Analyse- en rangschikkingsmethoden van risico’s

Het kiezen van de methode of van de noodzakelijke methodes om de risicoanalyse uit te voeren is primordiaal. Er bestaat geen mirakelmethode voor alle ondernemingen van elke grootte en van alle sectoren om hun risico’s te analyseren teneinde de preventiemaatregelen te bepalen.

Hoewel de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid) talloze methodes voorstelt om de risicoanalyse tot een goed einde te brengen (SOBANE, OiRA, tools voor PSR of MSA…), is de onderneming niet in orde met de wetgeving als zij zich beperkt tot enkel de uitvoering van een specifieke methode, ongeacht welke die methode is. De onderneming zal pas in orde zijn met de wetgeving als zij na de analyse de nodige preventiemaatregelen uitvoert om al haar risico’s te beheersen en dus als zij het welzijn van haar werknemers vrijwaart. De methode is een instrument dat de onderneming helpt om die risicoanalyse zo goed mogelijk te realiseren, zij is dus geen doelstelling op zich.

De FOD Werkgelegenheid krijgt regelmatig aanvragen om een methode te valideren die de onderneming in staat stelt om zich in orde met de wetgeving te stellen. Welke de methode of de actie ook is, als die enkel als wettelijke verplichting wordt ingevoerd, dan zal zij zeer vaak nutteloos en steriel zijn. Men moet de wetgeving echt zien als een instrument dat de onderneming helpt om haar professionele risico’s te verminderen en de arbeidsomstandigheden van haar werknemers te verbeteren voor een beter welzijn. Zij maakt het ook mogelijk om de talloze kosten voor de onderneming die verband houden met het ontbreken van de preventie van deze risico’s, te verminderen.

Er bestaan dus methodes met verschillende doelstellingen volgens de behoefte van de onderneming in de uitvoering van haar dynamisch risicobeheersingssysteem:

  • om de gevaren te identificeren (check-list, participatieve gids, …);
  • om het risico te evalueren en dus de verschillende componenten ervan (zie de definitie van het risico);
  • om de schade te evalueren (vragenlijsten die ingaan op de symptomen, …);
  • om de blootstelling aan een gevaar te evalueren (meting van het geluidsniveau bijvoorbeeld of vragenlijst over PSR);
  • om oplossingen te vinden (methodes voor het bepalen van preventiemaatregelen);
  • om het beheer van het dynamisch risicobeheersingssysteem na te gaan (audit);
  • om de actoren van de onderneming te sensibiliseren (affiches, video, brochures, …);

Zodra de methode(s) werd(en) gekozen, begint het analysewerk pas. De actoren van de onderneming zullen met de meest geschikte methodes de gevaren identificeren, de risico’s analyseren en de preventiemaatregelen bepalen.

Buiten de methodes die binnen de SOBANE-strategie (www.sobane.be) werden ontwikkeld, zijn er talrijke andere methodes voor risicoanalyse. De publicatie over de risicoanalyse van de FOD Werkgelegenheid stelt verschillende methodes voor die op de veiligheid zijn gericht. Die brochure is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, in de module Publicaties > Risicoanalyse (De).

Globale analysemethodes of specifieke methodes voor psychosociale risico’s of musculoskeletale aandoeningen zijn beschikbaar op deze website, in de rubrieken:

Risicoanalyse - Externe documentatie

Steunpunt RI&E-instrumenten (Nederland)

Het Steunpunt RI&E-instrumenten bestaat uit een werkgroep van de Stichting van de Arbeid en een uitvoerend secretariaat, ondergebracht bij de Organisatie voor toegepast natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO). Het Steunpunt is met steun van het Ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid (SZW) tot stand gekomen.

De website biedt actuele en betrouwbare informatie, waaronder de laatste stand van zaken wat betreft het overzicht van de Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) instrumenten en de erkenningen daarvan. Hierdoor kunnen werkgevers snel en relatief eenvoudig een geschikt RI&E-instrument vinden en daarmee mede aan hun verplichting voldoen.

Meer informatie op de website van het Steunpunt RI&E.

Dossier “Évaluation des risques professionnels" (INRS – Frankrijk)

Op de website van het ’Institut national de recherche et de sécurité pour la prévention des accidents du travail et des maladies professionnelles’ (INRS), in het Frans, het dossier “Évaluation des risques professionnels”.

Tak preventie SuvaPro (SUVA - Zwitserland)

De SUVA is een zelfstandige onderneming van publiek recht die ongeveer 123 000 ondernemingen, dit zijn 1,97 miljoen werknemers en werklozen, verzekert tegen de gevolgen van ongevallen en beroepsziektes.

Meer informatie op de website van SUVA (in het Frans, Engels, Duits of Italiaans) in de rubriek Suva > Prévention > Travail: Le travail en sécurité.

Risicoanalyse - Tools

SOBANE risicoanalyse strategie (FOD Werkgelegenheid - België)

De website www.sobane.be biedt op zeer volledige wijze toelichting bij de SOBANE-strategie, haar verschillende niveaus en de inhoud van de voorgestelde tools. De verschillende tools zijn op die website beschikbaar en kunnen worden vervolledigd en aangepast volgens de noden van de preventieadviseur en de werkelijkheid van het terrein waarmee hij of zij wordt geconfronteerd.

Opsporingstools per sector

De Deparis-gidsen (SOBANE) maken het mogelijk om het geheel van een arbeidssituatie op een participatieve manier te benaderen, op basis van de reële arbeidsactiviteit, teneinde acties te bepalen waardoor de arbeidsomstandigheden kunnen worden verbeterd. Het gaat om instrumenten om een ergonomische aanpak in te voeren.

De gidsen zijn beschikbaar op de Sobane website, in de rubriek Tools > Opsporing per sector.

De Sobane methodes per risicofactor

De methodes zijn beschikbaar op de Sobane website, in de rubriek Tools > Observatie – Analyse – Expertise per risicofactor > De Sobane methodes per risicofactor.

Andere specifieke tools voor diverse risico’s zijn beschikbaar in de verschillende thema’s van BeSWIC, in de module Tools.

OiRA-tools (EU-OSHA – Europese Unie)

De OiRA-tools kunnen kleine ondernemingen helpen om een risicoanalyse uit te voeren en preventieacties te bepalen.

Meer informatie is beschikbaar op de website van het OiRA project: Online Interactive Risk Assessment - OiRA.

De risicoanalyse (FOD Werkgelegenheid – België – 2009)

Deze brochure is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, arbeid en sociaal overleg, in de module Publicatie > Risicoanalyse (De).

E-learning welzijn op het werk (e-campus – België)

Door middel van animaties, afbeeldingen, video's, ... kan men met deze gebruiksvriendelijke tool de wetgeving inzake welzijn op het werk en de belangrijkste principes daarvan op een eenvoudige manier begrijpen om de bewustwording te vergroten en beroepsrisico's in elk bedrijf te voorkomen.

Meer info daarover is beschikbaar in de module Tools > E-learning om de eerste stappen op vlak van welzijn op het werk te zetten (gezondheid, veiligheid, PSR, MSA…) (e-campus – België).

Risicoanalyse - Publicaties

De risicoanalyse (FOD Werkgelegenheid – België – 2009)

Deze brochure is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Risicoanalyse (De).

Methoden en instrumenten voor een ergonomische en psychosociale analyse (FOD Werkgelegenheid – België – 2005)

Deze brochure is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Methoden en instrumenten voor een ergonomische en psychosociale analyse.

De reeks publicaties SOBANE-strategie (FOD Werkgelegenheid – België)

De SOBANE-strategie voor het beheer van beroepsgebonden risico’s werd ontwikkeld voor een dynamisch en doeltreffend risicobeheer. Zij omvat vier interventieniveaus: Opsporing (Screening), OBservatie, ANalyse, Expertise.

Alle publicaties van de SOBANE-strategie zijn ook in moduleerbare versie beschikbaar op de website www.sobane.be in de rubriek Tools.

  • SOBANE-strategie en opsporingsmethode DEPARIS

Deze brochure is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > SOBANE-strategie en opsporingsmethode DEPARIS.

  • Overleggidsen Deparis

De Deparis-gidsen (SOBANE) maken het mogelijk om het geheel van een arbeidssituatie op een participatieve manier te benaderen, op basis van de reële arbeidsactiviteit, teneinde acties te bepalen waardoor de arbeidsomstandigheden kunnen worden verbeterd. Het gaat om instrumenten voor het invoeren van een ergonomische aanpak.

De Deparis overleggidsen per sector zijn beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties:

  • Reeks SOBANE-strategie: het beheer van beroepsgebonden risico’s

De brochures per risicofactor zijn beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties:

Risicoanalyse - Regelgeving

Meer informatie daarover en de reglementaire teksten staan op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de rubriek Thema’s > Welzijn op het werk > Algemene beginselen > Algemene principes betreffende het welzijnsbeleid.

In de praktijk

  • oira horeca
    oira horeca
    OIRA / Risicoanalyse
    Verschaffen accommodatie en maaltijden

    OiRA-tool voor horeca

    Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) heeft een nieuwe OiRA-tool voor de horecasector voorgesteld. De inhoud van deze online tool voor de risicoanalyse in kleine bedrijven (hotels, restaurants en cafés) werd uitgewerkt in nauwe samenwerking met de...
  • Werkomgeving
    Werkomgeving
    OIRA / Risicoanalyse
    Onderwijs

    Met OiRA voor een veiliger werkomgeving op school

    De Europese sociale partners voor het onderwijs, EVO en EFEE, hebben in samenwerking met het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) ten behoeve van de voor- en vroegschoolse educatie en van de middelbare scholen twee onlinetools ontwikkeld voor de beoordeling van...
  • oira autobus
    oira autobus
    OIRA / Risicoanalyse
    Vervoer en opslag

    Gratis risicoanalyse-tool voor de autocar en autobus sector

    De nieuwe OiRA tool voor de sector van autocar en autobus werd op 9 oktober 2019 voorgesteld. Met de gratis OiRA software, dat staat voor “Online interactive Risk Assessment”, kan men in kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) risicoanalyses op een eenvoudige en kosteneffectieve manier...
  • osh_001547_1.jpg
    OIRA coiffeur
    OIRA / Risicoanalyse
    Kappers

    Nieuwe OIRA tool voor kappers

    Om kappers en kapsters te ondersteunen bij de analyse en preventie van de risico’s die bij hun beroep horen, heeft het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk (EU-OSHA) een tool voor een online interactieve risicoanalyse (OIRA) ontwikkeld die gratis en voor iedereen...
  • leather and tanning
    leather and tanning
    OIRA / Risicoanalyse
    Textiel, kleding en leer

    Vernieuwde OiRA “Leather and tanning”

    De Europese sectorale partners uit de ledersector (IndustriALL en Cotance) startten in 2017 met een project om de Europese OiRA tool “Leather and tanning” aan te passen. De eerste versie van de OiRA-tool dateerde uit 2012 en was aan herziening toe. De tool helpt de kleine bedrijven uit de sector om...
  • Oira
    Oira
    OIRA / Risicoanalyse
    Landschapsverzorging

    OiRA-tool Parken en tuinen

    Om de werkcondities in de sector van de parken en tuinen te blijven verbeteren lanceerden de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid) en het Belgische Focal Point van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) op 10...
  • OiRA tool voor de podiumkunsten
    OiRA tool voor de podiumkunsten
    OIRA / Risicoanalyse
    Kunst, amusement en recreatie

    OiRA tool voor de podiumkunsten

    De Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid) en het Belgische Focal Point van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) hebben op 13 juni 2018 het risicoanalyse-instrument OiRA voor de sector van de podiumkunsten...
  • Oira video
    Oira video
    OIRA / Risicoanalyse

    Voer uw eigen risicobeoordeling uit met de nieuwe OiRA-video

    De video over risicobeoordeling in vier stappen die is gemaakt in het kader van het OiRA-project van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA), is uitgebracht in het Engels en voorzien van ondertitels. Het ‘Online interactive Risk Assessment’ (OiRA) is een...
  • oira_logo-smaller.jpg
    OIRA / Risicoanalyse
    Voeding, dranken en tabak

    OiRA-tool voor bakkers

    Voor de vele KMO’s in de bakkerijsector werd er een nieuwe gratis online risicoanalyse-instrument “OiRA” ontwikkeld om op een eenvoudige en kosteneffectieve manier risico’s inzake het welzijn op het werk te inventariseren en te beoordelen. Deze OiRA-tool kan ook helpen bij het nemen van...
  • OiRA-Schoonmaak
    OiRA-Schoonmaak
    OIRA / Risicoanalyse
    Reinigingsbedrijven en dienstencheque

    OiRA-tool voor de schoonmaaksector

    Voor de micro- en kleine ondernemingen in de schoonmaaksector werd er een nieuwe gratis online “OiRA” tool ontwikkeld om op een eenvoudige en effectieve manier veiligheids- en gezondheidsrisico’s op de werkvloer te inventariseren en te beoordelen.

Nieuws en evenementen

napo_new_2.jpg
30.05.2017

Napo-video over online risicobeoordeling

In een filmpje van tweeënhalf minuten laat Napo zijn baas kennismaken met OiRA, de gratis en gebruiksvriendelijke online tool waarmee kleine...
logo_nl.gif
18.01.2017

Beroepsgerelateerde kankers, een prioriteit voor Europa

De Europese Commissie heeft voorgesteld om grenswaarden vast te stellen voor zeven kankerverwekkende stoffen. De Commissie heeft een gids...