Geluid
- Waarom lawaai ?
- Wetgeving
- Onderzoeken
- Studiedagen
- Statistieken
- Campagnemateriaal (affiches,...)
- Multimedia- en audiovisuele middelen
- Websites en webrubrieken
Waarom lawaai ?
Geluidshinder kan leiden tot of bijdragen aan:
- gehoorproblemen;
- beschadiging van de oren door blootstelling aan gevaarlijke stoffen;
- arbeidsgerelateerde stress;
- een verhoogd risico op arbeidsongevallen;
- beschadiging van een ongeboren kind van een werkneemster.
De bescherming van werknemers tegen de effecten van geluidshinder kan een gecompliceerde zaak zijn, omdat rekening moet worden gehouden met de specifieke kenmerken van het lawaai op de werkplek, en ook met mogelijke andere risico's die daar aanwezig zijn.
Aanbevolen oplossingen om de risico's van geluid tot een minimum te beperken:
De sleutel tot succes valt in drie elementen uiteen:
- de uitvoering van een risicobeoordeling;
- het nemen van maatregelen om de risico's te vermijden of te beheersen;
- geregelde controle en evaluatie van de doeltreffendheid van de genomen maatregelen.
Wetgeving
De Belgische wetgeving stelt dat de blootstelling van de werknemers aan geluid moet worden beperkt tot een zo laag mogelijk niveau.
Vanaf een blootstelling van 80dB(A) worden specifieke maatregelen opgelegd:
- Vanaf de onderste actiewaarde (80 dB(A) zonder rekening te houden met het dempend effect van gehoorbeschermers) wordt gehoorbescherming ter beschikking van de werknemers gesteld, krijgen de werknemers voorlichting en opleiding in verband met blootstelling aan lawaai, en worden ze aan een gezondheidstoezicht onderworpen.
- Vanaf de bovenste actiewaarde (85 dB(A) zonder rekening te houden met het dempend effect van gehoorbeschermers) zijn de werknemers verplicht gehoorbescherming te dragen, krijgen ze voorlichting en opleiding in verband met blootstelling aan lawaai, en worden ze aan een gezondheidstoezicht onderworpen. De gevarenzones worden gesignaleerd en afgebakend en de werkgever voert een programma van maatregelen in om de blootstelling te beperken.
- De grenswaarde (87 dB(A) waarbij rekening wordt gehouden met het dempend effect van gehoorbeschermers) mag niet worden overschreden. Bij overschrijding worden onmiddellijk maatregelen genomen om de blootstelling onder grenswaarde te brengen, wordt de oorzaak van de overschrijding geïdentificeerd en de beschermings- en preventiemaatregelen aangepast om te voorkomen dat zulks opnieuw gebeurt.
Regelgevende teksten:
- Koninklijk besluit van 16 januari 2006 betreffende de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van de werknemers tegen de risico’s van lawaai op het werk (PDF, 9 p., 50 kB). Dit KB is de omzetting in Belgisch rechtvan de richtlijn 2003/10/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 februari 2003 betreffende de minimumvoorschriften inzake gezondheid en veiligheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico’s van fysische agentia (lawaai).
- De richtlijn 2003/10/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 februari 2003 betreffende de minimumvoorschriften inzake gezondheid en veiligheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van fysische agentia (lawaai)
- Gehoorbeschermingsmiddelen:
Onderzoeken
Nieuwe technieken voor gehoortesten
De afgelopen jaren werden er een aantal nieuwe technieken geïntroduceerd. Deze laten toe om de efficiëntie en de waarde van de beoordeling van het gehoor te optimaliseren.
Eén techniek draait rond otoakoestische emissies (OAE). Deze emissies laten toe om functiestoornissen van de externe haarcellen van de cochlea – en in het bijzonder deze die te wijten zijn aan een lawaaitrauma - vroegtijdig op te sporen. De cochlea, ook wel slakkenhuis genoemd, is ons gehoororgaan en verantwoordelijk voor de omzetting van mechanische vibraties (geluid) in elektrische signalen.
Via een sonde in het oor verzendt men korte geluiden, waarna men kijkt hoe het oor hierop reageert. Het onderzoek is dus helemaal niet belastend en vereist geen actieve medewerking van de patiënt. Deze benadering is vooral zeer efficiënt voor patiënten met oren die nog niet erg veel hebben afgezien en kan op zich een uitstekend opsporingsmiddel vormen.
Er werden ook nieuwe gebruiksvriendelijke technieken ontwikkeld die steunen op woordherkenning in ruis. Via deze methode kan iedereen zelf zijn gehoor testen.
Zo kan men op de website van de Nationale Hoortest zelf zijn gehoor aan een test onderwerpen. Men doet dit trouwens best buiten de werkuren en met een uitgerust oor. Deze test meet in welke mate men getallen kan herkennen en dit in een omgeving met lawaaioverlast die vergelijkbaar is met situaties uit het dagelijkse leven, zoals het openbaar transport, veel mensen bijeen,… Het nieuwe systeem maakt gebruik van een kritische signaal/ruis verhouding om de verstaanbaarheid te meten. Vernieuwend hierbij is het feit dat de gehoordrempel niet meer in een stille omgeving wordt opgespoord.
Zie de website van de Nationale Hoortest.
Gids over werkgerelateerd lawaai van de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO)
Als onderdeel van een ruimer initiatief waarin op genormeerde wijze de impact werd gemeten van 25 risicofactoren, heeft de Wereldgezondheidsorganisatie op wereldschaal de ziektelast ten gevolge van werkgerelateerd lawaai geëvalueerd. In het verlengde van die evaluatie op wereldschaal, biedt deze gids de professionals van de arbeidsgeneeskunde een instrument waarmee meer gedetailleerde ramingen kunnen worden gemaakt van de ziektelast ten gevolge van gehoorschade veroorzaakt door werkgerelateerd lawaai, zowel op nationaal als subnationaal niveau.
De gids bevat eveneens een inleidend deel over de methodes ter evaluatie van de omgevingsgerelateerde ziektelast en beschrijft hoe de ziektelast ten gevolge van gehoorschade veroorzaakt door werkgerelateerd lawaai moet worden gekwantificeerd. De volgende topics worden beschreven:
- lawaaikenmerken en de weerslag ervan op de gezondheid van de werknemers
- selectiecriteria voor de gezondheidsresultaten bij de evaluatie van de ziektelast
- methodes ter evaluatie van de blootstelling aan lawaai op de werkplek voor alle segmenten van een populatie
- relatieve risicogegevens m.b.t. het voornaamste gezondheidsresultaat van werkgerelateerd lawaai
- procedures voor het summier meten van de ziektelast bij werkgerelateerd lawaai
- onzekerheidsfactoren bij ziektelastramingen
- beleidsimplicaties.
Raadpleeg de gids in het Engels: Occupational noise. Assessing the burden of disease from work-related hearing impairment at national and local levels (PDF formaat - 41 pagina's - 291 kB).
Europees onderzoek over lawaai en ototoxische stoffen
Lawaaidoofheid behoort tot de meest voorkomende beroepsziekten in Europa. Een literatuuronderzoek van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk wil een actueel beeld geven van de kennis over de risico’s van een gecombineerde blootstelling aan hoge geluidsniveaus en de chemische stoffen die kunnen bijdragen aan gehoorverlies. Tevens wenst de studie aan te geven op welke punten die kennis nog onvoldoende is, met het oog op toekomstige acties en onderzoek.
Raadpleeg het Engelstalig onderzoeksrapport op de website van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk: Combined exposure to Noise and Ototoxic Substances
Studiedagen
Symposium ‘We verstaan elkaar niet meer !’
Op 12 mei 2009 organiseerde het Fonds voor de beroepsziekten in Brussel een symposium over de preventie van gehoorproblemen door lawaai en de nieuwe benaderingen binnen de arbeidsgeneeskunde.
Elk jaar stromen er bij het Fonds voor de beroepsziekten meer dan 600 aanvragen binnen voor schadeloosstelling wegens hardhorendheid ten gevolge van lawaai. Nochtans had men heel wat van deze aanvragen kunnen voorkomen door ruim op voorhand de naderende problemen op te sporen.
De Wetenschappelijke Raad van het Fonds voor de beroepsziekten schat dat ongeveer 10 tot 15% van de actieve bevolking nu het risico loopt om ooit gehoorsproblemen te krijgen. Binnen bepaalde beroepssectoren is die risicofactor nog een pak hoger, zoals in de bouwsector, de metaalnijverheid, de houtindustrie, de vervoersector, maar ook bijvoorbeeld bij muzikanten en zwemredders.
Het symposium was voor heel wat preventieadviseurs, arbeidsgeneesheren, NKO-specialisten veiligheidsingenieurs, audiologen en andere geïnteresseerden een ideale gelegenheid om na te denken over een meer efficiënt preventiebeleid op het vlak van auditieve problemen ten gevolge van lawaai en om hieromtrent meer kennis te verwerven.
Meer info:
- Folder van de studiedag met onder meer het dagprogramma: We verstaan elkaar niet meer ! Preventie van gehoorproblemen door lawaai: nieuwe benaderingen binnen de arbeidsgeneeskunde (PDF formaat – 2 pagina’s – 680 kB)
- Verslag van de studiedag (PDF formaat – 2 pagina’s -77 kB)
Statistieken
Elke dag worden in Europa miljoenen werknemers blootgesteld aan lawaai.
Een op de vijf werknemers in Europa moet minstens de helft van de werktijd zijn stem verheffen om gehoord te worden. 7% lijdt aan een arbeidsgebonden gehoorstornis. Gehoorverlies ten gevolge van lawaai is de meest gemelde beroepziekte in de EU.
In de top-tien van de beroepsziekten waarvoor in 2003 een vergoeding werd toegekend wegens arbeidsongeschiktheid, staat doofheid in België op de tweede plaats.
Lawaai vormt vooral een probleem in fabrieken en in de bouw: 40% van de werknemers in fabrieken en 35% van de werknemers in de bouw worden tijdens meer dan de helft van de werktijd aan hoge geluidsniveaus blootgesteld. Maar lawaai kan ook een rol spelen in veel andere sectoren, niet alleen in de landbouw en het transport, maar ook in het onderwijs en de horeca.
Campagnemateriaal (affiches,...)
Prevent stelt een aantal affiches over geluid voor: Bescherm altijd je gehoor, Bescherm je gehoor. Ook thuis, Gehoorbescherming, Je gehoor, kwetsbare onderdelen.
Multimedia- en audiovisuele middelen
Lawaai, opleiding op cd-rom
Deze opleiding is bestemd voor alle personen die tijdens hun dagtaak kunnen blootgesteld worden aan een geluidsniveau van 85 dB of hoger. Tijdens een sessie van ongeveer 1 uur wordt aan de cursist duidelijk gemaakt welke de voornaamste aandachtpunten en voorzorgen zijn in de strijd tegen lawaaihinder en het voorkomen van beroepsdoofheid. De opleiding is ontwikkeld door OBP.
Websites en webrubrieken
Lawaai op het werk (Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk)
Op de website van het Europees Agentschap vindt u een specifiek thema over lawaai, met onder meer:
- definitie
- risico’s
- preventie
- publicaties
- wetgeving
Raadpleeg het thema Lawaai op het werk
Lawaai.nl (Nederland)
Deze website is een initiatief van een aantal specialisten, die tot doel hebben de vele misverstanden op het gebied van lawaai weg te nemen, door u te voorzien van de benodigde informatie inzake de risico's van lawaai.
Raadpleeg de website: www.lawaai.nl
Noise at work (Verenigd Koninkrijk)
Op de website van het ‘Health & Safety Executive’ (HSE) vindt u een webrubriek over lawaai op het werk, met onder meer:
- eenvoudige controles om na te gaan of men een risico loopt en instrumenten om de blootstelling te schatten
- kost-effectieve oplossingen die gemakkelijk toepasbaar zijn
- goede praktijken
- frequent gestelde vragen.
Raadpleeg de webrubriek: Noise at work
Audition-Infos (Frankrijk)
Deze website verenigt bijzonder veel informatie over de werking van het gehoor, over gehoorstoornissen, de preventie en opsporing ervan en oplossingen om beter te kunnen horen. Bovendien is er een link naar een gehoortest.
Raadpleeg de website: Audition-Infos
