CLOSE

BeSWIC

Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk
Home | Thema's | Psychosociale risico's (PSR) | Burn-out

Print RSS

Burn-out

In de literatuur vinden we verschillende definities van burn-out, maar drie belangrijke dimensies komen steeds terug:

  1. Emotionele uitputting: een toestand van vermoeidheid, een gebrek aan energie op fysiek, emotioneel en cognitief vlak. Dit is de centrale maar niet de enige dimensie van burn-out.
  2. Depersonalisatie: een negatieve reactie tegen anderen, een verlies aan waardering voor de patiënten, de gebruikers, de collega’s, de studenten, de klanten, enz. Dit kan zich eveneens uiten in geïrriteerdheid, een gebrek aan idealisme, cynisme of een teruggetrokken houding.
  3. Vermindering van de zelfontplooiing: de neiging om zijn of haar werk negatief te beoordelen, men heeft het gevoel dat men minder kan, minder succes heeft, minder efficiënt is.

Zelfs al bestaan er verschillende definities met elk hun specifieke kenmerken, toch kunnen er gemeenschappelijke elementen uit gedistilleerd worden:

  • Burn-out treedt op bij zogenaamde “normale” personen.
  • Emotionele uitputting is een centraal kenmerk, naast vermoeidheid en depressie.
  • De klemtoon wordt niet zozeer gelegd op fysieke symptomen, maar wel op de mentale toestand en het gedrag.
  • Het gaat om een individuele negatieve ervaring (gevoelens, gedrag, motivatie, verwachtingen).
  • Burn-out houdt verband met het werk.

In het algemeen verschijnt burn-out wanneer de werknemer in de onmogelijkheid verkeert om zijn werk naar behoren te vervullen of het te vervullen zoals hij zou willen. Deze onmogelijkheid vloeit voort uit:

  • de verplichtingen van het werk: een overmaat aan werk, onrealistisch gestelde doelen, gebrek aan opleiding, gebrek aan erkenning, een te groot verschil tussen het “ideale” werk en het concrete werk, …
  • de middelen van de werknemer: zijn competenties, bewegingsvrijheid, steun van collega’s, …

Burn-out kan geassocieerd zijn met een langdurige blootstelling aan stress. Het kan leiden tot professioneel afhaken en een veralgemeende depressie.

Psychosociale risico’s - Externe documentatie

Psychosociale risico’s, erover praten om eruit te raken (INRS – Frankrijk – 2016)

Deze publicaties van het ‘Institut national de recherche et de sécurité pour la prévention des accidents du travail et de maladies professionnelles’ (INRS) zijn bestemd voor loontrekkenden en managers (bedrijfsleiders, kaders, HR-medewerkers, …) en hebben drie doelstellingen:

  • De werknemers aanzetten om over psychosociale risico’s (PSR) te praten en hen de weg te wijzen naar de preventie-actoren op het terrein.
  • Het management sleutels in handen geven voor meer preventie rond psychosociale risico’s.
  • De werknemers en managers interpelleren over psychosociale risico’s aan de hand van 7 ideeën over PSR (een beetje stress is motiverend; psychosociale risico’s zijn niet erg; stress maakt deel uit van de job; stress zit in je hoofd; psychosociale risico’s hebben niets met het bedrijf te maken; psychosociale risico’s: praat er niet over, dan voorkom je problemen; stress op het werk is altijd de fout van de chef).

De tools zijn beschikbaar in het Frans op de website van het INRS: Risques psychosociaux, en parler pour en sortir.

Psychosociale risico's - Sensibiliseringsmateriaal

Affiches: bevorderen van respectvol gedrag op het werk (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF – België)

Onderstaande affiches zijn het resultaat van een wedstrijd die werd georganiseerd in scholen voor grafische kunst in het kader van het project "Preventie van geweld en pesterijen op het werk" van het Europees Sociaal Fonds (ESF). De affiches van de winnaars werden gedrukt en verspreid als campagnemateriaal.

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche1.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N1).

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche2.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N2)(2).

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche3.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N3)(2).

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche4.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N4).

DVD “Welzijn of stress op het werk: aan u de keuze” (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF - België)

“Welzijn of stress op het werk: aan u de keuze” is een pedagogisch instrument voor preventieadviseurs.

De video zet acteurs in scène in een professionele stresssituatie waar verschillende stressfactoren worden geïllustreerd.

Drie belangrijke thema's in verband met stress worden aangekaart:

  • de stressproblematiek en het begrip stress: beter definiëren en afbakenen;
  • de kosten van stress voor de werknemer en voor de onderneming;
  • enkele verkeerde ideeën die courant circuleren over stress ("stressbestendig zijn", stressmanagement, …).

De doelstelling van deze tool is de verschillende preventieactoren ervan bewust te maken dat stress tegelijk nefast is voor de werknemers en voor de onderneming en dat het essentieel is om preventieacties te ondernemen.

Die DVD kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > DVD Welzijn of stress op het werk: aan u de keuze.

DVD "Relationele problemen op het werk" (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF - België)

Deze DVD bevat drie casussen van relationele problemen op het werk, in een Franstalige en een Nederlandstalige versie. Feitelijke en relationele elementen en getuigenissen komen aan bod.

De voorgestelde casussen worden geïnterpreteerd door acteurs op basis van anoniem gemaakte, reële situaties.

Elke casus is beschreven in 4 vignetten. Het belangrijkste vignet is het “klinisch vignet” met een algemene beschrijving van de situatie in de vorm van een getuigenis of een klacht die wordt voorgelegd aan een preventieadviseur, vertrouwenspersoon of HR verantwoordelijke:

  • de meer specifieke aspecten van de situatie en de houding van de collega's;
  • de houding van de hiërarchische lijn;
  • de organisatorische context;
  • de persoonlijke context.

Die DVD kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > DVD Relationele problemen op het werk.

Folder over psychosociale risico’s op het werk (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF – België – 2014)

De folder is bestemd voor werknemers die psychosociale problemen ondervinden en voor alle personen die betrokken zijn bij de preventie en de sensibilisering rond psychosociale risico's.

Hij geeft beknopte antwoorden op de volgende vragen:

  • Wat zijn psychosociale risico's?
  • Wat kan ik doen?
  • Bij wie kan ik terecht?
  • Hoe hen contacteren?

Deze folder is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Psychosociale risico's op het werk (PSR).

  • Psychosociale risico's - Preventiebeleid - Tools

  • Burn-out - Tools

  • Psychosociale risico's - Prediagnose - Tools

  • Psychosociale risico's - Diagnose en interventie - Tools

Parlementaire vragen

  • 1165 Kamer - RVA - Burn-outpreventie

  • 1165 Kamer - RVA - Burn-outpreventie

  • 481 Kamer - Hervorming van het arbeidsrecht

  • P0441 & P0442 Kamer - Het actieplan 'Werkbaar werk'

  • 2088 & 2222 Kamer - De balans tussen werk en vrije tijd - De aanpak van burn-out

Onderzoeken

  • Burn-out bij artsen en verpleegkundigen (FOD Werkgelegenheid – België – 2013)

    De FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg en de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu hebben een beroep gedaan op een team van universitaire onderzoekers om de omvang (prevalentie en ernst) van burn-out te evalueren in een representatieve steekproef van artsen en verpleegkundigen actief binnen de Belgische ziekenhuissector.
  • Burn-out bij de Belgische beroepsbevolking (FOD Werkgelegenheid – België – 2010)

    Dit onderzoek bestond uit een literatuurstudie en onderzocht de frequentie van burn-out bij de Belgische beroepsbevolking.
  • Burn-out bij huisartsen: preventie en aanpak (KCE – België – 2010)

    Het rapport benadert de problematiek van burn-out vanuit verschillende invalshoeken: de wetenschappelijke literatuur wordt naast de ervaringen op het terrein gelegd, in binnen- en buitenland, en de hieruit voortkomende denkpistes werden vervolgens grondig getoetst met de betrokken actoren.
  • Burn-out in the Working Population: Relations to Psychosocial Work Factors (International Journal of Behavioral Medicine – Zweden – 2006)

    Deze enquête onderzoekt het niveau van burn-out in de algemene populatie doorheen verschillende beroepen, evenals het verband tussen burn-out en psychosociale risicofactoren.

Psychosociale risico's - Regelgeving

De problematiek van de psychosociale risico's past in het kader van de wet betreffende het welzijn op het werk. De wetten van 28 februari 2014 en van 28 maart 2014 wijzigden grondig de bepalingen van hoofdstuk Vbis van de wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk. Dat hoofdstuk stelt voortaan een algemeen kader vast voor de preventie van psychosociale risico's op het werk.

De werkgever moet de nodige maatregelen nemen om psychosociale risico's op het werk te voorkomen, om de schade die voortvloeit uit die risico's te voorkomen of om die schade te beperken. Alle specifieke informatie over de risicoanalyse en de individuele procedures is opgenomen in het koninklijk besluit van 10 april 2014 betreffende de preventie van psychosociale risico's op het werk (Belgisch Staatsblad van 28 april 2014).

Meer informatie daarover en de reglementaire teksten zijn beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de rubriek Thema’s > Welzijn op het werk > Psychosociale risico's op het werk.

In de praktijk

  • Arbeidsongevallen

    Lessen uit 2 ongevallen in Belgische Seveso-bedrijven

    De Afdeling van het toezicht op de chemische risico’s van de Algemene Directie Toezicht Welzijn op het Werk heeft op de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg twee nieuwe nota's gepubliceerd in de reeks "Lessen uit ongevallen":...
  • Werken op hoogte
    Bouw

    Code van goede praktijk voor steigers

    Op de Werelddag Veiligheid en Gezondheid op het werk van 28 april 2017 heeft Constructiv, de dienstverlenende organisatie van de bouwsector inzake welzijn, competentieondersteuning en toeleiding naar werk, samen met zijn partners een code van goede praktijk gepubliceerd voor het veilig monteren,...
  • Ergonomie / Musculoskeletale aandoeningen (MSA)
    Voeding, dranken en tabak

    Ergonomische oplossingen voor de voedingsindustrie - Syntheserapport Ergoscan®

    Prevent heeft op vraag van Alimento, de sectororganisatie van de voedingsindustrie, de Ergoscan® ontwikkeld. Alimento biedt aan de leden uit de sector de mogelijkheid om een dergelijke Ergoscan® te laten uitvoeren. Verscheidene bedrijven hebben dat al gedaan en de resultaten zijn verzameld in een...
  • Business Training TV: Besloten ruimten

    Eén van de belangrijkste gevaren bij werken in een besloten ruimte is een gevaarlijke atmosfeer die verstikking, brand of explosie kan veroorzaken. In het Business Training TV aanbod met interactieve videocursussen van Prevent is een video beschikbaar over de risico's van werken in besloten...
  • Risicoanalyse

    Veiligheid is alles gezien hebben: de gratis RiskReporter app van Wolters Kluwer

    Het is belangrijk om iedereen op de werkvloer te betrekken in het veiliger maken van de werkplek, maar het is vaak moeilijk om mensen effectief mee te krijgen. Toch ziet men samen meer, en meer meldingen zorgen voor een veiliger bedrijf. Via de RiskReporter app kan men voortaan snel en...

Nieuws en evenementen

10.03.2017

Burn-out: nieuwe definitie en vragenlijst

Een team onderzoekers van de KU Leuven werkt aan een nieuwe definitie van burn-out. Op basis van de nieuwe definitie hebben de onderzoekers een...
24.02.2017

Burn-out als beroepsgerelateerde ziekte

Minister van Volksgezondheid Maggie De Block wil burn-out erkennen als beroepsgerelateerde ziekte, zodat er preventiecampagnes kunnen worden opgezet...