De wet welzijn op het werk viert haar 25 jaar

De afgelopen 25 jaar is de regelgeving inzake welzijn op het werk voortdurend in ontwikkeling geweest om de arbeidsrisico's te verminderen en de arbeidsomstandigheden te verbeteren.

Belangrijke ontwikkelingen zijn:

  • de integratie van nieuwe gebieden zoals musculoskeletale aandoeningen (MSA) en psychosociale risico's (PSR)
  • de hervorming van de preventiestructuren (preventiediensten, opleiding van preventieadviseurs, enz.)
  • Aanpassing aan de snelle veranderingen in de arbeidswereld (new way of working, telewerk, vergrijzing van de werknemers, enz.)

In 2021 is duidelijk geworden dat ondernemingen die deze regelgeving correct hebben toegepast, veel sneller op de Covid-19-crisis hebben kunnen reageren en de nodige procedures en preventiemaatregelen hebben kunnen toepassen.

Ter gelegenheid van de 25e verjaardag van deze wet wil de FOD Werkgelegenheid de getuigenissen belichten van actoren die deze evolutie hebben gevolgd en het belangrijke werk onderstrepen dat de preventieadviseurs en alle actoren van de preventie elke dag verrichten!

Ontdek de videogetuigenissen van 3 ambtenaren die zeer actief hebben deelgenomen aan de opstelling van deze wetgeving en die de evolutie ervan hebben gevolgd:

Ontdek de schriftelijke getuigenissen van verschillende actoren die de beginselen van de wet dagelijks op het terrein toepassen.

Van middelen- naar doelstellingenwetgeving

De Wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk heeft een waarlijke omwenteling veroorzaakt in de preventie van professionele risico’s.

We zijn gegaan van een systeem waarbij de bedrijven werd gevraagd de middelen in te voeren die door de wetgeving werden vastgelegd (ARAB) naar een systeem waarbij hen werd gevraagd doelstellingen te bereiken: het bewaren van de gezondheid en de veiligheid van de werknemers zijn.

Nieuwe domeinen

Door de notie welzijn te introduceren heeft de wet het preventieveld uitgebreid naar andere disciplines (ergonomie, arbeidshygiëne, psychosociale aspecten…) wat een meer globale benadering van veiligheid en gezondheid toelaat.

Het steeds toenemend aantal musculoskeletale aandoeningen (MSA) en psychosociale risico’s (PSR) toont aan hoezeer deze wetgeving  innovatief was van in het begin in 1996.

Een hervorming van de preventiestructuren

De wet heeft ook geleid tot een hervorming van de preventiestructuren, vooral van de interne en externe diensten voor preventie en bescherming op het werk, om er een risicobeheer te ontwikkelen complementair aan het gezondheidstoezicht van de werknemers.

Deze risicobeheersing gebeurt voortaan op een multidisciplinaire wijze met de komst van preventieadviseurs van 5 verschillende disciplines: veiligheid, gezondheid, ergonomie, psychosociale aspecten en arbeidshygiëne.

Talrijke evoluties in de arbeidswereld

De wetgeving is geëvolueerd ten gevolge van nieuwe Europese richtlijnen maar ook op basis van evaluaties van de noden van bedrijven op gebied van preventie. Ze probeert te volgen en zich aan te passen aan de vele en steeds snellere veranderingen in de arbeidswereld:

  • de exponentiële evolutie van de nieuwe technologieën
  • de mondialisering
  • het verdwijnen van het industrieel weefsel en de opkomst van de diensteneconomie
  • de intensifiëring van het werk
  • de vervrouwelijking van de arbeidswereld
  • de diversiteit van de werknemers
  • het precaire van sommige jobs
  • het verlengen van het beroepsleven
  • de vele herstructureringen
  • het nieuwe werk met virtuele organisaties
  • de individualisering van het werk ten koste van de collectivisering van het werk
  • de afstand tussen de economische besluitvormers en het reële werk
  • het lijden van eerstelijnsmanagers
  • het verlies van zingeving
  • het overeenstemmen van privé leven met professioneel leven...

Al deze onderling agerende problematieken zijn evenveel uitdagingen waaraan de evoluerende wetgeving probeert te antwoorden. Daarvoor werd ze gevoed door:

  • de ervaring op het terrein en vooral de preventiespecialisten;
  • sociaal overleg;
  • de actualiteit;
  • statistieken van onderzoek over arbeidsomstandigheden of arbeidsongevallen en beroepsziekten;
  • politieke initiatieven;
  • samenkomsten en uitwisselingen met landen van en buiten de Europese Unie;

Een Codex voor het welzijn op het werk

In 2017 is een Codex gepubliceerd met alle uitvoeringsbesluiten van de wet van 4 augustus 1996. Deze codex bundelt in één werk de verschillende besluiten die sinds 1993 zijn uitgevaardigd ter uitvoering van de wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van werknemers.

De reglementering is inhoudelijk niet gewijzigd, maar alleen in een duidelijker structuur geïntegreerd. Er zijn een aantal aanpassingen gedaan om de tekst leesbaarder te maken en waar mogelijk te vereenvoudigen.

De belangrijkste wijziging is dat de in de regelgeving gebruikte begrippen duidelijk worden gedefinieerd, zodat de terminologie in het gehele Codex uniform is. Het gaat bijvoorbeeld over concepten die verband houden met de risicoanalyse.

Een ongeziene gezondheidscrisis

In 2020 raasde een ongeziene crisis door de wereld en zette het leven van alle burgers en bedrijven op zijn kop.

De FOD Werkgelegenheid, de sociale partners en de beleidcel van de minister stellen snel een generieke gids en divers promotiemateriaal ter beschikking om het terrein te ondersteunen bij de uitvoering van alle preventie- en beschermingsmaatregelen.

Concrete en gratis preventietools

Er werden tools ontwikkeld om de bedrijven bij te staan om preventie te integreren in hun dagdagelijkse productie- en dienstenactiviteiten, welke grootte en de specifieke risico’s ze ook mogen hebben.

Door deze te gebruiken respecteert de onderneming niet alleen de wetgeving door de veiligheid en gezondheid van haar werknemers te garanderen, maar verhoogt ze ook haar productiviteit, efficiëntie en de kwaliteit van haar producten en diensten.

De rijkheid van bedrijven, die vooral bepaald werd door haar immobiliën en productiemachines, rust nu vooral op haar menselijk kapitaal. Het is dus van vitaal belang om dit te vrijwaren voor ieder zijn belang.

De FOD Werkgelegenheid heeft een groot aantal tools (websites, video's, publicaties, methodes, enz.) en publicaties ontwikkeld om de ondernemingen te ondersteunen bij de praktische toepassing van deze wetgeving op het terrein.

Bijvoorbeeld:

In de praktijk

  • Kankerverwekkende en mutagene agentia

    Napo-video over de blootstelling aan kankerverwekkende stoffen op het werk

    In de animatiefilm “Napo in... de sluipmoordenaars” van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) illustreren Napo en zijn collega’s typische beroepen waarin de blootstelling aan kankerverwekkende stoffen hoog is. Bouwvakkers, monteurs en houtbewerkers zoeken samen...
  • Musculoskeletale aandoeningen (MSA)

    Brochure “Awards voor goede praktijken voor een gezonde werkplek 2022”

    Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) bracht in september 2022 een brochure uit waarin de 16 organisaties (8 winnaars en 8 deelnemers met een eervolle vermelding) van de 15e editie van de Awards voor goede praktijken worden voorgesteld. Ook talrijke andere...
  • OSHwiki-artikel over het gebruik van sociale media voor de promotie van veiligheid en gezondheid op het werk

    Hoe kunnen sociale media ons helpen om het bewustzijn over veiligheid en gezondheid op het werk (VGW) te vergroten? Wat zijn de belangrijkste regels bij het gebruik van sociale media voor VGW-doeleinden.
  • Ergonomie / Musculoskeletale aandoeningen (MSA)

    “Goede praktijk”-Initiatieven voor de preventie van MSA

    De jaarlijkse Awards voor goede praktijken voor een gezonde werkplek, die door het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) en zijn nationale focal points worden georganiseerd, onderscheiden organisaties die buitengewone en innovatieve benaderingen hanteren op het...
  • Biologische agentia / Fysische agentia / Musculoskeletale aandoeningen (MSA) / Psychosociale risico’s (PSR)
    Kappers

    OSHwiki-artikel met risicofactoren in de kappersbranche

    De bescherming van de gezondheid van de werknemers in de kappersbranche staat al geruime tijd hoog op de agenda van de sectorale sociale dialoog van de Europese Unie (EU).

Nieuws en evenementen

  • 30.11.2022

    Stop het geweld tegen vrouwen en de genderongelijkheid

    In 2000 nam de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties de resolutie 54/134 aan en riep ze 25 november uit tot Internationale Dag voor de...
  • 29.11.2022

    Aantal dodelijke arbeidsongevallen en werknemers met een beroepsziekte in de EU stijgt

    In oktober 2022 gaf Eurostat, het bureau voor statistiek van de Europese Unie (EU), nieuwe cijfers vrij over het aantal arbeidsongevallen in Europa...
  • 28.11.2022

    MIVB vraagt meer respect voor haar personeel

    Personeelsleden van het openbaar vervoer krijgen steeds vaker te maken met agressie, zowel verbaal als fysiek. De Maatschappij voor het...
  • 25.11.2022

    Verlenging pilootproject Fedris rond de secundaire preventie van burn-out

    In januari 2019 startte Fedris, het Federaal Agentschap voor beroepsrisico's, een pilootproject voor een begeleidingstraject voor werknemers die...
  • 23.11.2022

    Op de blog: campagne rond brandveiligheid in de land- en tuinbouw en updates van BeSWIC-berichten over risico’s in de sector

    Op 7 november 2022 lanceerde de West-Vlaamse gouverneur Carl Decaluwé bij een landbouwer in Deerlijk de campagne “Hoe voorkom ik brand op mijn...