Arbeidsomstandigheden achter de tralies

Het Europees vakbondsinstituut (ETUI) heeft editie 19 van zijn HesaMag tijdschrift gewijd aan het thema van de arbeidsomstandigheden achter de tralies.

Drie groepen komen aan bod:

  • de gevangenen die al of niet gevangenisarbeid verrichten;
  • penitentiaire beambten die in rechtstreeks contact komen met gevangenen binnen in de gevangenis;
  • ander gevangenispersoneel en personen van de “buitenwereld” die in contact komen met gevangenen vanuit een gezondheidsperspectief of vanuit sociale, opvoedkundige of andere rollen.

Uitgangspunt van ETUI is dat goede arbeidsomstandigheden voor het gevangenispersoneel een positief effect hebben op de gevangenen en vice versa.

In de Europese Unie zijn er ongeveer 630.000 gevangenen en een zelfde grootte orde aan gevangenispersoneel.

Lees er meer over op de website van ETUI:

Op 8 juli 2019 was er een fotovernissage van Sadak Souici om dit nummer onder de aandacht te brengen. Meer info daarover is beschikbaar op de website van ETUI:

Het merendeel van de foto’s, genomen in de gevangenis van Melun in Frankrijk, zijn ook opgenomen in dit artikel:

Risico’s

Gevangenen die gevangenisarbeid verrichten, kunnen voor dezelfde activiteiten dezelfde risico’s lopen als de reguliere arbeid in de buitenwereld. Gedetineerden die, hetzij in het raam van artikel 30bis van het Strafwetboek, hetzij vrijwillig arbeid verrichten, zijn personen die, anders dan krachtens een arbeidsovereenkomst, arbeid verrichten onder het gezag van een ander persoon en worden dus gelijkgesteld met werknemers waarop de wet betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk van toepassing is (volgens art. 2, §1, tweede lid, 1° a) van die zogenaamde welzijnswet).

De penitentiaire beambten staan bloot aan diverse risico’s: niet enkel risico’s die te maken hebben met het bewaken van de gevangenen, zoals agressie en andere psychosociale risico’s, maar ook veel meer andere risicovelden, zoals biologische risico’s (o.a. besmettelijke ziekten).

Daarnaast bevolken diverse nationaliteiten de gevangenissen met verschillende taal- en cultuurproblemen als gevolg. In dit kader is het initiatief “Picture it in prison” waarbij met beelden wordt gewerkt, het vermelden waard. Lees hierover volgende berichtgeving in het Engels op de website van:

Berichtgeving in Belgische en internationale literatuur

Over de Belgische gevangenissen, op de website van:

Op de website van de FOD Justitie is er onder de rubriek ‘Thema’s en dossiers’ een pagina over gevangenissen.

Daarnaast verschijnen er in de internationale literatuur bepaalde bijdragen en publicaties, soms internationaal vergelijkend en soms beschrijvend over het eigen nationaal systeem:

Ook internationale vakorganisaties voeren soms projecten en wetenschappelijk onderzoek uit; meer info daarover in het Engels op de website van:

De Raad van Europa heeft diverse aanbevelingen; de belangrijkste zijn beschikbaar in het Engels op de Refworld website van de “United Nations High Commissioner for Refugees” (UNHCR):

De Raad van Europa heeft ook een grote hoeveelheid aan publicaties; ze zijn beschikbaar op hun portaalsite: Criminal law cooperation - Publications.

Er is ook algemene informatie beschikbaar in het Tijdschrift voor Mensenrechten (TvMR) en het Tijdschrift voor Strafbeleid & Gevangeniswezen (FATIK). U kan die downloaden op de website van de Liga voor Mensenrechten: Online tijdschriften.

Wetgeving in België

De wettelijke basis voor detentie is de basiswet van 12 januari 2005 betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van gedetineerden en tot regeling van de samenstelling, de bevoegdheden en de werking van de Penitentiaire Gezondheidsraad.

Het toezicht op die wetgeving wordt uitgevoerd door de Centrale Toezichtsraad voor het Gevangeniswezen (CTRG).

Soms zijn er ook eindwerken die het gevangeniswezen behandelen, zoals deze die beschikbaar zijn op de website van de Universiteit van Gent:

Recent verscheen het koninklijk besluit 26 juni 2019 betreffende de vergoeding van de gedetineerden die het slachtoffer zijn van een penitentiair arbeidsongeval.

“Cellmade” is het label van de Regie van de Gevangenisarbeid, een autonome dienst binnen de Federale Overheidsdienst Justitie. Cellmade staat al sinds 1931 in voor de tewerkstelling en de opleiding van gedetineerden in de Belgische strafinrichtingen. Verspreid over heel België zijn er meer dan 30 penitentiaire werkplaatsen. Meer info op de website van Cellmade

Zoals hierboven vermeld worden gevangenisarbeiders gelijkgesteld met werknemers die vallen onder de welzijnswet. Voor de werknemers in gevangenissen is uiteraard de welzijnswet van toepassing.

European Trade Union Institute (ETUI)

Het Europees vakbondsinstituut is een onafhankelijke onderzoeksinstelling en opleidingscentrum van het Europese vakverbond confederatie. Het doet onderzoek naar Europese standaardisatie en arbeidsomstandigheden. Het publiceert boeken, rapporten, richtlijnen en geeft ook het HESAmagazine uit met themanummers rond arbeidsomstandigheden van minder gekende sectoren.

Rond andere themanummers zijn er op deze BeSWIC website deze blogberichten gepubliceerd: