Begrip van de strategie en de Déparis-gids

 

1. Hoe de SOBANE-strategie vergelijken met de methode Kinney die in België vaak wordt gebruikt voor risicoanalyse?

De methode Kinney is een instrument waarmee een risico kan worden gekwantificeerd via het product van drie parameters: de ernst van de schade (E), de frequentie van blootstelling aan de risicofactor (B) en de probabiliteit dat de schade zich tijdens de blootstelling voordoet, rekening houdend met de omstandigheden ervan (P)

Risico = B x P x E 

Elk van deze drie factoren kan worden becijferd met drie tabellen, terwijl met een vierde tabel de eindscore in termen van aanvaardbaarheid kan worden geïnterpreteerd. Met een vijfde tabel kan het belang van een maatregel tot verbetering worden beoordeeld, in vergelijking met de risicodaling waartoe deze maatregel leidt, tegen de kost ervan voor de onderneming.

De schalen werden voorgesteld door Kinney en Wiruth van het Naval Weapon center in de VSA in 1976 en werden sindsdien niet gerechtvaardigd, niet gevalideerd en niet aangepast (kosten uitgedrukt in toenmalige dollars).

De auteurs van deze techniek stelden geen enkele gebruiksprocedure, en vooral geen enkele methode voor opsporing van risico’s voor. Hun enige bedoeling was het voorstellen van een instrument voor kwantificering en hiërarchisering van veiligheidsrisico’s die elders waren geïdentificeerd.

Men kan het dus eigenlijk niet hebben over de “Kinney-methode voor risicoanalyse”.

In België wordt het instrument door sommige scholen evenwel voorgesteld als een methode voor risicoanalyse in het algemeen.

Het instrument voor kwantificering en vergelijking wordt gebruikt tijdens de risicoanalyse in de onderneming. De geldigheid van deze risicoanalyse is afhankelijk van:

  • de methode die wordt gebruikt voor de opsporing van de risicofactoren;
  • de ervaring en de technische bekwaamheden van de gebruiker;
  • het feit dat de PA deze risicoanalyse alleen doet, dat hij de werknemers raadpleegt dan wel of de opsporing en evaluatie van de factoren B, P en E werkelijk worden gedaan met de deelname van de werknemers en de kaderleden;
  • de mate van deelname van diezelfde werknemers en kaderleden bij het zoeken en toepassen van maatregelen tot verbetering;

De geldigheid van de risicoanalyse is dus weinig afhankelijk van het Kinney-instrument dat op een bepaald ogenblik wordt gebruikt om de risico’s te hiërarchiseren en dit instrument kan en zou nuttigheidshalve moeten worden opgenomen in gelijk welke methode of strategie voor analyse en preventie van de risico’s.

Niets belet dus, na de Déparis-overleggids of de Observatiegidsen van de SOBANE-strategie te hebben gebruikt, dat de preventieadviseur (PA), zonder (maar bij voorkeur met) de deelname van de betrokken personen, gebruik maakt van het Kinney-instrument om bepaalde risico’s die tijdens het overleg werden opgespoord, te hiërarchiseren en op die manier te zoeken naar de middelen om een werkgever ervan te overtuigen de aanbevolen preventiemaatregelen toe te passen.

Dit punt wordt eveneens besproken in het SOBANE-document, sectie 2.5 “Preventie vs. evaluatie van de risico’s”.

2. De SOBANE-strategie heeft 4 interventieniveaus. Is het niet zwaar om viermaal op dezelfde problemen terug te komen?

Het gaat er niet om viermaal op dezelfde problemen terug te komen, maar om deze geleidelijk op te lossen, op basis van de moeilijkheid ervan.

Een groot aantal problemen wordt rechtstreeks besproken door de leden van de groep tijdens de Déparis-vergadering. Alle betrokkenen zijn aanwezig: werknemers, rechtstreeks kader, onderhoudsdienst, … Voorstellen tot verbetering worden onmiddellijk door de betrokkenen gedaan op basis van kleine gebeurtenissen op het werk. De waarschijnlijkheid dat deze in de praktijk worden gebracht, is dan zeer groot (kan beduidend groter zijn dan wanneer deze door een specialist zouden zijn gemeld nadat deze de werksituatie gedurende twee uren heeft geobserveerd en hierover een verslag van 20 tot 50 blz. aan de directie heeft overhandigd).

Enkel wanneer een probleem op dit niveau van Opsporing niet op een bevredigende manier kan worden opgelost, zal een tweede vergadering worden belegd met dezelfde partners, maar specifiek over dit aspect (niveau 2, Observatie). Over het algemeen krijgt het probleem dan een aanvaardbare oplossing.

Indien dit niet zo is of voor ernstigere risicofactoren (mechanische en elektrische veiligheid, brandrisico’s, lawaai, trillingen, chemische of biologische stoffen, …) is de hulp of de kennis van een opgeleide en gespecialiseerde PA onontbeerlijk om na te gaan of de toestand onaanvaardbare overblijvende risico’s behelst of om meer geavanceerde oplossingen voor te stellen (niveau 3, Analyse).

Het is enkel in deze uitzonderlijke gevallen dat niveau 4, Expertise vereist is.

Er kan een vergelijking worden gemaakt met het domein van de gezondheid: iedereen zou in staat moeten zijn zijn eenvoudige gezondheidsproblemen te beheren. Voor een aanhoudend probleem gaat hij naar zijn huisarts. In bepaalde gevallen zal deze hem doorverwijzen naar een specialist (dermatoloog, …) en het is slechts in uitzonderlijke gevallen dat een universitair deskundige vereist is.

3. Is de Déparis-gids niet wat “licht” voor de analyse van risico’s?

De gids is niet zo “licht”, met 18 tabellen in de “hoofdversie” waarin meer dan 300 aspecten van de arbeidssituatie worden bekeken. Hij is zo opgesteld dat de discussie van de belangrijkste betrokkenen wordt georiënteerd naar de probleempunten en het zoeken naar praktische oplossingen, in plaats van naar de eenvoudige, steriele vaststelling van de feiten.

Het blijft evenwel een gids voor Opsporing van de risico’s en niet voor analyse van de risico’s. Een PA moet tegelijk nagaan of de belangrijkste risico’s op ongevallen en beroepsziekten niet werden vergeten. Daarvoor werd een bijkomende checklist opgesteld (zie sectie 4.3 van het SOBANE-document). Deze betreft de risico’s op ongevallen, elektriciteitsrisico’s, brand en ontploffing, gereedschap en chemische en biologische risico’s.

De punten die dit vereisen, worden uitgediept op het niveau Waarneming, later zelfs op het niveau Analyse.

4. Moet men zich bij een incident, brand, beroepsziekte of pestgeval niet eerder bekommeren om de betrokken persoon in plaats van een Déparis-vergadering te beleggen?

Inderdaad. Het incident of het ongeval moet worden geanalyseerd met de methode van de oorzakenboom, er moet een onderzoek worden gevoerd om de blootstelling van de persoon die met de beroepsziekte is aangetast, op te sporen, de voorziene methode moet worden gevolgd in geval van pesten, ..

Er zullen misschien maatregelen worden genomen opdat dit incident, dit ongeval, deze ziekte, deze intimidatie zich niet meer voordoen.

Via de SOBANE-strategie en in de eerste plaats tijdens de Déparis-vergadering gaat men dieper en gaat men de partners ertoe aanzetten hun toestand te “herbekijken” zodat deze, als geheel, zowel op sociaal en psychologisch vlak als inzake veiligheid en gezondheid, voor het personeel en de onderneming met het optimale overeenstemt met het optimale overeenstemt met het optimale overeenstemt.

Risicoanalyse - Externe documentatie

Steunpunt RI&E-instrumenten (Nederland)

Het Steunpunt RI&E-instrumenten bestaat uit een werkgroep van de Stichting van de Arbeid en een uitvoerend secretariaat, ondergebracht bij de Organisatie voor toegepast natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO). Het Steunpunt is met steun van het Ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid (SZW) tot stand gekomen.

De website biedt actuele en betrouwbare informatie, waaronder de laatste stand van zaken wat betreft het overzicht van de Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) instrumenten en de erkenningen daarvan. Hierdoor kunnen werkgevers snel en relatief eenvoudig een geschikt RI&E-instrument vinden en daarmee mede aan hun verplichting voldoen.

Meer informatie op de website van het Steunpunt RI&E.

Dossier “Évaluation des risques professionnels" (INRS – Frankrijk)

Op de website van het ’Institut national de recherche et de sécurité pour la prévention des accidents du travail et des maladies professionnelles’ (INRS), in het Frans, het dossier “Évaluation des risques professionnels”.

Tak preventie SuvaPro (SUVA - Zwitserland)

De SUVA is een zelfstandige onderneming van publiek recht die ongeveer 123 000 ondernemingen, dit zijn 1,97 miljoen werknemers en werklozen, verzekert tegen de gevolgen van ongevallen en beroepsziektes.

Meer informatie op de website van SUVA (in het Frans, Engels, Duits of Italiaans) in de rubriek Suva > Prévention > Travail: Le travail en sécurité.

Risicoanalyse - Tools

SOBANE risicoanalyse strategie (FOD Werkgelegenheid - België)

De rubriek SOBANE risicoanalyse strategie biedt op zeer volledige wijze toelichting bij de SOBANE-strategie, haar verschillende niveaus en de inhoud van de voorgestelde tools. De verschillende tools zijn beschikbaar en kunnen worden vervolledigd en aangepast volgens de noden van de preventieadviseur en de werkelijkheid van het terrein waarmee hij of zij wordt geconfronteerd.

Opsporingstools per sector

De Deparis-gidsen (SOBANE) maken het mogelijk om het geheel van een arbeidssituatie op een participatieve manier te benaderen, op basis van de reële arbeidsactiviteit, teneinde acties te bepalen waardoor de arbeidsomstandigheden kunnen worden verbeterd. Het gaat om instrumenten om een ergonomische aanpak in te voeren.

De gidsen zijn beschikbaar in de rubriek Opsporing per sector: Tools.

De Sobane methodes per risicofactor

De methodes zijn beschikbaar in de rubriek Observatie – Analyse – Expertise: Tools > De Sobane methodes per risicofactor.

Andere specifieke tools voor diverse risico’s zijn beschikbaar in de verschillende thema’s van BeSWIC, in de module Tools.

OiRA-tools (EU-OSHA – Europese Unie)

De OiRA-tools kunnen kleine ondernemingen helpen om een risicoanalyse uit te voeren en preventieacties te bepalen.

Meer informatie is beschikbaar op de website van het OiRA project: Online Interactive Risk Assessment - OiRA.

De risicoanalyse (FOD Werkgelegenheid – België – 2009)

Deze brochure is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, arbeid en sociaal overleg, in de module Publicatie > Risicoanalyse (De).

E-learning welzijn op het werk (e-campus – België)

Door middel van animaties, afbeeldingen, video's, ... kan men met deze gebruiksvriendelijke tool de wetgeving inzake welzijn op het werk en de belangrijkste principes daarvan op een eenvoudige manier begrijpen om de bewustwording te vergroten en beroepsrisico's in elk bedrijf te voorkomen.

Meer info daarover is beschikbaar in de module Tools > E-learning om de eerste stappen op vlak van welzijn op het werk te zetten (gezondheid, veiligheid, PSR, MSA…) (e-campus – België).

Risicoanalyse - Publicaties

De risicoanalyse (FOD Werkgelegenheid – België – 2009)

Deze brochure is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Risicoanalyse (De).

De reeks publicaties SOBANE-strategie (FOD Werkgelegenheid – België)

De SOBANE-strategie voor het beheer van beroepsgebonden risico’s werd ontwikkeld voor een dynamisch en doeltreffend risicobeheer. Zij omvat vier interventieniveaus: Opsporing (Screening), OBservatie, ANalyse, Expertise.

Alle publicaties van de SOBANE-strategie zijn ook in moduleerbare versie beschikbaar op BeSWIC in de rubriek Sobane risicoanalyse strategie.

  • SOBANE-strategie en opsporingsmethode DEPARIS

Deze brochure is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > SOBANE-strategie en opsporingsmethode DEPARIS.

  • Overleggidsen Deparis

De Deparis-gidsen (SOBANE) maken het mogelijk om het geheel van een arbeidssituatie op een participatieve manier te benaderen, op basis van de reële arbeidsactiviteit, teneinde acties te bepalen waardoor de arbeidsomstandigheden kunnen worden verbeterd. Het gaat om instrumenten voor het invoeren van een ergonomische aanpak.

De Deparis overleggidsen per sector zijn beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties:

  • Reeks SOBANE-strategie: het beheer van beroepsgebonden risico’s

De brochures per risicofactor zijn beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties:

Risicoanalyse - Regelgeving

Meer informatie daarover en de reglementaire teksten staan op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de rubriek Thema’s > Welzijn op het werk > Algemene beginselen > Algemene principes betreffende het welzijnsbeleid.

In de praktijk

  • coronavirus
    coronavirus
    Biologische agentia / Risicoanalyse

    Coronavirus: checklist preventie op de werkvloer

    Een mogelijke besmetting met het coronavirus vormt op de werkvloer een arbeidsrisico waar de werkgever zijn werknemers tegen moet beschermen. Om dat risico te evalueren heeft de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid) een checklist voor zelfcontrole...
  • covid19
    covid19
    Biologische agentia / OIRA / Risicoanalyse

    OiRA-tool voor risicobeoordeling met betrekking tot COVID-19 op de werkplek

    De COVID-19-maatregelen worden nu in Europa beetje bij beetje versoepeld. Bedrijven en organisaties maken plannen voor een veilige terugkeer naar de werkplek. Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) heeft via zijn online interactieve platform voor...
  • afstand bewaren
    afstand bewaren
    Biologische agentia / Risicoanalyse

    ‘Social distancing’ in de bedrijven

    De overheidsmaatregelen om de verspreiding van het coronavirus te beperken legt een cascade van maatregelen op aan bedrijven. Voor ondernemingen die de continuïteit van hun activiteiten wensen veilig te stellen, is het daarom cruciaal om de ‘social distancing’ regels voor de afstand van 1,5 meter...
  • veiligheidshandboek 2020
    veiligheidshandboek 2020
    Elektrische installaties / Werken op hoogte / Elektromagnetische velden / Risicoanalyse

    Veilig werken aan of nabij mobiel netwerkinfrastructuur

    Werken aan of in de nabijheid van een gsm-mast is niet zonder risico. De operatoren voor mobiele telefonie in België evalueerden de gevaren verbonden aan de aanwezigheid van elektromagnetische velden. Ze bundelden in een veiligheidshandboek een aantal werkprocedures om gevaarlijke situaties te...
  • oira horeca
    oira horeca
    OIRA / Risicoanalyse
    Verschaffen accommodatie en maaltijden

    OiRA-tool voor horeca

    Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) heeft een nieuwe OiRA-tool voor de horecasector voorgesteld. De inhoud van deze online tool voor de risicoanalyse in kleine bedrijven (hotels, restaurants en cafés) werd uitgewerkt in nauwe samenwerking met de...
  • Werkomgeving
    Werkomgeving
    OIRA / Risicoanalyse
    Onderwijs

    Met OiRA voor een veiliger werkomgeving op school

    De Europese sociale partners voor het onderwijs, EVO en EFEE, hebben in samenwerking met het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) ten behoeve van de voor- en vroegschoolse educatie en van de middelbare scholen twee onlinetools ontwikkeld voor de beoordeling van...
  • oira autobus
    oira autobus
    OIRA / Risicoanalyse
    Vervoer en opslag

    Gratis risicoanalyse-tool voor de autocar en autobus sector

    De nieuwe OiRA tool voor de sector van autocar en autobus werd op 9 oktober 2019 voorgesteld. Met de gratis OiRA software, dat staat voor “Online interactive Risk Assessment”, kan men in kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) risicoanalyses op een eenvoudige en kosteneffectieve manier...
  • osh_001547_1.jpg
    OIRA coiffeur
    OIRA / Risicoanalyse
    Kappers

    Nieuwe OIRA tool voor kappers

    Om kappers en kapsters te ondersteunen bij de analyse en preventie van de risico’s die bij hun beroep horen, heeft het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk (EU-OSHA) een tool voor een online interactieve risicoanalyse (OIRA) ontwikkeld die gratis en voor iedereen...
  • leather and tanning
    leather and tanning
    OIRA / Risicoanalyse
    Textiel, kleding en leer

    Vernieuwde OiRA “Leather and tanning”

    De Europese sectorale partners uit de ledersector (IndustriALL en Cotance) startten in 2017 met een project om de Europese OiRA tool “Leather and tanning” aan te passen. De eerste versie van de OiRA-tool dateerde uit 2012 en was aan herziening toe. De tool helpt de kleine bedrijven uit de sector om...
  • Oira
    Oira
    OIRA / Risicoanalyse
    Landschapsverzorging

    OiRA-tool Parken en tuinen

    Om de werkcondities in de sector van de parken en tuinen te blijven verbeteren lanceerden de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid) en het Belgische Focal Point van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) op 10...

Nieuws en evenementen

Sobane
Sobane
24.06.2020

Integratie van de SOBANE website en al haar methodes in BeSWIC

Na de lancering van deze nieuwe BeSWIC website en de nieuwe website van de FOD Werkgelegenheid is het nu de beurt aan de SOBANE website. De SOBANE...
napo_new_2.jpg
30.05.2017

Napo-video over online risicobeoordeling

In een filmpje van tweeënhalf minuten laat Napo zijn baas kennismaken met OiRA, de gratis en gebruiksvriendelijke online tool waarmee kleine...
logo_nl.gif
18.01.2017

Beroepsgerelateerde kankers, een prioriteit voor Europa

De Europese Commissie heeft voorgesteld om grenswaarden vast te stellen voor zeven kankerverwekkende stoffen. De Commissie heeft een gids...