Rechtskracht van normen: gids van de FOD Economie

De Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie (FOD Economie) heeft een gids gepubliceerd over de rol en het belang van de normen in wetgevende teksten in het belang van de bedrijven en de maatschappij en de manier hoe men naar normen kan verwijzen in regelgevende teksten. De informatie die in deze gids wordt vermeld, is zowel nuttig voor een preventieadviseur (hoofdstukken 1 tot 4) als voor overheden (hoofdstuk 5).

De gids is beschikbaar op de website van de FOD Economie, in de rubriek Publicaties > Verwijzen naar normen in technische regelgeving - Ontdek de voordelen! Gids bestemd voor regelgevende overheden.

Deze gids werd gepresenteerd op een studiedag van 4 mei 2017. De presentaties ervan zijn beschikbaar op de website van de FOD Economie, in de rubriek Activiteiten > Seminarie “Normen en overheidsbeleid”.

Hieronder volgt wat meer informatie rond:

  • de verwijzingsregels naar normen in reglementaire teksten;
  • in welke regelgeving naast de welzijnswet die ook van belang is voor een preventieadviseur, men verwijzingen naar normen kan vinden;
  • de lijst van geharmoniseerde normen;
  • het belang van normen in het dagelijkse leven;
  • de aankoop van normen;
  • enkele eerder verschenen artikels op deze BeSWIC website daarover.

Verwijzingsregels

In de gids worden volgende indelingen gemaakt, die men terugvindt in hoofdstuk 5:

  • volgens indirect of direct karakter van de verwijzing;
  • volgens al dan niet dwingend karakter van de verwijzing.

Bij de directe verwijzing kan de norm zowel gedateerd als niet gedateerd zijn.

Bij de dwingende verwijzing zijn er 3 varianten mogelijk:

  • De toepassing van de norm is verplicht.
  • De gelijkwaardigheid aan de norm is vereist.
  • Er is een indirect dwingende verwijzing.

In de gids wordt van elke indeling duidelijke voorbeelden gegeven en eindigt met enkele concrete aanbevelingen.

Voorbeelden van verwijzingen naar normen in wettelijke bepalingen in het dagelijks leven van een preventieadviseur

In de nieuwe Codex, die op 2 juni 2017 in het Belgisch Staatsblad is gepubliceerd, zijn o.a. voorbeelden te vinden in boek III, titel 1 (o.a. in art. III.1-32 met voor verlichting de link naar NBN EN 12464-1 en NBN EN 12464-2) en op diverse plaatsen in boek VI, titel 1: chemische agentia.

Voor het risicoveld chemische agentia is er een lijst van normen beschikbaar in de rubriek Thema's > Gevaarlijke stoffen > Chemische agentia > Normering.

Niet enkel in de welzijnswet en zijn uitvoeringsbesluiten, maar ook in andere regelgeving, zoals in het koninklijk besluit van 7 juli 1994 tot vaststelling van de basisnormen voor de preventie van brand en ontploffing waaraan de nieuwe gebouwen moeten voldoen, het vervoer van gevaarlijke stoffen (o.a. ADR en RID) en in de milieuregelgeving, om er maar enkele te noemen, wordt regelmatig (expliciet) naar normen verwezen.

In het kader van de nieuwe aanpakrichtlijnen kan men door te voldoen aan geharmoniseerde normen een meer concrete invulling geven aan bepaalde essentiële veiligheids- en gezondheidseisen die in een bepaalde richtlijn staan vermeld. Dit is dan een impliciete verwijzing naar normen. De lijst van geharmoniseerde Europese normen per richtlijn of verordening is in het Engels beschikbaar op de website van de Europese Commissie, in de rubriek Groei > The European Single Market > European Standards > Harmonised Standards.

Ook bedrijven die zorgsystemen hebben, zoals ISO 9001, ISO 14001 of de toekomstige ISO 45001, zijn gebaseerd op ISO-normen. Standaarden van managementsystemen zijn één van de groepen normen.

Bepaalde welzijnsactoren, zoals de externe diensten voor preventie en bescherming op het werk en de externe diensten voor technische controles op de werkplaats, moeten een ISO 9001 en een ISO 17020 certificaat onder accreditatie hebben.

Rond producten en productspecificaties, zoals bijvoorbeeld bouwproducten, verwijst men ook dikwijls naar normen. Een voorbeeld hiervan is de bouwproductverordening. De 7 fundamentele eisen voor bouwwerken zijn:

  • mechanische weerstand en stabiliteit;
  • brandveiligheid;
  • hygiëne, gezondheid en milieu;
  • veiligheid en toegankelijkheid bij gebruik;
  • bescherming tegen geluidshinder;
  • energiebesparing en warmtebehoud;
  • duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen.

Meer info over de bouwproductverordening, zoals de CE en prestatieverklaring, is beschikbaar op de website van de FOD Economie, in de rubriek Ondernemingen > Specifieke sectoren > kwaliteit in de bouw > Bouwproducten.

De rol van technische specificaties (STS) voor de realisatie van bouwwerken volgens regels van de kunst en goed vakmanschap voornamelijk bestemd voor voorschrijvers en ontwerpers is beschikbaar op de website van de FOD Economie, in de rubriek Ondernemingen > Specifieke sectoren > kwaliteit in de bouw > technische specificaties.

Een beknopte brochure van de Federatie van Algemene Bouwaannemers (FABA) geeft ook een goed overzicht. Die brochure is beschikbaar op de website van FABA, in de rubriek Publicaties: Normen, productcertificatie - keurmerken: Wegwijs in het doolhof.

Op het seminarie “Normen en overheidsbeleid” van 4 mei 2017 werden er nog andere voorbeelden gegeven uit de reglementering van de FOD Economie en de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu.

Normen in het dagelijkse leven

In het dagelijkse leven beseft men niet hoeveel zaken er gestandaardiseerd of genormaliseerd zijn.

Drie affiches in het Engels, opgesteld door het Europees normalisatie-instituut CEN, illustreren dit op een ludieke manier:

Ook Agoria heeft een ludieke you-tube film “A day in a life” daarover gemaakt.

Aankoop van normen

Normen zijn niet gratis. In België kan men ze aankopen via de website van het Bureau voor Normalisatie (NBN): https://nbn.be/nl.

Titel 1 van boek 8 van het Wetboek Economisch recht (WER) vormt het wettelijk kader van normen. Dit boek en de in totaal 18 boeken van het WER zijn beschikbaar op de website van de FOD Economie, in de module Regelgeving > Wetboek van economisch recht (gecoördineerde teksten - Justel).

Accreditatie

Accreditatie is een attest uitgegeven door een derde partij met betrekking tot een instelling die de conformiteit evalueert, zoals een laboratorium, een keuringsinstelling en een certificatie-instelling.

Accreditatie is een hulpmiddel om het vrije verkeer van producten en diensten te bevorderen. Ze draagt ook bij tot het opheffen van de technische handelsbelemmeringen, het bevorderen van een eerlijke concurrentie en het harmoniseren van de werking van de markten.

9 juni wordt ieder jaar uitgeroepen als Wereldaccreditatiedag.

Meer info over het Belgisch accreditatieorgaan BELAC en de Wereldaccreditatiedag is beschikbaar op de website van de FOD Economie, in de rubriek Ondernemingen & Zelfstandigen > Leven van een onderneming > Kwaliteitsbeleid > Accreditatie.

Artikels op BeSWIC rond normen, normalisatie en accreditatie

Meer informatie