20 jaar wet welzijn op het werk

Van middelen- naar doelstellingenwetgeving

De Wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk viert haar 20ste verjaardag in 2016. Deze wet betekende een waarlijke omwenteling in de preventie van professionele risico’s. Dit vooral door te gaan van een systeem waarbij de bedrijven werd gevraagd de middelen in te voeren die door de wetgeving werden vastgelegd (ARAB) naar een systeem waarbij hen werd gevraagd doelstellingen te bereiken waarvan de belangrijkste het bewaren van de gezondheid en de veiligheid van de werknemers zijn.

Nieuwe domeinen

Door de notie welzijn te introduceren heeft ze het preventieveld uitgebreid naar andere disciplines (ergonomie, arbeidshygiëne, psychosociale aspecten…) wat een meer globale benadering van veiligheid en gezondheid toelaat. Zelfs als de term “welzijn op het werk” na 20 jaar nog altijd niet goed gekend is en tot verwarring of zelfs lacherigheid kan leiden in België of in het buitenland, toont het steeds toenemend aantal musculoskeletale aandoeningen (MSA) en psychosociale risico’s hoezeer deze wetgeving als innovatief was van in het begin in 1996.

Hervorming preventiestructuren

Ze heeft ook geleid tot een hervorming van de preventiestructuren, vooral van de interne en externe diensten voor preventie en bescherming op het werk, om er een risicobeheer te ontwikkelen complementair aan het gezondheidstoezicht van de werknemers. Deze risicobeheersing gebeurt of zou moeten gebeuren op een multidisciplinaire wijze met de komst van preventieadviseurs van 5 verschillende disciplines: veiligheid, gezondheid, ergonomie, psychosociale aspecten en arbeidshygiëne.

Aanpassen aan nieuwe evoluties

Gedurende die 20 jaar is de wetgeving geëvolueerd door nieuwe Europese richtlijnen maar ook op basis van evaluaties van de noden van bedrijven op gebied van preventie. Ze probeert te volgen en zich aan te passen aan de vele en steeds snellere veranderingen in de arbeidswereld: de exponentiële evolutie van de nieuwe technologieën, de mondialisering, het verdwijnen van het industrieel weefsel en de opkomst van de diensteneconomie, de intensifiëring van het werk, de vervrouwelijking van de arbeidswereld, de diversiteit van de werknemers, de broosheid van sommige jobs, het verlengen van het beroepsleven, de vele herstructureringen, het nieuwe werk met virtuele organisaties, telewerk, landschapsbureaus, de individualisering van het werk ten koste van de collectivisering van het werk, de afstand tussen de economische besluitvormers en het reële werk, het lijden van eerstelijnsmanagers, het verlies van zingeving, het overeenstemmen van privé leven met professioneel leven...

Al deze onderling agerende problematieken zijn evenveel uitdagingen waaraan de evoluerende wetgeving probeert te antwoorden. Daarvoor werd ze gedurende die 20 jaar gevoed door:

  • de ervaring op het terrein en vooral de preventiespecialisten;
  • sociaal overleg;
  • de actualiteit;
  • statistieken van onderzoek over arbeidsomstandigheden of arbeidsongevallen en beroepsziekten;
  • politieke initiatieven;
  • samenkomsten en uitwisselingen met landen van en buiten de Europese Unie;

Deze 20 jaar zijn een gelegenheid om de evolutie van de wet te tonen maar ook om haar beter te laten kennen bij de bedrijven, op het terrein, daar waar ze nuttig en noodzakelijk is.

Tot een volwaardige preventie komen

De preventie van risico’s begint eerst door het gebruiken van de wet als hefboom, als een preventietool. Niettemin wordt ze nog te vaak aanzien als een administratief corvee, wat de preventie niet ten goede komt, bijvoorbeeld om te strijden tegen psychosociale risico’s of musculoskeletale aandoeningen, om beter rekening te houden met de veroudering van de werknemers of om de werkhervatting na een periode van arbeidsongeschiktheid te bevorderen.

Beroepsrisico’s verminderen en de arbeidsomstandigheden verbeteren zijn noodzakelijke voorwaarden om te komen tot kwaliteitsvolle, duurzame en werkbare jobs te komen.

Iedereen wint met preventie

Om bedrijven te helpen de wetgeving uit te voeren in de praktijk werden tools ontwikkeld om de bedrijven bij te staan om preventie werkelijk te integreren in hun dagdagelijkse productie- en dienstenactiviteiten, welke grootte en de specifieke risico’s ze ook mogen hebben.

Zo zal de onderneming niet alleen de wetgeving respecteren door de veiligheid en gezondheid van haar werknemers te garanderen, maar zal ze ook haar productiviteit, efficiëntie en de kwaliteit van haar producten en diensten verhogen.

De rijkheid van bedrijven, die 20 jaar geleden vooral bepaald werd door haar immobiele goederen en productiemachines, rust nu vooral op haar menselijk kapitaal. Het is dus van vitaal belang om dit te vrijwaren voor ieder zijn belang.

 

In de praktijk

  • affiche
    affiche
    Tijdelijke of mobiele bouwplaatsen / Rollen en verantwoordelijkheden
    Bouw

    Veilig en gezond samenwerken in de bouw: poster met overzicht van de belangrijkste betrokken partijen

    Een werkgever in de bouw moet met heel wat partijen samenwerken. Het is hierin niet altijd voor iedereen duidelijk wie wat moet doen met betrekking tot veiligheid en gezondheid op het werk. Daarom werkte de dienstverlenende organisatie ‘Constructiv’ van en voor de bouwsector, samen met de...
  • videocursus
    videocursus
    Ergonomie

    Videocursus over ergonomie op kantoor

    Op kantoor is beeldschermwerk wijdverspreid. Langdurig werken in een belastende houding kan leiden tot musculoskeletale aandoeningen. Dat komt meestal omdat ergonomische principes niet gevolgd worden. Deze videocursus legt uit wat werknemers kunnen doen om de werkplek aan te passen en het...
  • ergoscan
    ergoscan
    Ergonomie / Musculoskeletale aandoeningen (MSA)

    Ergoscan® in uw bedrijf

    Tijdens een bezoek aan uw onderneming voert een ergonoom van Prevent observaties uit en voert hij/zij gesprekken met operators en leidinggevenden. U ontvangt feedback die u inzicht geeft in de ergonomiegerelateerde problemen op korte en lange termijn en hoe u deze kan aanpakken.
  • oira horeca
    oira horeca
    OIRA / Risicoanalyse
    Verschaffen accommodatie en maaltijden

    OiRA-tool voor horeca

    Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) heeft een nieuwe OiRA-tool voor de horecasector voorgesteld. De inhoud van deze online tool voor de risicoanalyse in kleine bedrijven (hotels, restaurants en cafés) werd uitgewerkt in nauwe samenwerking met de...
  • napo
    napo
    Musculoskeletale aandoeningen (MSA)

    Inzicht in aandoeningen aan het bewegingsapparaat met Napo

    Een nieuwe online toolkit met Napo animatiefilmpjes is bedoeld om mensen bewust te maken van aandoeningen aan het bewegingsapparaat en hun advies daarover te geven. De toolkit bevat 14 verschillende activiteiten waarmee men binnen organisaties groepsgesprekken kan stimuleren met eigen personeel en...

Nieuws en evenementen

  • logo_fod_zwart_wit.png
    21.01.2020

    Aanpassing van de regelgeving over chemische agentia

    Een nieuw koninklijk besluit van 12 januari 2020 wijzigt de lijst van de grenswaarden voor blootstelling aan chemische agentia en enkele bepalingen...
  • Osha
    Osha
    17.01.2020

    Beleidsinitiatieven voor de aanpak van werkgerelateerde aandoeningen aan het bewegingsapparaat

    Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) heeft 25 nieuwe casestudies gepubliceerd waarin wordt gekeken naar de...
  • Nina & Sam
    Nina & Sam
    15.01.2020

    Woodwize lanceert 4 nieuwe affiches in het kader van hun preventiecampagne

    Woodwize, het opleidingscentrum van de hout- en meubelsector, heeft 4 nieuwe affiches en toolboxen rond veiligheid en gezondheid uitgebracht. Begin...