Ga naar inhoud. | Ga naar navigatie

Persoonlijke hulpmiddelen
Overgaan naar content. Zoeken FAQ Help Over ons

European Network - Belgian Safe Work Information Center (BeSWIC) - BELGIUM

OSHA-netwerk

Selecteer talen:

U bent hier: Home Thema's Gezondheid Gezondheidsrisico's

Gezondheidsrisico's

Tijdens de arbeid kunnen werknemers te maken hebben met een uitgebreid gamma factoren die een belasting voor de gezondheid betekenen en eventueel aanleiding kunnen geven tot ziekte.

Chemische agentia

Via inademing, huidcontact of inslikken kunnen werknemers tijdens het werk blootgesteld worden aan chemische stoffen. In sommige gevallen (te hoge dosissen) zal dit aanleiding geven tot toxische effecten op de blootstellingsplaats of in een ander orgaan in het lichaam.

Men maakt hierbij onderscheid tussen deterministische en probabilistische effecten.

Klassieke toxische effecten zijn deterministisch, dit wil zeggen: bij een bepaalde dosis komen ze voor bij iedereen. De intensiteit van het effect neemt toe bij stijgende dosis en er is een drempel waaronder het effect niet voorkomt. De grenswaarden zijn gebaseerd op deze drempels.

Kankerverwekkende, mutagene en teratogene effecten zijn probabilistisch. Het gaat hier om een kansfenomeen. Hoe hoger de dosis, hoe groter de kans op het krijgen van het effect. Men neemt aan dat er voor deze effecten geen veilige drempel is. Dit heeft zijn consequenties voor normering. Voor probabilistische effecten is de enige veilige drempel de nulblootstelling. Toch worden ook voor deze effecten limietwaarden vastgelegd. Deze worden bepaald via epidemiologische risico -berekeningen in combinatie met het maatschappelijk bepaalde "maximaal aanvaard risico".

In België heten de normen voor beroepsmatige blootstelling aan chemische stoffen grenswaarden. Deze grenswaarden gelden enkel voor werknemers!!!

Voor meer informatie, zie het thema ‘Chemische, kankerverwekkende en mutagene agentia’

Goede praktijkvoorbeelden:

Biologische agentia

Wanneer men in contact komt met ziekteverwekkende micro-organismen (bacteriën, virussen, schimmels, protozoa, prionen, parasieten) loopt men het risico van besmetting. Dit risico is het grootst voor zij die werken met besmette patiënten en besmet materiaal in ziekenhuizen en laboratoria.

Ook in de afvalverwerking, land- en tuinbouw, slachthuizen en vleesverwerkende industrie is het risico reëel omdat er een ganse reeks ziekten zijn die kunnen overgaan van dier naar mens.

Meer informatie

Zie op de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg de toelichting over de regelgeving in het thema Biologische agentia

Goede praktijkvoorbeelden:

Internationale aanbeveling over HIV en aids

De aanbeveling nr. 200 over HIV en aids van de Internationale Arbeidsorganisatie heeft als doel:

  • de mogelijke discriminatie en uitsluiting van aidslijders en dragers van het HIV virus op het werk tegen te gaan
  • de blootstelling van werknemers aan HIV te voorkomen
  • het vrijwillig opsporen van HIV en aids aan te moedigen.

U vindt meer info hierover in het artikel “Aanbeveling inzake HIV, Aids en de arbeidswereld”

Preventie van prikongevallen

Europese richtlijn en kaderakkoord

Op 1 juni 2010 is de richtlijn 2010/32/EU gepubliceerd tot uitvoering van de kaderovereenkomst die verwondingen en infecties ten gevolge van prikongevallen in de gezondheidssector moet voorkomen.

Naar schatting vinden er jaarlijks meer dan 1 miljoen prikongelukken plaats. De gevolgen van een prikongeluk kunnen zeer ernstig zijn. Denken we maar aan besmettingen met aandoeningen als HIV, hepatitis of andere virale infecties.

De Europese sociale partners in de zorgsector hadden het kaderakkoord voor prikongevallen afgesloten op 17 juli 2009. Meer informatie over dit akkoord vindt u in de rubriek ‘Goede praktijken’: Kaderakkoord met betrekking tot de preventie van verwondingen door scherpe voorwerpen in de ziekenhuis- en gezondheidssector.

De European Biosafety Network (EBN) heeft een praktisch instrument en een leidraad ontwikkeld voor de toepassing van de richtlijn.

Raadpleeg deze documenten en de presentaties van de European Biosafety Summits op de website van EBN bij Resources.

Aanbevelingen van de Hoge Gezondheidsraad

De Hoge Gezondheidsraad, het wetenschappelijk adviesorgaan van de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu, heeft in mei 2011 advies nr. 8429 uitgebracht met betrekking tot prik- en spatongevallen binnen zorginstellingen. Een aantal aanbevelingen in het advies moeten het mogelijk maken om de gepaste maatregelen te nemen na een dergelijk ongeval in een ziekenhuisomgeving en te komen tot een doeltreffende coördinatie van de voorzorgsmaatregelen.

Raadpleeg het advies op de website van de Hoge Gezondheidsraad: Aanbevelingen betreffende de preventie van accidentele contacten met bloed en andere lichaamsvochten in de verzorgingsinstellingen (PDF)

Griep

Griep, ook influenza genoemd, is een besmettelijke aandoening van de luchtwegen, veroorzaakt door een virus. De aandoening komt bijna uitsluitend voor in de herfst- en winterperiode.

Griep begint meestal plotseling, met hoge koorts en koude rillingen. Alles doet pijn, vooral de keel, het hoofd en de ledematen. Een droge hoest, niezen, een loopneus en prikkelende ogen horen er vaak ook bij.

Wie griep heeft, kan zich behoorlijk ziek voelen. Koorts en pijn verdwijnen meestal na twee tot vier dagen, maar de hoest kan wel lang aanhouden. De ziekte kan ook meer ernstige gevolgen hebben. Ze kan leiden tot long- en hartcomplicaties en in zeldzame gevallen zelfs tot een dodelijke, virale longontsteking of hersenvliesontsteking.

Een griepepidemie of pandemie is ook voelbaar op de bedrijfsvloer, onder meer door een langdurige afwezigheid van heel wat personeel. De ondernemingen kunnen ook de nodige maatregelen nemen om de verdere verspreiding van de ziekte tegen te gaan.

Meer informatie hierover vindt u op de website van het Interministerieel Commissariaat Influenza: www.influenza.be

Raadpleeg op die website de veel gestelde vragen en antwoorden (FAQ) voor de ondernemingen bij:

Over de A/H1N1 griep (beter bekend als de “Mexicaanse griep”) vindt u op de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg meer informatie over de hygiëne- en voorzorgsmaatregelen en een lijst van veel gestelde vragen en antwoorden die verband houden met de arbeidsreglementering en het welzijn op het werk: Griep A/H1N1

Fysische agentia

Elk van de volgende fysische agentia heeft zijn eigen gezondheidsschadeprofiel.

Lawaai

Lawaai veroorzaakt doofheid vanaf 80 dB. Daarnaast veroorzaakt lawaai stressfenomenen in het lichaam die kunnen zorgen voor bloeddrukstijging en een verhoogd risico op hartinfarct.

Meer informatie:

  • over de regelgeving, zie op de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg het thema ‘Geluidsomgeving’.
  • pagina met achtergrondinformatie over geluid.

Goede praktijkvoorbeelden:

Trillingen

Hand- en armtrillingen veroorzaken vasculaire en neurologische stoornissen ter hoogte van de handen (witte vinger syndroom) en afwijkingen aan het polsgewricht. Lichaamstrillingen veroorzaken schade aan de wervelzuil.

Meer informatie:

  • zie het thema Mechanische trillingen
  • over de regelgeving, zie op de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg het thema ‘Trillingen’.

Klimaatfactoren

Thermische omgevingsfactoren kunnen voor hinder zorgen (te koud, te warm, tocht) maar kunnen in extreme situaties ook de gezondheid schaden. Bij de risico-evaluatie zal men steeds met de verschillende aspecten van het arbeidsklimaat moeten rekening houden:

  • luchttemperatuur
  • luchtvochtigheid
  • luchtstroomsnelheid
  • warmtestraling

Meer informatie:

Goede praktijkvoorbeelden:

Licht

Onvoldoende of overdreven verlichting zorgen er voor dat onze ogen snel vermoeid geraken en dat we bepaalde taken niet goed meer kunnen uitvoeren. Dit kan dan weer zorgen voor een verhoogd risico op ongevallen.

Meer informatie:

Luchtdruk

Sommige werknemer zoals duikers worden blootgesteld aan verhoogde luchtdrukken of hyperbare omstandigheden. Met deze blootstelling moet voorzichtig en gedisciplineerd omgesprongen worden omdat snelle drukwijzigingen aanleiding kunnen geven tot duikersziekte.…

Meer informatie op de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg bij het thema ‘Werkzaamheden in een hyperbare omgeving’.

Ioniserende stralen

Werknemers die werken met stralingsbronnen (bijvoorbeeld de radiologie in een ziekenhuis) op radio-isotopen (bijvoorbeeld onderzoekslaboratoria) moeten er voor zorgen dat hun blootstelling aan ioniserende straling tot een minimum beperkt wordt omdat ioniserende straling kankerverwekkend is.

Meer informatie op de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg bij het thema ‘Ioniserende stralingen’.

Niet-ioniserende straling

De niet-ioniserende straling wordt ingedeeld in twee groepen.

Optische straling

  • ultraviolet
  • zichtbaar licht
  • infrarood
  • laser

Elektromagnetische velden

  • microgolven
  • radiogolven
  • intermediaire frequenties
  • ELF velden
  • Statische magnetische velden

Optische straling kan schadelijk zijn voor de huid en vooral voor de ogen.
Elektromagnetische velden kunnen bij overbestraling opwarming of zenuwstimulatie veroorzaken.

Meer informatie:

Fysieke belasting

Energetische belasting

Het vermogen van de mens tot fysieke arbeid berust op de omzetting van scheikundige energie in arbeid en warmte door metabole verbranding ter hoogte van de spieren volgens de globale formule voedingstoffen + zuurstof = arbeid + warmte + CO2 + H2O

De longen en de bloedsomloop spelen een cruciale rol in de aanvoer van voldoende zuurstof en de afvoer van de koolstofdioxide. Hoe zwaarder de arbeid, hoe groter de metabole omzetting en O2-verbruik.

Indien de energetische werkbelasting (zeer zwaar werk) hoger is dan de belastbaarheid van de persoon, zullen zich stoornissen voordoen (collaps, uitputting).

Goede praktijkvoorbeelden:

Muskoloskeletale belasting

Elke vorm van lichamelijke arbeid berust op de samentrekking van één of meer spieren. Bij deze spierarbeid ontstaat er belasting van spieren, pezen, gewrichten en botten.

Door overbelasting, lokale druk, repetitieve bewegingen en verkeerde houdingen kunnen pathologieën ontstaan ter hoogte van gewrichten, pezen en spieren, welke zich vaak uiten door pijn, functieverlies en ontsteking. Vooral lage rugpijn is een groot probleem.

Meer informatie, zie het thema ‘Overbelastingsletsels’.

Goede praktijkvoorbeelden:

Psychosociale belasting. Stress.

Stress ontstaat wanneer er een onevenwicht bestaat tussen de eisen die gesteld worden door de taak en/of de sociale omgeving, en de capaciteiten die men heeft om er het hoofd aan te bieden.

Wanneer de stresssituatie te lang aanhoudt, kunnen wijzigingen in de gezondheidstoestand optreden zoals:

  • arbeidsontevredenheid, prikkelbaarheid, boosheid
  • moeheid, slaapstoornissen
  • hoofdpijn, rugpijn
  • maag- en darmstoornissen
  • hartkloppingen, hartritmestoornissen, hypertensie, hartinfarct
  • longaandoeningen zoals benauwdheid, hyperventilatie.

Meer informatie, zie het thema ‘Psychosociale factoren’.

Goede praktijkvoorbeelden:

Bioritmeverstoring

De menselijke biologische klok is ingesteld op een vast circadiaan ritme. Ploegenarbeid (vooral nachtarbeid) en snelle verplaatsingen naar andere tijdszones kunnen gezondheidseffecten zoals slaaptekort, moeheid, hoge bloeddruk en maag- en darmproblemen teweegbrengen.

Meer informatie op de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg bij het thema ‘Nachtarbeid en ploegenarbeid’.

Goede praktijkvoorbeelden: