheidsschort

N N J N J N N J J

Veiligheidsjas

N J J J J J N N N

Veiligheidspak/overall

J J J J J J N N N

Kniebeschermers

N N J N N N N N N

Valbeveiligingsapparatuur

J J N N N N N N N

Reddingsvest

J J N N N N N N N

Meer informatie