Burn-out

In de literatuur vinden we verschillende definities van burn-out, maar drie belangrijke dimensies komen steeds terug:

  1. Emotionele uitputting: een toestand van vermoeidheid, een gebrek aan energie op fysiek, emotioneel en cognitief vlak. Dit is de centrale maar niet de enige dimensie van burn-out.
  2. Depersonalisatie: een negatieve reactie tegen anderen, een verlies aan waardering voor de patiënten, de gebruikers, de collega’s, de studenten, de klanten, enz. Dit kan zich eveneens uiten in geïrriteerdheid, een gebrek aan idealisme, cynisme of een teruggetrokken houding.
  3. Vermindering van de zelfontplooiing: de neiging om zijn of haar werk negatief te beoordelen, men heeft het gevoel dat men minder kan, minder succes heeft, minder efficiënt is.

Zelfs al bestaan er verschillende definities met elk hun specifieke kenmerken, toch kunnen er gemeenschappelijke elementen uit gedistilleerd worden:

  • Burn-out treedt op bij zogenaamde “normale” personen.
  • Emotionele uitputting is een centraal kenmerk, naast vermoeidheid en depressie.
  • De klemtoon wordt niet zozeer gelegd op fysieke symptomen, maar wel op de mentale toestand en het gedrag.
  • Het gaat om een individuele negatieve ervaring (gevoelens, gedrag, motivatie, verwachtingen).
  • Burn-out houdt verband met het werk.

In het algemeen verschijnt burn-out wanneer de werknemer in de onmogelijkheid verkeert om zijn werk naar behoren te vervullen of het te vervullen zoals hij zou willen. Deze onmogelijkheid vloeit voort uit:

  • de verplichtingen van het werk: een overmaat aan werk, onrealistisch gestelde doelen, gebrek aan opleiding, gebrek aan erkenning, een te groot verschil tussen het “ideale” werk en het concrete werk, …
  • de middelen van de werknemer: zijn competenties, bewegingsvrijheid, steun van collega’s, …

Burn-out kan geassocieerd zijn met een langdurige blootstelling aan stress. Het kan leiden tot professioneel afhaken en een veralgemeende depressie.

Psychosociale risico’s - Externe documentatie

Psychosociale risico’s, erover praten om eruit te raken (INRS – Frankrijk – 2016)

Deze publicaties van het ‘Institut national de recherche et de sécurité pour la prévention des accidents du travail et de maladies professionnelles’ (INRS) zijn bestemd voor loontrekkenden en managers (bedrijfsleiders, kaders, HR-medewerkers, …) en hebben drie doelstellingen:

  • de werknemers aanzetten om over psychosociale risico’s (PSR) te praten en hen de weg te wijzen naar de preventie-actoren op het terrein;
  • het management sleutels in handen geven voor meer preventie rond psychosociale risico’s;
  • de werknemers en managers interpelleren over psychosociale risico’s aan de hand van 7 ideeën over PSR:
    • een beetje stress is motiverend,
    • psychosociale risico’s zijn niet erg,
    • stress maakt deel uit van de job,
    • stress zit in je hoofd,
    • psychosociale risico’s hebben niets met het bedrijf te maken,
    • psychosociale risico’s: praat er niet over, dan voorkom je problemen,
    • stress op het werk is altijd de fout van de chef.

De tools zijn beschikbaar in het Frans op de website van het INRS, in de rubriek Accueil > Publications et outils > Risques psychosociaux, en parler pour en sortir.

Stress, pesten en geweld (ETUI – 2013)

In juni 2013 organiseerde het Europees vakbondsinstituut (European Trade Union Institute - ETUI) in Bilbao een eerste Europees syndicaal seminarie over psychosociale risico’s en kondigde de creatie aan van een Europees syndicaal netwerk over deze problematiek.

Op de website van ETUI staan verschillende artikels over het thema gegroepeerd die verschenen zijn in HesaMag, het semestrieel tijdschrift van ETUI.

De artikels zijn beschikbaar

Psychosociale risico's - Sensibiliseringsmateriaal

Film over psychosociale risico’s op het werk (FOD Werkgelegenheid – België - 2018)

Elk bedrijf of elke organisatie moet voor zijn werknemers een preventiebeleid rond psychosociale risico’s ontwikkelen. Deze film toont op basis van interviews met experts wat psychosociale risico’s zijn en hoe men ze kan voorkomen.

Er wordt basisinformatie gegeven over:

  • de wetgeving;
  • de rollen van de werkgever, de preventieadviseur psychosociale aspecten en de vertrouwenspersoon;
  • het realiseren van een preventiebeleid.

De film duurt ongeveer 19 minuten en bestaat uit volgende onderdelen:

Deze audiovisuele tool kan men als educatief instrument gebruiken voor sensibilisering over preventie van psychosociale risico’s in alle sectoren.

Doelgroep:

  • werkgevers;
  • leden van de hiërarchische lijn;
  • werknemers;
  • werknemersvertegenwoordigers;
  • preventieadviseurs;

Bekijk de volledige film op het YouTube kanaal van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid): Psychosociale risico’s op het werk.

Video “Welzijn of stress op het werk: aan u de keuze” (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF - België)

“Welzijn of stress op het werk: aan u de keuze” is een pedagogisch instrument voor preventieadviseurs.

De video zet acteurs in scène in een professionele stresssituatie waar verschillende stressfactoren worden geïllustreerd.

Drie belangrijke thema's in verband met stress worden aangekaart:

  • de stressproblematiek en het begrip stress: beter definiëren en afbakenen;
  • de kosten van stress voor de werknemer en voor de onderneming;
  • enkele verkeerde ideeën die courant circuleren over stress ("stressbestendig zijn", stressmanagement, …).

De doelstelling van deze tool is de verschillende preventieactoren ervan bewust te maken dat stress tegelijk nefast is voor de werknemers en voor de onderneming en dat het essentieel is om preventieacties te ondernemen.

Deze video is beschikbaar op het YouTube kanaal van de FOD Werkgelegenheid: Stress of Welzijn op het werk: aan u de keuze!

Video’s "Relationele problemen op het werk" (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF - België)

Deze video’s bevatten telkens drie casussen van relationele problemen op het werk, in een Franstalige en een Nederlandstalige versie. Feitelijke en relationele elementen en getuigenissen komen aan bod.

De voorgestelde casussen worden geïnterpreteerd door acteurs op basis van anoniem gemaakte, reële situaties.

Elke casus is beschreven in 4 vignetten. Het belangrijkste vignet is het “klinisch vignet” met een algemene beschrijving van de situatie in de vorm van een getuigenis of een klacht die wordt voorgelegd aan een preventieadviseur, vertrouwenspersoon of HR verantwoordelijke:

  • de meer specifieke aspecten van de situatie en de houding van de collega's;
  • de houding van de hiërarchische lijn;
  • de organisatorische context;
  • de persoonlijke context.

Deze video’s zijn beschikbaar op het YouTube kanaal van de FOD Werkgelegenheid:

Folder over psychosociale risico’s op het werk (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF – België – 2014)

De folder is bestemd voor werknemers die psychosociale problemen ondervinden en voor alle personen die betrokken zijn bij de preventie en de sensibilisering rond psychosociale risico's.

Hij geeft beknopte antwoorden op de volgende vragen:

  • Wat zijn psychosociale risico's?
  • Wat kan ik doen?
  • Bij wie kan ik terecht?
  • Hoe hen contacteren?

Deze folder is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Psychosociale risico's op het werk (PSR).

Radiospot: psychosociale risico’s op het werk (FOD Werkgelegenheid – België - 2013)

In 2013 en 2014 heeft de FOD Werkgelegenheid een sensibiliseringscampagne gerealiseerd bij werkgevers, leidinggevenden, HR-medewerkers en werknemersvertegenwoordigers over psychosociale risico’s. In dit kader werd deze radiospot gemaakt over burn-out:

radiospot.jpg

De campagnewebsite “Voel je goed op het werk” bestaat niet meer, maar de informatie en de tools zijn beschikbaar in de rubriek Thema's > Psychosociale risico’s (PSR).

TV-spots: psychosociale risico’s op het werk (FOD Werkgelegenheid – België - 2012)

In 2012 heeft de FOD Werkgelegenheid een sensibiliseringscampagne gerealiseerd bij het grote publiek over psychosociale risico’s. In dit kader werden twee TV-spots gemaakt over de impact van psychosociale risico’s op de thuissituatie: “Wat je voelt op het werk, blijft niet op het werk.”

tv_spot1.jpg

tv_spot2.jpg

De campagnewebsite “Voel je goed op het werk” bestaat niet meer, maar de informatie en de tools zijn beschikbaar in de rubriek Thema's > Psychosociale risico’s (PSR).

  • Psychosociale risico's - Preventiebeleid - Tools

  • Burn-out - Tools

  • Psychosociale risico's - Prediagnose - Tools

  • Psychosociale risico's - Diagnose en interventie - Tools

Parlementaire vragen

  • 2334 Kamer - Resultaten van het onderzoek bij verpleegkundigen

  • 2286 Kamer - Proefproject voor de begeleiding van werknemers met een burn-out

  • 23375, 25416, 25542 Kamer - Het plan ter bestrijding van burn-out

  • 22946, 23868, 24733 Kamer - Telewerken

  • 22785 Kamer - De werkbaarheidsscan

  • 2187 Kamer - Burn-out coaches

  • 1754 Kamer - Toezicht op preventiemaatregelen tegen burn-out

  • 19669, 19752, 20041, 20184, 20185, 21491 Kamer - Burn-out

  • 1588 Kamer - Telewerk als oplossing voor een burn-out

  • 668 Kamer – Werkmotivatie

  • 1167 Kamer - Controle op burn-outpreventiemaatregelen in de bedrijven

  • 1165 Kamer - RVA - Burn-outpreventie

  • 481 Kamer - Hervorming van het arbeidsrecht

  • P0441 & P0442 Kamer - Het actieplan 'Werkbaar werk'

  • 2088 & 2222 Kamer - De balans tussen werk en vrije tijd - De aanpak van burn-out

  • 760 Kamer - De campagne om burn-outs tegen te gaan

  • 20731 & 20773 Kamer - De campagne omtrent burn-outs - de strijd tegen burn-outs

  • 508 Kamer - Burn-outs

Onderzoeken

  • Burn-out bij de Belgische beroepsbevolking (FOD Werkgelegenheid – België – 2019)

    In 2010 heeft de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid) een onderzoek laten uitvoeren naar burn-out.
  • Burn-out bij artsen en verpleegkundigen (FOD Werkgelegenheid – België – 2013)

    De FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg en de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu hebben een beroep gedaan op een team van universitaire onderzoekers om de omvang (prevalentie en ernst) van burn-out te evalueren in een representatieve steekproef van artsen en verpleegkundigen actief binnen de Belgische ziekenhuissector.
  • Burn-out bij de Belgische beroepsbevolking (FOD Werkgelegenheid – België – 2010)

    Dit onderzoek bestond uit een literatuurstudie en onderzocht de frequentie van burn-out bij de Belgische beroepsbevolking.
  • Burn-out bij huisartsen: preventie en aanpak (KCE – België – 2010)

    Het rapport benadert de problematiek van burn-out vanuit verschillende invalshoeken: de wetenschappelijke literatuur wordt naast de ervaringen op het terrein gelegd, in binnen- en buitenland, en de hieruit voortkomende denkpistes werden vervolgens grondig getoetst met de betrokken actoren.
  • Burn-out in the Working Population: Relations to Psychosocial Work Factors (International Journal of Behavioral Medicine – Zweden – 2006)

    Deze enquête onderzoekt het niveau van burn-out in de algemene populatie doorheen verschillende beroepen, evenals het verband tussen burn-out en psychosociale risicofactoren.

Psychosociale risico's - Regelgeving

De problematiek van de psychosociale risico's past in het kader van de wet betreffende het welzijn op het werk. De wetten van 28 februari 2014 en van 28 maart 2014 wijzigden grondig de bepalingen van hoofdstuk Vbis van de wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk. Dat hoofdstuk stelt voortaan een algemeen kader vast voor de preventie van psychosociale risico's op het werk.

De werkgever moet de nodige maatregelen nemen om psychosociale risico's op het werk te voorkomen, om de schade die voortvloeit uit die risico's te voorkomen of om die schade te beperken. Alle specifieke informatie over de risicoanalyse en de individuele procedures is opgenomen in titel 3 betreffende de preventie van psychosociale risico's op het werk van boek I van de codex over het welzijn op het werk.

Meer informatie daarover en de reglementaire teksten zijn beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de rubriek Thema’s > Welzijn op het werk > Psychosociale risico's op het werk.

In de praktijk

  • Seveso ongevallen
    Seveso ongevallen
    Arbeidsongevallen

    Lessen uit 2 ongevallen in Seveso-bedrijven

    De Afdeling van het toezicht op de chemische risico’s van de Arbeidsinspectie “Algemene Directie Toezicht Welzijn op het Werk” heeft twee nieuwe nota’s uitgebracht in de reeks "Lessen uit ongevallen" over incidenten die zich hebben voorgedaan in Belgische Seveso-bedrijven...
  • osh_001547_1.jpg
    OIRA coiffeur
    OIRA / Risicoanalyse
    Kappers

    Nieuwe OIRA tool voor kappers

    Om kappers en kapsters te ondersteunen bij de analyse en preventie van de risico’s die bij hun beroep horen, heeft het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk (EU-OSHA) een tool voor een online interactieve risicoanalyse (OIRA) ontwikkeld die gratis en voor iedereen...
  • 2019-06-14_13_14_55-https_kulkan.live_.statik.be_files_illustraties_660x385_crop_center-center_60_.png
    Gezondheid van de werknemer

    Nieuwe website “Kanker & werk”

    Werkgevers van kleine ondernemingen hebben niet altijd een antwoord op de vraag wat ze moeten doen als een werknemer kanker krijgt. Om hen daarbij te helpen heeft de KU Leuven samen met “Kom Op Tegen Kanker” de website “Kanker & werk” opgericht.
  • 2019-06-03_16_58_38-toworksafe.jpg_1000x553.png
    toworksafe
    Arbeidsplaatsen

    Veiligheidsinstructietool “ToWorkSafe” om anderstalige werknemers veilig te laten werken

    IDEWE ontwikkelde de Safety Instruction Game “ToWorkSafe” om nieuwe werknemers een veilige start te laten nemen in een nieuwe job ondanks een eventueel taalprobleem. Het maakt als digitaal hulpmiddel deel uit van een sectorspecifiek, krachtig en visueel pakket. Aangezien werkgevers steeds vaker...
  • napo golden
    napo golden
    Arbeidsongevallen

    Napo over 7 gouden regels voor een gezonde en ongevalvrije werkplek

    In 7 korte animatiefilmpjes stellen Napo en zijn collega's op luchthartige wijze de gouden regels voor. De regels raken alle geledingen van een organisatie: van het engagement van het management tot verbetering van de werknemerskwalificaties en het investeren in mensen...

Nieuws en evenementen

2019-06-18_16_24_12-stress_icons_-_download_free_vector_icons_noun_project.png
18.06.2019

Op de blog: meer dan 400.000 Belgen zijn langdurig ziek thuis

Het aantal Belgen dat al langer dan een jaar thuiszit, blijft toenemen.
NAR
NAR
14.06.2019

Subsidies voor pilootprojecten voor de primaire preventie van burn-out

Tussen 1 juni en 31 juli 2019 kunnen werkgevers uit de privésector of paritaire comités een subsidieaanvraag indienen voor pilootprojecten rond...
logo_fod_gr.jpg
23.04.2019

Onderzoek naar burn-out in de Belgische bevolking

Om over recentere gegevens te beschikken betreffende burn-out onder de Belgische bevolking, vroeg de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid...
Preventie Burn-out
Preventie Burn-out
17.04.2019

Op de blog: preventiecampagne rond burn-out

Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Maggie De Block lanceerde op 8 april 2019 een campagne ter preventie, detectie en herstel van burn-out...
site_stressburnout_n.png
11.04.2019

Nieuwe website over burn-out

De website “Stress en burn-out” geeft informatie over hoe men burn-out kan voorkomen, herkennen en overwinnen.
Burn-out
Burn-out
22.03.2019

Peiling naar burn-out in Vlaanderen

Van de werkende bevolking in Vlaanderen heeft ruim 7,6 procent burn-outklachten en nog eens 9,5 procent zit in de gevarenzone. Dat blijkt uit een...
preventFocus
preventFocus
15.02.2019

Waarom leidt burn-out soms tot zelfmoord?

Het expertisebureau in arbeidsorganisatie ‘Technologia’ werd in 2009 geconfronteerd met de zelfmoordgolf bij France Telecom. Hierna implementeerde...
Minister Maggie De Block
Minister Maggie De Block
18.01.2019

Pilootprojecten geïntegreerd preventiebeleid burn-out

De minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Maggie De Block werkt met diverse betrokken instellingen aan een geïntegreerd en gecoördineerd...
Burn-out
Burn-out
08.01.2019

50 pilootprojecten tegen burn-out krijgen een subsidie

Vice-eersteminister en minister van werk Kris Peeters kent een subsidie toe aan 50 projecten tegen burn-out. 47 projecten die door ondernemingen...
burn-out at workplace
burn-out at workplace
03.10.2018

Burn-out op de werkvloer: onderzoek van de gegevens en van de politieke antwoorden in de EU

Op basis van nationale studies geeft een rapport van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofound) een...