CLOSE

BeSWIC

Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk
Home | Thema's | Psychosociale risico's (PSR) | Actiemiddelen voor de werkgever

Print RSS

Actiemiddelen voor de werkgever

Een risicoanalyse bestaat uit het identificeren van de gevaren en de risicofactoren en het evalueren van de risico's. De preventiemaatregelen moeten worden genomen op het niveau van de organisatie in zijn geheel, op het niveau van de werkposten of de functies en op het niveau van de werknemer. De doelstelling van deze maatregelen is het aanpakken van de psychosociale risico's.

De analyse van psychosociale risico's moet vooraf gebeuren maar op verzoek kan zij ook voor een specifieke werksituatie plaatsvinden. Het koninklijk besluit van 10 april 2014 betreffende de preventie van psychosociale risico's op het werk preciseert de specifieke kenmerken van een risicoanalyse voor psychosociale risico's:

  • Zij wordt uitgevoerd door de werkgever met de medewerking van de werknemers.
  • Zij moet de gevaren in rekening nemen in verband met de 5 A's (arbeidsorganisatie, arbeidsinhoud, arbeidsvoorwaarden, arbeidsomtandigheden en arbeidverhoudingen (intermenselijke relaties)).
  • Als de werkgever in zijn interne dienst voor preventie en bescherming op het werk beschikt over een preventieadviseur psychosociale aspecten, is hij verplicht om deze te betrekken bij de risicoanalyse. Wanneer zijn preventieadviseur psychosociale aspecten deel uitmaakt van een externe dienst voor preventie en bescherming op het werk, moet hij hem er enkel bij betrekken als de complexiteit van de analyse het vereist.

In het begin is het belangrijk maatregelen te nemen op het valk van de primaire preventie om risicosituaties te voorkomen. Bijvoorbeeld, een duidelijk alcoholbeleid of een gedragscode.

Vervolgens, op het niveau van de secundaire preventie, moeten de nefaste gevolgen zo veel mogelijk worden beperkt. Bijvoorbeeld: een opleiding ter preventie van agressie voor het personeel van de receptie.

Tenslotte, op het niveau van de tertiaire preventie, gaat het over alle maatregelen die erop gericht zijn om de schade te beperken. Bijvoorbeeld het optreden van een preventieadviseur psychosociale aspecten tegen pesterijen.

De risicoanalyse en de preventiemaatregelen die in de onderneming worden genomen, moeten jaarlijks worden geëvalueerd.

Meer informatie over de risicoanalyse in de rubriek Welzijnsbeleid > Risicoanalyse.

Afgezien van de analyse van psychosociale risico's, moet elke werkgever het voor zijn werknemers mogelijk maken om toegang te hebben tot individuele of collectieve procedures voor de werknemers die menen psychische schade te lijden die eveneens gepaard kan gaan met fysieke schade die voortvloeit uit psychosociale risico's.

Meer informatie over de actiemiddelen van de werknemers in de rubriek Psychosociale risico's > Actiemiddelen voor de werknemers.

Psychosociale risico’s - Externe documentatie

Psychosociale risico’s, erover praten om eruit te raken (INRS – Frankrijk – 2016)

Deze publicaties van het ‘Institut national de recherche et de sécurité pour la prévention des accidents du travail et de maladies professionnelles’ (INRS) zijn bestemd voor loontrekkenden en managers (bedrijfsleiders, kaders, HR-medewerkers, …) en hebben drie doelstellingen:

  • de werknemers aanzetten om over psychosociale risico’s (PSR) te praten en hen de weg te wijzen naar de preventie-actoren op het terrein;
  • het management sleutels in handen geven voor meer preventie rond psychosociale risico’s;
  • de werknemers en managers interpelleren over psychosociale risico’s aan de hand van 7 ideeën over PSR:
    • een beetje stress is motiverend,
    • psychosociale risico’s zijn niet erg,
    • stress maakt deel uit van de job,
    • stress zit in je hoofd,
    • psychosociale risico’s hebben niets met het bedrijf te maken,
    • psychosociale risico’s: praat er niet over, dan voorkom je problemen,
    • stress op het werk is altijd de fout van de chef.

De tools zijn beschikbaar in het Frans op de website van het INRS, in de rubriek Accueil > Publications et outils > Risques psychosociaux, en parler pour en sortir.

Stress, pesten en geweld (ETUI – 2013)

In juni 2013 organiseerde het Europees vakbondsinstituut (European Trade Union Institute - ETUI) in Bilbao een eerste Europees syndicaal seminarie over psychosociale risico’s en kondigde de creatie aan van een Europees syndicaal netwerk over deze problematiek.

Op de website van ETUI staan verschillende artikels over het thema gegroepeerd die verschenen zijn in HesaMag, het semestrieel tijdschrift van ETUI.

De artikels zijn beschikbaar

Psychosociale risico's - Sensibiliseringsmateriaal

Affiches: bevorderen van respectvol gedrag op het werk (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF – België)

Onderstaande affiches zijn het resultaat van een wedstrijd die werd georganiseerd in scholen voor grafische kunst in het kader van het project "Preventie van geweld en pesterijen op het werk" van het Europees Sociaal Fonds (ESF). De affiches van de winnaars werden gedrukt en verspreid als campagnemateriaal.

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche1.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N1).

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche2.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N2)(2).

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche3.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N3)(2).

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche4.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N4).

DVD “Welzijn of stress op het werk: aan u de keuze” (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF - België)

“Welzijn of stress op het werk: aan u de keuze” is een pedagogisch instrument voor preventieadviseurs.

De video zet acteurs in scène in een professionele stresssituatie waar verschillende stressfactoren worden geïllustreerd.

Drie belangrijke thema's in verband met stress worden aangekaart:

  • de stressproblematiek en het begrip stress: beter definiëren en afbakenen;
  • de kosten van stress voor de werknemer en voor de onderneming;
  • enkele verkeerde ideeën die courant circuleren over stress ("stressbestendig zijn", stressmanagement, …).

De doelstelling van deze tool is de verschillende preventieactoren ervan bewust te maken dat stress tegelijk nefast is voor de werknemers en voor de onderneming en dat het essentieel is om preventieacties te ondernemen.

Die DVD kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > DVD Welzijn of stress op het werk: aan u de keuze.

DVD "Relationele problemen op het werk" (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF - België)

Deze DVD bevat drie casussen van relationele problemen op het werk, in een Franstalige en een Nederlandstalige versie. Feitelijke en relationele elementen en getuigenissen komen aan bod.

De voorgestelde casussen worden geïnterpreteerd door acteurs op basis van anoniem gemaakte, reële situaties.

Elke casus is beschreven in 4 vignetten. Het belangrijkste vignet is het “klinisch vignet” met een algemene beschrijving van de situatie in de vorm van een getuigenis of een klacht die wordt voorgelegd aan een preventieadviseur, vertrouwenspersoon of HR verantwoordelijke:

  • de meer specifieke aspecten van de situatie en de houding van de collega's;
  • de houding van de hiërarchische lijn;
  • de organisatorische context;
  • de persoonlijke context.

Die DVD kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > DVD Relationele problemen op het werk.

Folder over psychosociale risico’s op het werk (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF – België – 2014)

De folder is bestemd voor werknemers die psychosociale problemen ondervinden en voor alle personen die betrokken zijn bij de preventie en de sensibilisering rond psychosociale risico's.

Hij geeft beknopte antwoorden op de volgende vragen:

  • Wat zijn psychosociale risico's?
  • Wat kan ik doen?
  • Bij wie kan ik terecht?
  • Hoe hen contacteren?

Deze folder is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Psychosociale risico's op het werk (PSR).

  • Psychosociale risico's - Preventiebeleid - Tools

  • Psychosociale risico's - Prediagnose - Tools

  • Psychosociale risico's - Diagnose en interventie - Tools

Psychosociale risico's - Regelgeving

De problematiek van de psychosociale risico's past in het kader van de wet betreffende het welzijn op het werk. De wetten van 28 februari 2014 en van 28 maart 2014 wijzigden grondig de bepalingen van hoofdstuk Vbis van de wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk. Dat hoofdstuk stelt voortaan een algemeen kader vast voor de preventie van psychosociale risico's op het werk.

De werkgever moet de nodige maatregelen nemen om psychosociale risico's op het werk te voorkomen, om de schade die voortvloeit uit die risico's te voorkomen of om die schade te beperken. Alle specifieke informatie over de risicoanalyse en de individuele procedures is opgenomen in het koninklijk besluit van 10 april 2014 betreffende de preventie van psychosociale risico's op het werk (Belgisch Staatsblad van 28 april 2014).

Meer informatie daarover en de reglementaire teksten zijn beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de rubriek Thema’s > Welzijn op het werk > Psychosociale risico's op het werk.

In de praktijk

  • OIRA

    OiRA-infographic over de vier stappen van een risicobeoordeling

    Een nieuwe infographic die is gemaakt in het kader van het OiRA-project, de risicobeoordelingstool van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA), is nu beschikbaar in het Engels.
  • Brandpreventie

    Brandveiligheid van gevels

    Het Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf (WTCB) heeft samen met de Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken een document opgesteld rond brandveiligheid van gevels van gebouwen.
  • Geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk

    Online-Training TV: Ongewenst gedrag op kantoor voorkomen

    Grensoverschrijdend gedrag op het werk is een belangrijk probleem in kantoren. Het is van groot belang dat iedereen een bijdrage levert om onaanvaardbaar gedrag op kantoor tegen te gaan. Grensoverschrijdend gedrag op kantoor leidt tot stress, een slechte werksfeer, een onveilige werkomgeving en een...
  • Terug aan het werk

    Boek 'Werken is genezen'

    Slechts 1 werknemer op 2 keert na langdurige ziekte terug naar dezelfde job. Succesvolle reïntegratie is moeilijk, maar cruciaal. Met zijn boek 'Werken is genezen' wil Lode Godderis een eerste cruciale stap in de goede richting zetten. Met concrete informatie en aanbevelingen voor...
  • Aardolie, chemie, farmacie, rubber en kunststoffen

    Code voor de beheersing van blootstelling bij technische interventies

    Met een aantal experten uit de (petro)chemische- en contractingbedrijven heeft Agoria een code van goede praktijk opgesteld voor de beheersing van de risico’s bij de product blootstelling bij technische interventies.

Nieuws en evenementen

  • 23.11.2017

    Onderzoek over werkgerelateerde kanker in Europa

    Volgens een onderzoek van het Europees Vakbondsinstituut brengen de kankers die te wijten zijn aan de beroepsactiviteit elk jaar tussen 270 en 610...
  • 20.11.2017

    Versoepeling en uitbreiding van het Fedris programma voor lage rugpijn

    Het preventieprogramma voor lage rugpijn van het Federaal agentschap voor beroepsrisico’s (Fedris) bestaat 10 jaar. Dankzij dit programma kunnen...
  • 17.11.2017

    Op de blog: proefprojecten ter preventie van burn-out

    Werkgevers en vakbonden werkten in de Nationale Arbeidsraad een plan uit om in een honderdtal bedrijven op vrijwillige basis te starten met...