Gehoorbescherming

De gehoorbescherming maakt deel uit van de persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM). Zo nodig kan u op deze PBM beroep doen na de evaluatie van de risico’s en de invoering van preventiemaatregelen. De wetgeving is zeer duidelijk daarover: de actiegrenswaarden houden rekening met het bestaande geluidsniveau in het lokaal en niet met de vermindering ervan door het gebruik van gehoorbescherming.

De gehoorbescherming heeft als doel om tegen eventuele impactgeluiden te beschermen en het niveau van blootstelling aan lawaai onder de bovenste actiegrenswaarde van 85 dB(A) te brengen en indien mogelijk onder de onderste actiegrenswaarde van 80 dB(A).

Om de gehoorbescherming te kiezen die het meest aangepast is aan de arbeidssituatie, moeten twee belangrijke elementen in overweging worden genomen:

  • de theoretische geluidsdemping die de fabrikant meedeelt, gemeten in genormaliseerde omstandigheden, kan sterk verschillen van deze die op de arbeidsplaats wordt gemeten en die doorgaans veel lager is door slecht geplaatste PBM, PBM dat beweegt tijdens de arbeid, beschadigde PBM, …;
  • de duur van het dragen van het PBM is het belangrijkste element in de keuze van de persoonlijke bescherming. Als een PBM de helft van de tijd correct wordt gedragen, zal de vermindering van het gemiddeld niveau slechts 3 dB bedragen ongeacht de geluidsdemping van het gebruikte PBM.

Voorbeeld: het lawaai in een werkplaats bedraagt continu 90 dB(A). Het niveau van blootstelling aan het geluid van de werknemers gedurende 8 uur bedraagt dus 90 dB(A). De werknemer draagt gedurende 4 uur oordoppen waarvan de theoretische geluidsdemping 25 dB bedraagt. Hij zal dus worden blootgesteld aan 90 dB(A) gedurende de 4 uur wanneer hij de doppen niet draagt en aan 65 dB(A) gedurende de 4 andere uren wanneer hij de doppen wel draagt. Het gemiddelde op 8 uur en dus zijn niveau van blootstelling aan het geluid zal worden teruggebracht tot 87 dB(A). Om het onder de 85 dB(A) terug te brengen moeten de doppen ten minste gedurende 6 uur worden gedragen.

Keuze van gehoorbescherming

Als het geluidsniveau op de werkplaats meer bedraagt dan 100 dB(A), is het waarschijnlijk dat het geluid intermitterend is en/of dat impactgeluiden voorkomen. Dan moet men voor oorkappen kiezen, want een grote geluidsdemping is nodig en het is ook moeilijker om kappen slecht op de oren te plaatsen dan de doppen in de oren.

Als het geluidsniveau minder dan 100 dB(A) bedraagt, zal om het even welke gehoorbescherming die goed in het oor is geplaatst de nodige demping met 10 tot 15 dB opleveren om het geluidsniveau onder 85 dB(A) te brengen, op voorwaarde dat die bescherming gedurende 8 uur wordt gedragen.

Het comfort van het dragen van gehoorbescherming, met de garantie dat de werknemers die goed dragen, is een criterium dat veel belangrijker is dan de theoretische geluidsdemping die de fabrikant meedeelt.

De sensibilisering van de werknemers voor lawaai en doofheid en hun medewerking bij de keuze van de gehoorbescherming zijn essentieel.

De criteria bij de keuze van een gehoorbescherming zijn in volgorde van belangrijkheid:

  • niet gevaarlijk op zich en beantwoorden aan de Europese richtlijn 89/686/EEG;
  • aangepast aan de morfologische kenmerken van de werknemer;
  • overeenstemmend met de andere PBM door het werk opgelegd (helm, masker, ...);
  • gebruiksvriendelijke;
  • esthetische;
  • aangepast aan de kenmerken van het lawaai;
  • aangepast aan de omgeving;
  • aangepast aan de geluidsniveaus.

De voor- en nadelen van de meest gebruikte types gehoorbeschermingsmiddelen zijn toegelicht in de rubriek Beschermingsmiddelen > Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) 

De fiches 6 en 15 van de SOBANE-brochure Lawaai bevatten eveneens aanvullende informatie over gehoorbescherming.

Lawaai - Externe documentatie

Centre d'information et de documentation sur le bruit (CIDB - Frankrijk)

Verschillende tools, publicaties en documentatie over lawaai zijn beschikbaar op de website van het Centre d’information et de documentation sur le bruit, in het Frans.

Website Lawaai.nl (Nederland)

Deze website is een initiatief van een aantal specialisten, die tot doel heeft de vele misverstanden op het gebied van lawaai weg te nemen door informatie inzake de risico's van lawaai ter beschikking te stellen.

De website: www.lawaai.nl

Rubriek Noise at work (HSE - Verenigd Koninkrijk)

In de rubriek over lawaai op het werk op de website van de ‘Health & Safety Executive’ (HSE) staan er o.a. eenvoudige controles om na te gaan of men een risico loopt, instrumenten om de blootstelling in te schatten, goede praktijken, …

Op de website van het HSE, in het Engels: de rubriek Noise at work 

Dossier Bruit (INRS – Frankrijk)

Dit dossier bevat definities, uitleg over de risico’s, de blootstelling van werknemers, de regelgeving, preventie, realisaties van het INRS over lawaai en een reeks bibliografische referenties.

Het ‘Dossier Bruit’ is beschikbaar op de website van het INRS, in het Frans.

Lawaai - Sensibiliseringsmateriaal

Napo in "Weg met de herrie!"

In de reeks "Weg met de herrie!" tonen de Napo animatiefilms de belangrijkste oorzaken van gehoorschade en leggen ze de nadruk op geluidsbeperking aan de bron, preventieve maatregelen en het dragen van passende gehoorbescherming. De films zijn geschikt voor alle sectoren en werknemerniveaus, maar vooral voor jonge mensen in opleiding of met weinig werkervaring.

Op de Napo-website: de films Napo in "Weg met de herrie!"

 

 

Lawaai - Tools

SOBANE-strategie toegepast op lawaai (FOD Werkgelegenheid - België)

De SOBANE-strategie voor het beheer van beroepsgebonden risico’s werd ontwikkeld voor een dynamisch en doeltreffend risicobeheer. Zij omvat vier tussenniveaus: Opsporing (Screening), OBservatie, ANalyse, Expertise.

De Sobane-strategie toegepast op lawaai is beschikbaar op de website Sobane, in de rubriek Tools > Observatie - Analyse - Expertise per risicogebied > De Sobane-methodes per risicogebied > SOBANE-strategie toegepast op LAWAAI.

Berekeningstools (Site Deparisnet.be - België)

Programma’s voor de berekening van de optelling van de dB, van het dagelijks blootstellingsniveau en van de voorspelling van het gehoorverlies zijn beschikbaar op aanvraag op Deparisnet.be.

Noise calculator (HSE - Verenigd Koninkrijk)

Het 'Health and Safety Executive' (HSE) geeft verschillende tools voor de meting van de blootstelling aan lawaai, van de doeltreffendheid van de gehoorbescherming, …

Die tools zijn beschikbaar op de Engelstalige site van het HSE die gewijd is aan lawaai op het werk: Exposure calculators and ready-reckoners.

Rekeninstrumenten (INRS - Frankrijk)

Het INRS heeft op zijn franstalige site twee rekeninstrumenten in Excelformaat:

  • Rekeninstrument voor de raming van de dagelijkse blootstelling (Bruit: estimation de l'exposition quotidienne): hiermee kan het globaal blootstellingsniveau op een werkdag worden geschat vanaf elke blootstellingsfase.
  • Rekeninstrument ISO 9612 (Bruit: calculette ISO 9612): hiermee kunnen de berekeningen worden uitgevoerd die vereist zijn door de norm NF EN ISO 9612:2009 "Bepaling van de blootstelling aan lawaai op de werkplek - Praktijkmethode" voor drie meetstrategieën.

Noise meter (NIOSH - USA)

Op de site van het 'National Institute for Occupational Safety and Health' (NIOSH) vindt u een sonometer waarmee u kan experimenteren met verschillende geluiden en intensiteiten van voorwerpen uit het dagelijks leven.

De tool is beschikbaar in het Engels op de site van het NIOSH: Noise meter.

Lawaai - Publicaties

Lawaai - Reeks SOBANE-strategie (FOD Werkgelegenheid - België - 2005)

De SOBANE-strategie (Meer info op de website www.sobane.be) stelt participatieve methodes ter beschikking van de ondernemingen om hen te helpen om de risico’s te analyseren en preventiemaatregelen te bepalen. De specifieke SOBANE-brochure over lawaai bevat Observatie- en Analysemethodes en informatiefiches voor de ondernemingen.

Deze publicatie kunt u gratis downloaden op de site van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Lawaai - Reeks SOBANE-strategie.

Weg met de herrie! (EU-OSHA - 2005)

In het kader van de Europese week voor veiligheid en gezondheid op het werk in 2005 met als thema “Weg met de herrie!” heeft het Europees agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) verscheidene documenten gepubliceerd:

Factsheets:

Publicaties in het Frans:

Publicaties in het Engels:

 

Onderzoeken

  • Draagbare spijkermachines – vereenvoudigen van evaluatiemethodes van de blootstelling aan lawaai en trillingen (IRSST – Canada – 2018)

    Het Canadeze onderzoeksinstituut "Institut de recherche Robert-Sauvé en santé et en sécurité de travail" (IRSST) heeft de resultaten gepubliceerd van een onderzoek dat pistes voorstelt om de evaluatiemethodes te vereenvoudigen van lawaai en trillingen die worden veroorzaakt door spijkermachines die frekwent worden gebruikt door timmerlui en dakwerkers, teneinde hun blootstelling hieraan te verminderen in het kader van hun werk. Dit gereedschap veroorzaakt lawaai en trillingen op niveaus waardoor de gebruikers ervan risico lopen op beroepsdoofheid of het hand-armvibratiesyndroom.

Lawaai - Regelgeving

De basis van de Belgische reglementering inzake lawaai is titel 2 van boek V van de codex over het welzijn op het werk.

Die reglementering zet in eerste plaats de werkgever aan om alle maatregelen te nemen voor de bescherming van de werknemers tegen schade door lawaai (gezondheid, gehoor, veiligheid).

Om die doelstelling te bereiken moet de werkgever de risico’s evalueren om preventiemaatregelen te nemen.

Drie grenswaarden van blootstelling laten toe om de omvang van het risico te bepalen en welke acties men dan zou moeten nemen. Telkens heeft men daarbij de grenswaarde van het dagelijkse blootstellingsniveau aan lawaai (dB(A)) en de grenswaarde voor een impactgeluid bij het piekniveau (dB(C)).

  • Onderste actiewaarden voor blootstelling: 80 dB(A) en 135 dB(C): onder die waarden veroorzaakt lawaai ongemak, boven die waarden kan er een risico voor de gezondheid opduiken.
  • Bovenste actiewaarden voor blootstelling: 85 dB(A) en 137 dB(C): een risico voor de gezondheid (doofheid) is mogelijk en een actieplan is verplicht.
  • Grenswaarden voor blootstelling: 87 dB(A) en 140 dB(C): deze waarden mogen nooit worden overschreden.

De actiewaarden houden geen rekening met het eventueel dragen van gehoorbescherming (PBM).

Meer informatie daarover en de reglementaire teksten vindt u op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de rubriek Thema's > Welzijn op het werk > Omgevingsfactoren en fysische agentia > Lawaai.

In de praktijk

  • videocursus
    videocursus
    Ergonomie

    Videocursus over ergonomie op kantoor

    Op kantoor is beeldschermwerk wijdverspreid. Langdurig werken in een belastende houding kan leiden tot musculoskeletale aandoeningen. Dat komt meestal omdat ergonomische principes niet gevolgd worden. Deze videocursus legt uit wat werknemers kunnen doen om de werkplek aan te passen en het...
  • ergoscan
    ergoscan
    Ergonomie / Musculoskeletale aandoeningen (MSA)

    Ergoscan® in uw bedrijf

    Tijdens een bezoek aan uw onderneming voert een ergonoom van Prevent observaties uit en voert hij/zij gesprekken met operators en leidinggevenden. U ontvangt feedback die u inzicht geeft in de ergonomiegerelateerde problemen op korte en lange termijn en hoe u deze kan aanpakken.
  • oira horeca
    oira horeca
    OIRA / Risicoanalyse
    Verschaffen accommodatie en maaltijden

    OiRA-tool voor horeca

    Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) heeft een nieuwe OiRA-tool voor de horecasector voorgesteld. De inhoud van deze online tool voor de risicoanalyse in kleine bedrijven (hotels, restaurants en cafés) werd uitgewerkt in nauwe samenwerking met de...
  • napo
    napo
    Musculoskeletale aandoeningen (MSA)

    Inzicht in aandoeningen aan het bewegingsapparaat met Napo

    Een nieuwe online toolkit met Napo animatiefilmpjes is bedoeld om mensen bewust te maken van aandoeningen aan het bewegingsapparaat en hun advies daarover te geven. De toolkit bevat 14 verschillende activiteiten waarmee men binnen organisaties groepsgesprekken kan stimuleren met eigen personeel en...
  • Werkomgeving
    Werkomgeving
    OIRA / Risicoanalyse
    Onderwijs

    Met OiRA voor een veiliger werkomgeving op school

    De Europese sociale partners voor het onderwijs, EVO en EFEE, hebben in samenwerking met het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) ten behoeve van de voor- en vroegschoolse educatie en van de middelbare scholen twee onlinetools ontwikkeld voor de beoordeling van...

Nieuws en evenementen

nagelen
nagelen
04.01.2019

Nauwkeuriger meten van de blootstelling aan lawaai en trillingen van spijkermachines

Het Canadeze onderzoeksinstituut "Institut de recherche Robert-Sauvé en santé et en sécurité de travail" (IRSST) heeft de resultaten...

Studiedag over lawaai op de werkvloer

17.01.2019 07:01 to 01.02.2019 00:02
Zowel voor het industrieel lawaai als voor de geluidsoverlast in landschapskantoren zijn er nieuwe inzichten die tot betere risicoanalyses en...
campagne
campagne
09.11.2018

Inspectiecampagne bij ondernemingen en openbare besturen die wegmarkeringen aanbrengen

In 2017 heeft de arbeidsinspectie (Toezicht op het Welzijn op het Werk) een inspectiecampagne gehouden bij 39 ondernemingen en openbare besturen die...