Preventiehiërarchie en risicoanalyse

Het is duidelijk dat beschermingsmaatregelen zich hier opdringen. Maar welke maatregelen moeten er eerst worden genomen ?

Bij die keuze komt de zogenaamde “preventiehiërarchie“ kijken. Die geeft aan welke preventiemaatregelen men eerst moet nemen. Maatregelen die hoger in de hiërarchie staan, moeten bij voorrang worden genomen boven de maatregelen die daaronder staan.

Logica van de preventiehiërarchie:

  • eliminatie van het gevaar: verwijdering (bv. geen asbest meer gebruiken);
  • substitutie van het gevaar: het gevaar wordt vervangen door een gevaar met andere eigenschappen, zodat het risico afneemt (bv. een gevaarlijk chemisch product vervangen door een minder gevaarlijke stof);
  • risico’s verminderen door het gebruik van collectieve beschermingsmiddelen (CBM);
  • schade verminderen door het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM);
  • organisatorische maatregelen: opleiding, werkmethodes, procedures, voorafgaandelijk gezondheidstoezicht, werkvergunningen, …
  • overige schadebeperkende maatregelen: EHBO, noodplan, ...
  • signalisatie: aanduiden van het restrisico.

CBM en PBM maken dus deel uit van de preventiehiërarchie en CBM verdienen de voorkeur boven PBM.

In de praktijk zal er meestal voor gekozen worden om zowel CBM als PBM te gebruiken en deze preventiemaatregel aan te vullen met nog andere maatregelen.

Zo is het bijvoorbeeld logisch dat iemand die op een hoogte werkt, beschermd wordt door relingen en eventueel een veiligheidsharnas draagt tijdens het werk. Het gebruik van CBM en PBM is hier dus zeker gewettigd. Maar er zullen ook organisatorische maatregelen moeten worden genomen: in de risicovolle zone slechts de noodzakelijke en opgeleide werknemers toelaten, af en toe pauzes tussen de werktijden voorzien, enz.

Beschermingsmiddelen - Externe documentatie

Technisch en Wetenschappelijk Centrum voor de Belgische Textielnijverheid (Centexbel - België)

Centexbel is het Technisch en Wetenschappelijk Centrum voor de Belgische Textielnijverheid. Centexbel staat bedrijven uit de textielindustrie, dus ook producenten van persoonlijke beschermingsmiddelen(PBM), bij met het testen en de certificatie van hun producten. Het centrum doet bovendien aan onderzoek en ontwikkeling.

Brochures en publicaties over PBM en textieleigenschappen zijn beschikbaar in het Nederlands, Frans en Engels op de website van Centexbel.

Constructiv (België)

Het voormalige Nationaal Actiecomité voor Veiligheid en hygiëne in het Bouwbedrijf (NAVB) werd omgevormd tot ‘Constructiv’ en is het preventie-instituut van de bouwsector. Constructiv heeft als doelstelling om welzijn in de bouw te bevorderen.

Rapporten over veiligheid en gezondheid, zoals een dossier over persoonlijke beschermingsmiddelen in de bouwsector, zijn beschikbaar in het Nederlands en het Frans op de website van Constructiv.

Het Europees comité voor Normalisatie (CEN - EU)

CEN is het Europese Comité voor Normalisatie (Comité Européen de Normalisation), waar ook het Belgisch Bureau voor Normalisatie (NBN) deel van uitmaakt.
CEN publiceert maandelijks een lijst met de meest recente normen. Een zoekmotor waarmee men Europese normen kan opzoeken, is eveneens beschikbaar op de website van CEN (in het Engels).

Europese commissie (EU)

Op de website van de Europese Commissie staat er een lijst van de Europese normen voor PBM. Op deze website zijn bovendien andere nuttige documenten terug te vinden, zoals een praktijkgids voor werken op hoogte.

Meer informatie in het Engels op de website van de Europese commissie, in de rubriek European Commission > Growth > The European Single Market > European Standards.

European Safety Federation (ESF - Europa)

De “European Safety Federation” (ESF) is het Europees overkoepelend orgaan van nationale verenigingen van PBM-leveranciers. De federatie vervult dezelfde rol als het Belgische Febelsafe, maar dan op Europees vlak.

Meer informatie in het Engels op de website van de ESF.

Belgische Federatie van leveranciers van PBM (Febelsafe - België)

Febelsafe is de Belgische Federatie van leveranciers van PBM. De leden van Febelsafe kunnen bedrijven bijstaan in de selectie, het gebruik en onderhoud van PBM. Febelsafe engageert zich ook voor veiligheid en welzijn in het algemeen. Zo organiseert de beroepsfederatie lezingen, seminaries en beurzen over beschermingsmiddelen en veiligheid.

Meer informatie in het Nederlands en het Frans op de website van Febelsafe.

Het Britse arbeidsveiligheidsagentschap (HSE – Verenigd Koninkrijk)

Het Britse arbeidsveiligheidsagentschap “Health and Safety Executive” (HSE) stelt tal van brochures en infomateriaal over PBM ter beschikking. De website van HSE bevat voorbeelden van risicoanalyses, case studies, brochures, folders, ...

Meer informatie in het Engels op de website van HSE.

Belgisch Bureau voor Normalisatie (NBN – Belgique)

NBN is het Belgische Bureau voor Normalisatie. Via de website kunnen normen worden opgezocht en besteld. Het NBN heeft ook een bibliotheek waar normen gratis kunnen worden geraadpleegd.

Meer informatie in het Nederlands, het Engels en het Frans op de website van het NBN.

Suva (Zwitserland)

Suva is een Zwitserse ongevallenverzekeraar die regelmatig rapporten publiceert over beschermingsmiddelen. Suva stelt bovendien gratis e-learning modules ter beschikking, bv. over werken op bouwplaatsen.

Meer informatie in het Frans, het Duits, het Engels en het Italiaans op de website van Suva.

  • Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) - Regelgeving

  • Collectieve beschermingsmiddelen (CBM) - Regelgeving

In de praktijk

  • generieke_gids.png
    COVID-19

    Einde verplichtingen Generieke gids “Veilig Werken tijdens een epidemie of een pandemie”

    Op 11 mei 2022, 2 maanden na het opheffen van de epidemische noodsituatie, is de “nazorgfase” geëindigd, wat ook het einde betekent van de verplichting voor de ondernemingen om de specifieke maatregelen van de waakzaamheidsfase van de “Generieke Gids Veilig Werken tijdens een epidemie of een...
  • Telewerk / Musculoskeletale aandoeningen (MSA)

    Hoe de musculoskeletale gezondheid van telewerkers beschermen: enkele praktijkvoorbeelden

    De voorbije jaren hebben veel bedrijven risicopreventiemaatregelen voor telewerkende werknemers ingevoerd. De aanpak verschilt in Europa van land tot land, waarbij sommige landen vooral op wetgeving steunen om telewerk te reguleren en de balans tussen werk en privéleven te bevorderen, en anderen de...
  • Werken op hoogte

    OSHwiki-artikel over werken op hoogte

    Een OSHwiki-artikel van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) biedt verschillende maatregelen en technische oplossingen om vallen van hoogte op de werkplek te voorkomen en de te volgen procedures voor wanneer zich een ongeval voordoet.
  • Musculoskeletale aandoeningen (MSA)

    Twee nieuwe tools om MSA op de werkplek adequaat aan te pakken

    De FOD Werkgelegenheid is verheugd om twee gratis en toegankelijke tools voor te stellen die een aanvulling vormen op de vele MSA-tools die reeds beschikbaar zijn op BeSWIC.
  • Telewerk / Musculoskeletale aandoeningen (MSA)

    Praktische tips en checklists van EU-OSHA voor gezond en doeltreffend thuiswerken

    Drie OSHwiki-artikelen van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) bieden inzicht in thuiswerken en beroepsgerelateerde aandoeningen aan het bewegingsapparaat.

Nieuws en evenementen

  • 25.05.2022

    Podcast van ILO over geluk op het werk

    De Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) biedt sinds 2021 onder de noemer “ILO Voices” op haar website een digitaal platform waarin verhalen van...
  • 23.05.2022

    Op de blog: nieuwe manieren, plaatsen en tijdstippen van werken: enkele gezondheidsrisico’s

    De digitalisering van de economie heeft de manier waarop werk in Europa wordt georganiseerd aanzienlijk veranderd. Deze verandering heeft er niet...
  • 19.05.2022

    Herinnering: subsidies voor projecten rond innovatieve arbeidsorganisatie

    De Nationale Arbeidsraad (NAR) ondersteunt, in nauwe samenwerking met de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD...