Gehoorbescherming

De gehoorbescherming maakt deel uit van de persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM). Zo nodig kan u op deze PBM beroep doen na de evaluatie van de risico’s en de invoering van preventiemaatregelen. De wetgeving is zeer duidelijk daarover: de actiegrenswaarden houden rekening met het bestaande geluidsniveau in het lokaal en niet met de vermindering ervan door het gebruik van gehoorbescherming.

De gehoorbescherming heeft als doel om tegen eventuele impactgeluiden te beschermen en het niveau van blootstelling aan lawaai onder de bovenste actiegrenswaarde van 85 dB(A) te brengen en indien mogelijk onder de onderste actiegrenswaarde van 80 dB(A).

Om de gehoorbescherming te kiezen die het meest aangepast is aan de arbeidssituatie, moeten twee belangrijke elementen in overweging worden genomen:

  • de theoretische geluidsdemping die de fabrikant meedeelt, gemeten in genormaliseerde omstandigheden, kan sterk verschillen van deze die op de arbeidsplaats wordt gemeten en die doorgaans veel lager is door slecht geplaatste PBM, PBM dat beweegt tijdens de arbeid, beschadigde PBM, …;
  • de duur van het dragen van het PBM is het belangrijkste element in de keuze van de persoonlijke bescherming. Als een PBM de helft van de tijd correct wordt gedragen, zal de vermindering van het gemiddeld niveau slechts 3 dB bedragen ongeacht de geluidsdemping van het gebruikte PBM.

Voorbeeld: het lawaai in een werkplaats bedraagt continu 90 dB(A). Het niveau van blootstelling aan het geluid van de werknemers gedurende 8 uur bedraagt dus 90 dB(A). De werknemer draagt gedurende 4 uur oordoppen waarvan de theoretische geluidsdemping 25 dB bedraagt. Hij zal dus worden blootgesteld aan 90 dB(A) gedurende de 4 uur wanneer hij de doppen niet draagt en aan 65 dB(A) gedurende de 4 andere uren wanneer hij de doppen wel draagt. Het gemiddelde op 8 uur en dus zijn niveau van blootstelling aan het geluid zal worden teruggebracht tot 87 dB(A). Om het onder de 85 dB(A) terug te brengen moeten de doppen ten minste gedurende 6 uur worden gedragen.

Keuze van gehoorbescherming

Als het geluidsniveau op de werkplaats meer bedraagt dan 100 dB(A), is het waarschijnlijk dat het geluid intermitterend is en/of dat impactgeluiden voorkomen. Dan moet men voor oorkappen kiezen, want een grote geluidsdemping is nodig en het is ook moeilijker om kappen slecht op de oren te plaatsen dan de doppen in de oren.

Als het geluidsniveau minder dan 100 dB(A) bedraagt, zal om het even welke gehoorbescherming die goed in het oor is geplaatst de nodige demping met 10 tot 15 dB opleveren om het geluidsniveau onder 85 dB(A) te brengen, op voorwaarde dat die bescherming gedurende 8 uur wordt gedragen.

Het comfort van het dragen van gehoorbescherming, met de garantie dat de werknemers die goed dragen, is een criterium dat veel belangrijker is dan de theoretische geluidsdemping die de fabrikant meedeelt.

De sensibilisering van de werknemers voor lawaai en doofheid en hun medewerking bij de keuze van de gehoorbescherming zijn essentieel.

De criteria bij de keuze van een gehoorbescherming zijn in volgorde van belangrijkheid:

  • niet gevaarlijk op zich en beantwoorden aan de Europese richtlijn 89/686/EEG;
  • aangepast aan de morfologische kenmerken van de werknemer;
  • overeenstemmend met de andere PBM door het werk opgelegd (helm, masker, ...);
  • gebruiksvriendelijke;
  • esthetische;
  • aangepast aan de kenmerken van het lawaai;
  • aangepast aan de omgeving;
  • aangepast aan de geluidsniveaus.

De voor- en nadelen van de meest gebruikte types gehoorbeschermingsmiddelen zijn toegelicht in de rubriek Beschermingsmiddelen > Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) 

De fiches 6 en 15 van de SOBANE-brochure Lawaai bevatten eveneens aanvullende informatie over gehoorbescherming.

Lawaai - Externe documentatie

Centre d'information et de documentation sur le bruit (CIDB - Frankrijk)

Verschillende tools, publicaties en documentatie over lawaai zijn beschikbaar op de website van het Centre d’information et de documentation sur le bruit, in het Frans.

Rubriek Noise at work (HSE - Verenigd Koninkrijk)

In de rubriek over lawaai op het werk op de website van de ‘Health & Safety Executive’ (HSE) staan er o.a. eenvoudige controles om na te gaan of men een risico loopt, instrumenten om de blootstelling in te schatten, goede praktijken, …

Op de website van het HSE, in het Engels: de rubriek Noise at work 

Dossier Bruit (INRS – Frankrijk)

Dit dossier bevat definities, uitleg over de risico’s, de blootstelling van werknemers, de regelgeving, preventie, realisaties van het INRS over lawaai en een reeks bibliografische referenties.

Het ‘Dossier Bruit’ is beschikbaar op de website van het INRS, in het Frans.

Lawaai - Sensibiliseringsmateriaal

Napo in "Weg met de herrie!"

In de reeks "Weg met de herrie!" tonen de Napo animatiefilms de belangrijkste oorzaken van gehoorschade en leggen ze de nadruk op geluidsbeperking aan de bron, preventieve maatregelen en het dragen van passende gehoorbescherming. De films zijn geschikt voor alle sectoren en werknemerniveaus, maar vooral voor jonge mensen in opleiding of met weinig werkervaring.

Op de Napo-website: de films Napo in "Weg met de herrie!"

 

 

Lawaai - Tools

SOBANE-strategie toegepast op lawaai (FOD Werkgelegenheid - België)

De SOBANE-strategie voor het beheer van beroepsgebonden risico’s werd ontwikkeld voor een dynamisch en doeltreffend risicobeheer. Zij omvat vier tussenniveaus: Opsporing (Screening), OBservatie, ANalyse, Expertise.

De Sobane-strategie toegepast op lawaai is beschikbaar op de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Lawaai - Reeks SOBANE-strategie.

Noise calculator (HSE - Verenigd Koninkrijk)

Het 'Health and Safety Executive' (HSE) geeft verschillende tools voor de meting van de blootstelling aan lawaai, van de doeltreffendheid van de gehoorbescherming, …

Die tools zijn beschikbaar op de Engelstalige site van het HSE die gewijd is aan lawaai op het werk: Exposure calculators and ready-reckoners.

Rekeninstrumenten (INRS - Frankrijk)

Het INRS heeft op zijn franstalige site twee rekeninstrumenten in Excelformaat:

  • Rekeninstrument voor de raming van de dagelijkse blootstelling (Bruit: estimation de l'exposition quotidienne): hiermee kan het globaal blootstellingsniveau op een werkdag worden geschat vanaf elke blootstellingsfase.
  • Rekeninstrument ISO 9612 (Bruit: calculette ISO 9612): hiermee kunnen de berekeningen worden uitgevoerd die vereist zijn door de norm NF EN ISO 9612:2009 "Bepaling van de blootstelling aan lawaai op de werkplek - Praktijkmethode" voor drie meetstrategieën.

Noise meter (NIOSH - USA)

Op de site van het 'National Institute for Occupational Safety and Health' (NIOSH) vindt u een sonometer waarmee u kan experimenteren met verschillende geluiden en intensiteiten van voorwerpen uit het dagelijks leven.

De tool is beschikbaar in het Engels op de site van het NIOSH: Noise meter.

Lawaai - Publicaties

Lawaai - Reeks SOBANE-strategie (FOD Werkgelegenheid - België - 2005)

De SOBANE-strategie stelt participatieve methodes ter beschikking van de ondernemingen om hen te helpen om de risico’s te analyseren en preventiemaatregelen te bepalen. De specifieke SOBANE-brochure over lawaai bevat Observatie- en Analysemethodes en informatiefiches voor de ondernemingen.

Deze publicatie kunt u gratis downloaden op de site van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Lawaai - Reeks SOBANE-strategie.

Weg met de herrie! (EU-OSHA - 2005)

In het kader van de Europese week voor veiligheid en gezondheid op het werk in 2005 met als thema “Weg met de herrie!” heeft het Europees agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) verscheidene documenten gepubliceerd:

Factsheets:

Publicaties in het Frans:

Publicaties in het Engels:

 

Onderzoeken

  • Draagbare spijkermachines – vereenvoudigen van evaluatiemethodes van de blootstelling aan lawaai en trillingen (IRSST – Canada – 2018)

    Het Canadeze onderzoeksinstituut "Institut de recherche Robert-Sauvé en santé et en sécurité de travail" (IRSST) heeft de resultaten gepubliceerd van een onderzoek dat pistes voorstelt om de evaluatiemethodes te vereenvoudigen van lawaai en trillingen die worden veroorzaakt door spijkermachines die frekwent worden gebruikt door timmerlui en dakwerkers, teneinde hun blootstelling hieraan te verminderen in het kader van hun werk. Dit gereedschap veroorzaakt lawaai en trillingen op niveaus waardoor de gebruikers ervan risico lopen op beroepsdoofheid of het hand-armvibratiesyndroom.

Lawaai - Regelgeving

De basis van de Belgische reglementering inzake lawaai is titel 2 van boek V van de codex over het welzijn op het werk.

Die reglementering zet in eerste plaats de werkgever aan om alle maatregelen te nemen voor de bescherming van de werknemers tegen schade door lawaai (gezondheid, gehoor, veiligheid).

Om die doelstelling te bereiken moet de werkgever de risico’s evalueren om preventiemaatregelen te nemen.

Drie grenswaarden van blootstelling laten toe om de omvang van het risico te bepalen en welke acties men dan zou moeten nemen. Telkens heeft men daarbij de grenswaarde van het dagelijkse blootstellingsniveau aan lawaai (dB(A)) en de grenswaarde voor een impactgeluid bij het piekniveau (dB(C)).

  • Onderste actiewaarden voor blootstelling: 80 dB(A) en 135 dB(C): onder die waarden veroorzaakt lawaai ongemak, boven die waarden kan er een risico voor de gezondheid opduiken.
  • Bovenste actiewaarden voor blootstelling: 85 dB(A) en 137 dB(C): een risico voor de gezondheid (doofheid) is mogelijk en een actieplan is verplicht.
  • Grenswaarden voor blootstelling: 87 dB(A) en 140 dB(C): deze waarden mogen nooit worden overschreden.

De actiewaarden houden geen rekening met het eventueel dragen van gehoorbescherming (PBM).

Meer informatie daarover en de reglementaire teksten vindt u op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de rubriek Thema's > Welzijn op het werk > Omgevingsfactoren en fysische agentia > Lawaai.

In de praktijk

  • Zomerhitte op het werk
    Zomerhitte op het werk
    Thermische omgeving

    Zomerhitte op het werk

    In de zomer kunnen hoge temperaturen verhinderen dat werknemers in aanvaardbare omstandigheden kunnen werken. De werkgever moet dan ook de nodige maatregelen treffen om dat ongemak te verminderen. Die maatregelen zijn door de regelgeving vastgesteld.
  • Musculoskeletale aandoeningen (MSA) / Jongeren

    4 landen geven praktische tips om via scholen MSA bij toekomstige werknemers te helpen voorkomen

    Het schoolsysteem biedt de uitgelegen kans om actief en gezond gedrag aan te leren voordat toekomstige generaties de arbeidsmarkt betreden, hetgeen hun kans op het ontwikkelen van een musculoskeletale aandoening (MSA) zal verminderen.
  • COVID-19

    OSHwiki-artikel over de uitdagingen van “Long COVID” voor VGW

    Symptomen van COVID-19 die langer dan vier weken aanhouden nadat de infectie is verdwenen worden over het algemeen bestempeld als “Long COVID” (langdurige COVID). Deze aandoening kan vrijwel elk orgaansysteem aantasten met zeer uiteenlopende gevolgen, waaronder ademhalings-, neurocognitieve,...
  • Musculoskeletale aandoeningen (MSA) / Interne dienst voor preventie en bescherming op het werk (IDPBW)

    Praktische tips om MSA te voorkomen door middel van werknemersparticipatie

    Werkgerelateerde aandoeningen aan het bewegingsapparaat (ofwel musculoskeletale aandoeningen – MSA) brengen hoge kosten met zich mee voor werknemers en bedrijven in de Europese Unie. Werknemers zelf spelen een cruciale rol in het voorkomen van deze aandoeningen.
  • Risicoanalyse
    Industrie / Groot- en detailhandel / Vervoer en opslag

    OSHwiki-artikel over intern transport en de behandeling van goederen

    Leveringen, overslag van goederen, verzending of opslag maken deel uit van de processen op veel werkplekken. Daarnaast omvat de logistieke sector een breed scala aan activiteiten, zoals containerontvangst, transport en logistieke centra.

Nieuws en evenementen

26.01.2022

Op de blog: nieuwe Max-affiche rond de gevaren van kwartsstof en geluidsoverlast bij spooractiviteiten

In 2017 lanceerde de Unie van Aannemers van Spoorwegwerken (UASW) samen met de Federatie van Algemene Bouwaannemers (FABA) en Constructiv de...
nagelen
nagelen
04.01.2019

Nauwkeuriger meten van de blootstelling aan lawaai en trillingen van spijkermachines

Het Canadeze onderzoeksinstituut "Institut de recherche Robert-Sauvé en santé et en sécurité de travail" (IRSST) heeft de resultaten...

Studiedag over lawaai op de werkvloer

17.01.2019 07:01 to 01.02.2019 00:02
Zowel voor het industrieel lawaai als voor de geluidsoverlast in landschapskantoren zijn er nieuwe inzichten die tot betere risicoanalyses en...
campagne
campagne
09.11.2018

Inspectiecampagne bij ondernemingen en openbare besturen die wegmarkeringen aanbrengen

In 2017 heeft de arbeidsinspectie (Toezicht op het Welzijn op het Werk) een inspectiecampagne gehouden bij 39 ondernemingen en openbare besturen die...