Trillingen van voertuigen veroorzaken lichaamstrillingen bij werknemers. Lichaamstrillingen worden via de voeten of de onderrug overgedragen tijdens het staan of zitten op een trillend oppervlak. De belangrijkste gezondheidsproblemen zullen zich in de wervelkolom voordoen.

De blootstelling van het lichaam aan hoge trillingsniveaus kan de gezondheid en de veiligheid schaden en rugaandoeningen veroorzaken of verergeren. De risico’s zijn het grootst bij hoge trillingsniveaus, langdurige, herhaalde en regelmatige blootstelling en wanneer de trillingen gepaard gaan met ernstige schokken.

Blootstelling aan lichaamstrillingen komt vaak voor bij gebruik van voertuigen, zoals heftrucks en bulldozers, in de landbouw en plantsoendienst en in het bouwbedrijf. Dit probleem kan zich ook elders voordoen, bijvoorbeeld in vrachtwagens op de weg, in schepen op zee en in helikopters in de lucht. Lichaamstrillingen blijven niet beperkt tot werknemers die hun werk zittend uitvoeren, zoals bestuurders, maar komen ook voor tijdens staande activiteiten, bijvoorbeeld tijdens de bediening van een betonbreker.

Bepaalde andere factoren, zoals het manueel hanteren van lasten en een weinig afwisselende of slechte houding, kunnen ook rugaandoeningen veroorzaken. Die factoren zijn vaak minstens even belangrijk als de blootstelling aan lichaamstrillingen. Om rugletsels bij bestuurders en bedieners van mobiele machines te voorkomen is het belangrijk dat men alle mogelijke factoren opspoort en aanpakt die aan het probleem ten grondslag liggen.

  • Trillingen - Externe documentatie

    Dossier Trillingen (HSE – Verenigd Koninkrijk)

    De website van de ‘Health and Safety Executive’ (HSE) biedt verschillende gegevens in het Engels: rubriek Vibration at Work.

    Website Human vibrations (Universiteit van Southampton - Verenigd Koninkrijk)

    Verschillende gegevens zijn in het Engels beschikbaar: website Human Vibration.

    Dossier Trillingen (INRS - Frankrijk)

    Het Franse nationaal onderzoeksinstituut voor het onderzoek en de preventie van arbeidsongevallen en beroepsziektes stelt op zijn website een specifiek dossier betreffende trillingen voor (in het Frans): Dossier Vibrations.

    Onderzoeksprojecten VIBRISKS et VINET (Europese Unie)

    In het kader van de Europese onderzoeksprojecten VIBRISKS en "Vibration Injury Network" (VINET), zijn er procedures en goede praktijken ontwikkeld voor het onderzoek van blootgestelde werknemers en de goede opvolging van werknemers met symptomen te wijten aan mechanische trillingen.

    Die verschillende gegevens zijn in het Engels beschikbaar op de volgende websites:

    Rubriek Rugklachten” (NVAB - Nederland)

    De Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) verschaft op haar website verschillende gegevens, zoals richtlijnen en documentatie, in het Nederlands of in het Engels: rubriek Rugklachten.

  • Trillingen - Regelgeving

    Titel 3 van boek V van de codex over het welzijn op het werk bepaalt wat er in een bedrijf moet worden gedaan als er werknemers aan mechanische trillingen worden blootgesteld. Die regelgeving geeft actie- en grenswaarden en verplicht tot het uitvoeren van een risicobeoordeling. Als er risico’s zijn moet de werkgever preventiemaatregelen nemen.

    Meer informatie daarover en de reglementaire teksten staan op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal overleg, in de rubriek Thema's > Welzijn op het werk > Omgevingsfactoren en fysische agentia > Trillingen.

    Actiewaarde

    De actie- en de grenswaarde worden uitgedrukt in m/s² (de frequentie- en tijdgewogen versnelling van de trilling in de drie assen) en worden steeds bepaald als een gemiddelde over een werkdag van 8 uur. Als de blootstellingsduur kleiner is dan 8 uur, dan moet men een herberekening maken voor een gemiddelde over 8 uur.

    Voor hand-arm trillingen is de actiewaarde 2,5 m/s² en de grenswaarde 5 m/s². Voor lichaamstrillingen is de actiewaarde 0,5 m/s² en de grenswaarde 1,15 m/s².

    Uit onderzoek weten we dat bij blootstelling boven de actiewaarde er al hinder, verminderd comfort en gezondheidsschade kan optreden. De doelstelling is derhalve er voor te zorgen dat voor elke werkdag de blootstelling lager is dan de actiewaarde.

  • Onderzoeken

  • Draagbare spijkermachines – vereenvoudigen van evaluatiemethodes van de blootstelling aan lawaai en trillingen (IRSST – Canada – 2018)

    Het Canadeze onderzoeksinstituut "Institut de recherche Robert-Sauvé en santé et en sécurité de travail" (IRSST) heeft de resultaten gepubliceerd van een onderzoek dat pistes voorstelt om de evaluatiemethodes te vereenvoudigen van lawaai en trillingen die worden veroorzaakt door spijkermachines die frekwent worden gebruikt door timmerlui en dakwerkers, teneinde hun blootstelling hieraan te verminderen in het kader van hun werk. Dit gereedschap veroorzaakt lawaai en trillingen op niveaus waardoor de gebruikers ervan risico lopen op beroepsdoofheid of het hand-armvibratiesyndroom.

  • Trillingen - Sensibiliseringsmateriaal

    Napo in "vertil je niet!" - Slechte trillingen (EU-OSHA)

    De animatiefilm "Napo in vertil je niet!" wijst op het belang van een geïntegreerde aanpak voor het vermijden van musculoskeletale aandoeningen. Centraal staat het omgaan met de volledige belasting op het lichaam, van alle druk en overbelasting, omgevingsfactoren, risico’s op de werkplek en het werkritme tot de lasten die moeten worden verplaatst.

    De film werd gemaakt in het kader van de Europese campagne van 2007 en bestaat uit 11 korte fragmenten. Het 8e fragment gaat over trillingen.

    Op de Napo-website: Aflevering 08: Slechte trillingen.