CLOSE

BeSWIC

Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk
Home | Thema's | Psychosociale risico's (PSR) | Actiemiddelen voor de werkgever

Print RSS

Actiemiddelen voor de werkgever

Een risicoanalyse bestaat uit het identificeren van de gevaren en de risicofactoren en het evalueren van de risico's. De preventiemaatregelen moeten worden genomen op het niveau van de organisatie in zijn geheel, op het niveau van de werkposten of de functies en op het niveau van de werknemer. De doelstelling van deze maatregelen is het aanpakken van de psychosociale risico's.

De analyse van psychosociale risico's moet vooraf gebeuren maar op verzoek kan zij ook voor een specifieke werksituatie plaatsvinden. Het koninklijk besluit van 10 april 2014 betreffende de preventie van psychosociale risico's op het werk preciseert de specifieke kenmerken van een risicoanalyse voor psychosociale risico's:

  • Zij wordt uitgevoerd door de werkgever met de medewerking van de werknemers.
  • Zij moet de gevaren in rekening nemen in verband met de 5 A's (arbeidsorganisatie, arbeidsinhoud, arbeidsvoorwaarden, arbeidsomtandigheden en arbeidverhoudingen (intermenselijke relaties)).
  • Als de werkgever in zijn interne dienst voor preventie en bescherming op het werk beschikt over een preventieadviseur psychosociale aspecten, is hij verplicht om deze te betrekken bij de risicoanalyse. Wanneer zijn preventieadviseur psychosociale aspecten deel uitmaakt van een externe dienst voor preventie en bescherming op het werk, moet hij hem er enkel bij betrekken als de complexiteit van de analyse het vereist.

In het begin is het belangrijk maatregelen te nemen op het valk van de primaire preventie om risicosituaties te voorkomen. Bijvoorbeeld, een duidelijk alcoholbeleid of een gedragscode.

Vervolgens, op het niveau van de secundaire preventie, moeten de nefaste gevolgen zo veel mogelijk worden beperkt. Bijvoorbeeld: een opleiding ter preventie van agressie voor het personeel van de receptie.

Tenslotte, op het niveau van de tertiaire preventie, gaat het over alle maatregelen die erop gericht zijn om de schade te beperken. Bijvoorbeeld het optreden van een preventieadviseur psychosociale aspecten tegen pesterijen.

De risicoanalyse en de preventiemaatregelen die in de onderneming worden genomen, moeten jaarlijks worden geëvalueerd.

Meer informatie over de risicoanalyse in de rubriek Welzijnsbeleid > Risicoanalyse.

Afgezien van de analyse van psychosociale risico's, moet elke werkgever het voor zijn werknemers mogelijk maken om toegang te hebben tot individuele of collectieve procedures voor de werknemers die menen psychische schade te lijden die eveneens gepaard kan gaan met fysieke schade die voortvloeit uit psychosociale risico's.

Meer informatie over de actiemiddelen van de werknemers in de rubriek Psychosociale risico's > Actiemiddelen voor de werknemers.

Psychosociale risico’s - Externe documentatie

Psychosociale risico’s, erover praten om eruit te raken (INRS – Frankrijk – 2016)

Deze publicaties van het ‘Institut national de recherche et de sécurité pour la prévention des accidents du travail et de maladies professionnelles’ (INRS) zijn bestemd voor loontrekkenden en managers (bedrijfsleiders, kaders, HR-medewerkers, …) en hebben drie doelstellingen:

  • De werknemers aanzetten om over psychosociale risico’s (PSR) te praten en hen de weg te wijzen naar de preventie-actoren op het terrein.
  • Het management sleutels in handen geven voor meer preventie rond psychosociale risico’s.
  • De werknemers en managers interpelleren over psychosociale risico’s aan de hand van 7 ideeën over PSR (een beetje stress is motiverend; psychosociale risico’s zijn niet erg; stress maakt deel uit van de job; stress zit in je hoofd; psychosociale risico’s hebben niets met het bedrijf te maken; psychosociale risico’s: praat er niet over, dan voorkom je problemen; stress op het werk is altijd de fout van de chef).

De tools zijn beschikbaar in het Frans op de website van het INRS: Risques psychosociaux, en parler pour en sortir.

Psychosociale risico's - Sensibiliseringsmateriaal

Affiches: bevorderen van respectvol gedrag op het werk (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF – België)

Onderstaande affiches zijn het resultaat van een wedstrijd die werd georganiseerd in scholen voor grafische kunst in het kader van het project "Preventie van geweld en pesterijen op het werk" van het Europees Sociaal Fonds (ESF). De affiches van de winnaars werden gedrukt en verspreid als campagnemateriaal.

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche1.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N1).

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche2.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N2)(2).

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche3.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N3)(2).

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche4.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N4).

DVD “Welzijn of stress op het werk: aan u de keuze” (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF - België)

“Welzijn of stress op het werk: aan u de keuze” is een pedagogisch instrument voor preventieadviseurs.

De video zet acteurs in scène in een professionele stresssituatie waar verschillende stressfactoren worden geïllustreerd.

Drie belangrijke thema's in verband met stress worden aangekaart:

  • de stressproblematiek en het begrip stress: beter definiëren en afbakenen;
  • de kosten van stress voor de werknemer en voor de onderneming;
  • enkele verkeerde ideeën die courant circuleren over stress ("stressbestendig zijn", stressmanagement, …).

De doelstelling van deze tool is de verschillende preventieactoren ervan bewust te maken dat stress tegelijk nefast is voor de werknemers en voor de onderneming en dat het essentieel is om preventieacties te ondernemen.

Die DVD kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > DVD Welzijn of stress op het werk: aan u de keuze.

DVD "Relationele problemen op het werk" (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF - België)

Deze DVD bevat drie casussen van relationele problemen op het werk, in een Franstalige en een Nederlandstalige versie. Feitelijke en relationele elementen en getuigenissen komen aan bod.

De voorgestelde casussen worden geïnterpreteerd door acteurs op basis van anoniem gemaakte, reële situaties.

Elke casus is beschreven in 4 vignetten. Het belangrijkste vignet is het “klinisch vignet” met een algemene beschrijving van de situatie in de vorm van een getuigenis of een klacht die wordt voorgelegd aan een preventieadviseur, vertrouwenspersoon of HR verantwoordelijke:

  • de meer specifieke aspecten van de situatie en de houding van de collega's;
  • de houding van de hiërarchische lijn;
  • de organisatorische context;
  • de persoonlijke context.

Die DVD kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > DVD Relationele problemen op het werk.

Folder over psychosociale risico’s op het werk (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF – België – 2014)

De folder is bestemd voor werknemers die psychosociale problemen ondervinden en voor alle personen die betrokken zijn bij de preventie en de sensibilisering rond psychosociale risico's.

Hij geeft beknopte antwoorden op de volgende vragen:

  • Wat zijn psychosociale risico's?
  • Wat kan ik doen?
  • Bij wie kan ik terecht?
  • Hoe hen contacteren?

Deze folder is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Psychosociale risico's op het werk (PSR).

  • Psychosociale risico's - Preventiebeleid - Tools

  • Psychosociale risico's - Prediagnose - Tools

  • Psychosociale risico's - Diagnose en interventie - Tools

Psychosociale risico's - Regelgeving

De problematiek van de psychosociale risico's past in het kader van de wet betreffende het welzijn op het werk. De wetten van 28 februari 2014 en van 28 maart 2014 wijzigden grondig de bepalingen van hoofdstuk Vbis van de wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk. Dat hoofdstuk stelt voortaan een algemeen kader vast voor de preventie van psychosociale risico's op het werk.

De werkgever moet de nodige maatregelen nemen om psychosociale risico's op het werk te voorkomen, om de schade die voortvloeit uit die risico's te voorkomen of om die schade te beperken. Alle specifieke informatie over de risicoanalyse en de individuele procedures is opgenomen in het koninklijk besluit van 10 april 2014 betreffende de preventie van psychosociale risico's op het werk (Belgisch Staatsblad van 28 april 2014).

Meer informatie daarover en de reglementaire teksten zijn beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de rubriek Thema’s > Welzijn op het werk > Psychosociale risico's op het werk.

In de praktijk

  • Preventie van beroepsrisico's: een economische uitdaging voor het bedrijf

    EUROGIP heeft een nota gepubliceerd over de economische rentabiliteit van de preventie van beroepsrisico's voor ondernemingen: "Prévenir les risques professionnels: un enjeu économique pour l'entreprise"...
  • OIRA / Risicoanalyse
    Reinigingsbedrijven en dienstencheque

    OiRA-tool voor de schoonmaaksector

    Voor de micro- en kleine ondernemingen in de schoonmaaksector werd er een nieuwe gratis online “OiRA” tool ontwikkeld om op een eenvoudige en effectieve manier veiligheids- en gezondheidsrisico’s op de werkvloer te inventariseren en te beoordelen.
  • Thermische omgeving

    Zomerhitte op het werk

    In de zomer kunnen hoge temperaturen verhinderen dat werknemers in aanvaardbare omstandigheden kunnen werken. De werkgever moet dan ook de nodige maatregelen treffen om dat ongemak te verminderen. Die maatregelen zijn door de regelgeving vastgesteld.
  • Arbeidsongevallen

    Lessen uit 2 ongevallen in Belgische Seveso-bedrijven

    De Afdeling van het toezicht op de chemische risico’s van de Algemene Directie Toezicht Welzijn op het Werk heeft op de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg twee nieuwe nota's gepubliceerd in de reeks "Lessen uit ongevallen":...
  • Ergonomie / Musculoskeletale aandoeningen (MSA)
    Voeding, dranken en tabak

    Ergonomische oplossingen voor de voedingsindustrie - Syntheserapport Ergoscan®

    Prevent heeft op vraag van Alimento, de sectororganisatie van de voedingsindustrie, de Ergoscan® ontwikkeld. Alimento biedt aan de leden uit de sector de mogelijkheid om een dergelijke Ergoscan® te laten uitvoeren. Verscheidene bedrijven hebben dat al gedaan en de resultaten zijn verzameld in een...

Nieuws en evenementen

  • 14.07.2017

    Arbeidsomstandigheden bij journalisten

    Sinds de opkomst van het internet komen journalisten meer en meer terecht in precaire situaties. Psychosociale risico’s en risico’s van externe aard...
  • 12.07.2017

    Eurofound jaarboek 2016 ‘Leven en werken in Europa’

    Het jaarboek “Living and working in Europe” voor 2016 van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofound)...
  • 11.07.2017

    Verscherpte controles op veiligheid van liften

    De controles op de veiligheid van liften worden opgedreven. Sinds 1 januari 2017 zijn strengere veiligheidseisen ook van toepassing op liften die...