De wet welzijn op het werk viert haar 25 jaar

De afgelopen 25 jaar is de regelgeving inzake welzijn op het werk voortdurend in ontwikkeling geweest om de arbeidsrisico's te verminderen en de arbeidsomstandigheden te verbeteren.

Belangrijke ontwikkelingen zijn:

  • de integratie van nieuwe gebieden zoals musculoskeletale aandoeningen (MSA) en psychosociale risico's (PSR)
  • de hervorming van de preventiestructuren (preventiediensten, opleiding van preventieadviseurs, enz.)
  • Aanpassing aan de snelle veranderingen in de arbeidswereld (new way of working, telewerk, vergrijzing van de werknemers, enz.)

In 2021 is duidelijk geworden dat ondernemingen die deze regelgeving correct hebben toegepast, veel sneller op de Covid-19-crisis hebben kunnen reageren en de nodige procedures en preventiemaatregelen hebben kunnen toepassen.

Ter gelegenheid van de 25e verjaardag van deze wet wil de FOD Werkgelegenheid de getuigenissen belichten van actoren die deze evolutie hebben gevolgd en het belangrijke werk onderstrepen dat de preventieadviseurs en alle actoren van de preventie elke dag verrichten!

Ontdek de videogetuigenissen van 3 ambtenaren die zeer actief hebben deelgenomen aan de opstelling van deze wetgeving en die de evolutie ervan hebben gevolgd:

Ontdek de schriftelijke getuigenissen van verschillende actoren die de beginselen van de wet dagelijks op het terrein toepassen.

Van middelen- naar doelstellingenwetgeving

De Wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk heeft een waarlijke omwenteling veroorzaakt in de preventie van professionele risico’s.

We zijn gegaan van een systeem waarbij de bedrijven werd gevraagd de middelen in te voeren die door de wetgeving werden vastgelegd (ARAB) naar een systeem waarbij hen werd gevraagd doelstellingen te bereiken: het bewaren van de gezondheid en de veiligheid van de werknemers zijn.

Nieuwe domeinen

Door de notie welzijn te introduceren heeft de wet het preventieveld uitgebreid naar andere disciplines (ergonomie, arbeidshygiëne, psychosociale aspecten…) wat een meer globale benadering van veiligheid en gezondheid toelaat.

Het steeds toenemend aantal musculoskeletale aandoeningen (MSA) en psychosociale risico’s (PSR) toont aan hoezeer deze wetgeving  innovatief was van in het begin in 1996.

Een hervorming van de preventiestructuren

De wet heeft ook geleid tot een hervorming van de preventiestructuren, vooral van de interne en externe diensten voor preventie en bescherming op het werk, om er een risicobeheer te ontwikkelen complementair aan het gezondheidstoezicht van de werknemers.

Deze risicobeheersing gebeurt voortaan op een multidisciplinaire wijze met de komst van preventieadviseurs van 5 verschillende disciplines: veiligheid, gezondheid, ergonomie, psychosociale aspecten en arbeidshygiëne.

Talrijke evoluties in de arbeidswereld

De wetgeving is geëvolueerd ten gevolge van nieuwe Europese richtlijnen maar ook op basis van evaluaties van de noden van bedrijven op gebied van preventie. Ze probeert te volgen en zich aan te passen aan de vele en steeds snellere veranderingen in de arbeidswereld:

  • de exponentiële evolutie van de nieuwe technologieën
  • de mondialisering
  • het verdwijnen van het industrieel weefsel en de opkomst van de diensteneconomie
  • de intensifiëring van het werk
  • de vervrouwelijking van de arbeidswereld
  • de diversiteit van de werknemers
  • het precaire van sommige jobs
  • het verlengen van het beroepsleven
  • de vele herstructureringen
  • het nieuwe werk met virtuele organisaties
  • de individualisering van het werk ten koste van de collectivisering van het werk
  • de afstand tussen de economische besluitvormers en het reële werk
  • het lijden van eerstelijnsmanagers
  • het verlies van zingeving
  • het overeenstemmen van privé leven met professioneel leven...

Al deze onderling agerende problematieken zijn evenveel uitdagingen waaraan de evoluerende wetgeving probeert te antwoorden. Daarvoor werd ze gevoed door:

  • de ervaring op het terrein en vooral de preventiespecialisten;
  • sociaal overleg;
  • de actualiteit;
  • statistieken van onderzoek over arbeidsomstandigheden of arbeidsongevallen en beroepsziekten;
  • politieke initiatieven;
  • samenkomsten en uitwisselingen met landen van en buiten de Europese Unie;

Een Codex voor het welzijn op het werk

In 2017 is een Codex gepubliceerd met alle uitvoeringsbesluiten van de wet van 4 augustus 1996. Deze codex bundelt in één werk de verschillende besluiten die sinds 1993 zijn uitgevaardigd ter uitvoering van de wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van werknemers.

De reglementering is inhoudelijk niet gewijzigd, maar alleen in een duidelijker structuur geïntegreerd. Er zijn een aantal aanpassingen gedaan om de tekst leesbaarder te maken en waar mogelijk te vereenvoudigen.

De belangrijkste wijziging is dat de in de regelgeving gebruikte begrippen duidelijk worden gedefinieerd, zodat de terminologie in het gehele Codex uniform is. Het gaat bijvoorbeeld over concepten die verband houden met de risicoanalyse.

Een ongeziene gezondheidscrisis

In 2020 raasde een ongeziene crisis door de wereld en zette het leven van alle burgers en bedrijven op zijn kop.

De FOD Werkgelegenheid, de sociale partners en de beleidcel van de minister stellen snel een generieke gids en divers promotiemateriaal ter beschikking om het terrein te ondersteunen bij de uitvoering van alle preventie- en beschermingsmaatregelen.

Concrete en gratis preventietools

Er werden tools ontwikkeld om de bedrijven bij te staan om preventie te integreren in hun dagdagelijkse productie- en dienstenactiviteiten, welke grootte en de specifieke risico’s ze ook mogen hebben.

Door deze te gebruiken respecteert de onderneming niet alleen de wetgeving door de veiligheid en gezondheid van haar werknemers te garanderen, maar verhoogt ze ook haar productiviteit, efficiëntie en de kwaliteit van haar producten en diensten.

De rijkheid van bedrijven, die vooral bepaald werd door haar immobiliën en productiemachines, rust nu vooral op haar menselijk kapitaal. Het is dus van vitaal belang om dit te vrijwaren voor ieder zijn belang.

De FOD Werkgelegenheid heeft een groot aantal tools (websites, video's, publicaties, methodes, enz.) en publicaties ontwikkeld om de ondernemingen te ondersteunen bij de praktische toepassing van deze wetgeving op het terrein.

Bijvoorbeeld:

In de praktijk

  • generieke_gids.png
    COVID-19

    Einde verplichtingen Generieke gids “Veilig Werken tijdens een epidemie of een pandemie”

    Op 11 mei 2022, 2 maanden na het opheffen van de epidemische noodsituatie, is de “nazorgfase” geëindigd, wat ook het einde betekent van de verplichting voor de ondernemingen om de specifieke maatregelen van de waakzaamheidsfase van de “Generieke Gids Veilig Werken tijdens een epidemie of een...
  • Telewerk / Musculoskeletale aandoeningen (MSA)

    Hoe de musculoskeletale gezondheid van telewerkers beschermen: enkele praktijkvoorbeelden

    De voorbije jaren hebben veel bedrijven risicopreventiemaatregelen voor telewerkende werknemers ingevoerd. De aanpak verschilt in Europa van land tot land, waarbij sommige landen vooral op wetgeving steunen om telewerk te reguleren en de balans tussen werk en privéleven te bevorderen, en anderen de...
  • Werken op hoogte

    OSHwiki-artikel over werken op hoogte

    Een OSHwiki-artikel van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) biedt verschillende maatregelen en technische oplossingen om vallen van hoogte op de werkplek te voorkomen en de te volgen procedures voor wanneer zich een ongeval voordoet.
  • Musculoskeletale aandoeningen (MSA)

    Twee nieuwe tools om MSA op de werkplek adequaat aan te pakken

    De FOD Werkgelegenheid is verheugd om twee gratis en toegankelijke tools voor te stellen die een aanvulling vormen op de vele MSA-tools die reeds beschikbaar zijn op BeSWIC.
  • Telewerk / Musculoskeletale aandoeningen (MSA)

    Praktische tips en checklists van EU-OSHA voor gezond en doeltreffend thuiswerken

    Drie OSHwiki-artikelen van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) bieden inzicht in thuiswerken en beroepsgerelateerde aandoeningen aan het bewegingsapparaat.

Nieuws en evenementen

  • 25.05.2022

    Podcast van ILO over geluk op het werk

    De Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) biedt sinds 2021 onder de noemer “ILO Voices” op haar website een digitaal platform waarin verhalen van...
  • 23.05.2022

    Op de blog: nieuwe manieren, plaatsen en tijdstippen van werken: enkele gezondheidsrisico’s

    De digitalisering van de economie heeft de manier waarop werk in Europa wordt georganiseerd aanzienlijk veranderd. Deze verandering heeft er niet...
  • 19.05.2022

    Herinnering: subsidies voor projecten rond innovatieve arbeidsorganisatie

    De Nationale Arbeidsraad (NAR) ondersteunt, in nauwe samenwerking met de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD...