Zuiggraven en andere technieken voor veilig graafwerk nabij nutsleidingen

Bij graafwerkzaamheden of andere civiele bouwwerken in de buurt van ondergrondse leidingen, kunnen die beschadigd geraken met directe of indirecte gevolgen. Dat heeft de ramp van Gellingen op 30 juli 2004 nog eens duidelijk gemaakt.

Graafwerken kunnen bovendien, naargelang de cohesie van de grond en de aanwezigheid van zand, stenen en puinafval, de isolatie van bestaande nutsleidingen beschadigen, waardoor een reëel risico op elektrocutie en vonkoverslag ontstaat. Daarom moeten die werken handmatig worden uitgevoerd binnen een halve meter van de bestaande nutsleidingen. Specifieke technieken, zoals grondzuigen, kunnen evenwel het risico ook voor een groot deel uitschakelen.

Grond zuigen

Op de website van het Nationaal Actiecomité voor Veiligheid en Hygiëne in het Bouwbedrijf (NAVB) staat er onder de rubriek ‘goede praktijkvoorbeelden’ een toelichting over een grondzuigmachine: Veilig uitvoeren van graafwerken in de buurt van nutsleidingen. Die techniek is ook beschreven op pagina 8 van het informatieblad NAVB info 2012/2 (PDF) en in rubriek 9.3 (pag 58 tem 60) van de publicatie Grondtechnieken – vervolmaking voor bouwplaatsmachinisten van het Fonds voor Vakopleiding in de Bouwnijverheid.

De techniek is een goede oplossing om veelvuldige incidenten bij graafwerken in de buurt van leidingen te verminderen. Als u met een zoekmachine de woorden “grondzuigen”, “excavatrice aspiratrice”, “vacuum excavation” of “Saugbagger” invult, krijgt u een hoop informatie over die alternatieve methode voor het veilig uitvoeren van graafwerkzaamheden.

In Nederland wordt het grondzuigen ook ingezet in de tuinbouw om de wortels van bomen niet te beschadigen. In verontreinigde grond zou deze techniek minder geschikt zijn, wegens explosierisico’s bij het opzuigen van grond die met vluchtige stoffen is vervuild.

Er is bovendien een federatie opgericht nl de Stichting Belangenvereniging Grondzuigen waar je o.a. de RIE en Arbocatalogus kunt consulteren.

Andere technieken

Het Kabel en Leiding overleg (KLO) in Nederland heeft in 2012 een rapport gepubliceerd: Graafschade preventie: Inventarisatie en selectie van innovaties ter voorkoming van graafschade (PDF). In de bijlage van dat rapport staan er:

  • enkele technieken van kabel- en leidingdetectie, zoals grondradar, kabelzoeker, gas tracker, detectiechip en metaalsensor
  • vervangingstechnieken
  • innovatieve graaftechnieken, zoals grondzuiger en rubberen graafbak.

Ook ‘The Survey Association’ uit het Verenigd Koninkrijk heeft een gids uitgegeven met nuttige informatie over alternatieve technieken: The Essential guide to utility surveys: detailled guidance notes for specifying a utility survey (PDF)

Het ‘British Standards Institute (BSI)’ heeft een norm PAS 128 ‘Specification for underground utility detection’ daarover. Momenteel is die in herziening.

Het Franse normalisatie-instituut AFNOR heeft daarover deze norm uitgebracht: NF S70-003-1 "Travaux à proximité de réseaux : partie 1 - prévention des dommages et de leurs conséquences". De norm NF S 70-003-2 handelt over detectie en lokalisatie van ondergrondse leidingen.

Bekijk op ‘YouTube’ het filmpje van AFNOR over de norm NF S70-003-1 (in het Frans): Pourquoi une norme sur les travaux à proximité des réseaux?

De Stichting Industriële Reiniging (SIR) heeft in zijn laatste editie van het handboek “druk vacuümreinigen” ook enkele hoofdstukken aan zuiggraven gewijd (hoofdstukken 5.6, 5.15, 6.5 en 6.8).

Grondverzakking in de Antwerpse haven

Op 5 juli 2013 was er een grondverzakking aan de Scheldelaan in de Antwerpse haven. Door die verzakking kwamen er 6 pijpleidingen extra onder druk te staan. Gedurende meerdere dagen zogen grondzuigers de grond rond de leidingen weg. Nadien inspecteerde men de leidingen op lekken of breuken. Meer info in dit bericht uit de krant ‘Het nieuwsblad’: De Wever: ‘Antwerpen ontsnapt aan Gellingen in het kwadraat’

Campagnes en sensibilisatie rond veilig werken in nabijheid van leidingen

Diverse actoren in binnen- en buitenland hebben acties of campagnes gevoerd en publicaties uitgegeven om rond die risico’s te sensibiliseren. Een goed voorbeeld is het federale Kabel en Leiding Informatie Meldpunt (KLIM) in België en de Dig Safely in New York. Hieronder vindt u nog meer voorbeelden en informatie.

Meer informatie