Keuze van de arbeidssituatie

 

70. Hoe het eerste “probleem” kiezen waarvoor voor het eerst een Déparis-vergadering in de onderneming zal worden belegd ?

Zoals uiteengezet in sectie 8.2 van het SOBANE-document, zal de preventieadviseur – facilitator, om de SOBANE-strategie met de grootste slaagkans in de onderneming ingang te doen vinden, er goed aan doen als eerste toepassing eerder een gunstig geval te “kiezen”, dit wil zeggen een toestand zonder open conflicten waar er reeds een zeker engagement van de directie en van de hiërarchie bestaat, waar bepaalde mogelijkheden tot verbetering bestaan…

Indien deze eerste toepassing vruchtbaar is, zal het nadien – wegens de aanstekelijkheid – gemakkelijker zijn om moeilijkere gevallen aan te pakken.

71. Door wie moet de arbeidssituatie die het voorwerp is van de Déparis-vergadering worden gekozen? Wie moet daartoe het initiatief nemen? De bedrijfsarts, de interne PA, een externe PA, …?

In de overgrote meerderheid van de gevallen ligt het initiatief voor de introductie van de SOBANE-strategie en de Déparis-gids bij de interne PA. In de kleine ondernemingen ligt een externe PA (zeer vaak, de bedrijfsarts) aan de basis. Deze introductie gebeurt niet in het wilde weg, maar ter gelegenheid van een “probleem” dat zich aandient (vraag 70).

72. Hoe moet de arbeidssituatie worden afgebakend ? Verschilt deze van de werkpost ?

Dit punt wordt gedetailleerd besproken in sectie 1.1 “Arbeidssituatie vs. Werkpost” en 8.6 “Er wordt een arbeidssituatie gedefinieerd” van het SOBANE-document.

73. Hoe de groepen organiseren wanneer de arbeidssituatie sterk varieert in de tijd (verwarmingstechnicus, bouw, schoonmaak, ….) ?

De arbeidssituatie is des te gemakkelijker te bestuderen naarmate ze weinig evolueert in de tijd.

Wanneer ze varieert en voor zover het personeel hetzelfde blijft in de loop van de tijd, blijft de situatie analyseerbaar zonder bijkomende moeilijkheden tenzij de noodzaak om verschillende scenario’s voor gereedschap, houding en zelfs fysieke factoren in aanmerking te nemen. De psychosociale omstandigheden blijven evenwel vaak dezelfde.

Wanneer bovendien ook het personeel verandert, zoals dat het geval is in de bouwsector, wordt een “arbeidssituatie” moeilijker te definiëren. Niettemin werd voor deze sector een Déparis-“dochtergids” ontwikkeld en met een zeker succes gebruikt voor de creatie op de bouwplaats en op andere in de toekomst, van arbeidsomstandigheden met het geringste risico op ongevallen. In het geval van deze vergadering werden de psychosociale aspecten, hoewel ze op het programma staan, nog steeds niet besproken wegens het veranderende karakter van de teams, maar eveneens wegens de weinige gelegenheden tot overleg in deze sector.

In het geval van de bouwwerkplaatsen werden in de groepen, zoals in de andere gevallen, sleutelwerknemers, lagere kaderleden (werfleiders) en een werfcoördinator of PA opgenomen.

74. Hoe de groepen organiseren wanneer mensen exact hetzelfde werk doen, maar in een zeer verschillende omgeving of, omgekeerd, zich in eenzelfde lokaal bevinden, maar met een verschillende hiërarchie en dito werk ? Wat doen wanneer men de vergaderingen niet met nog eens twee uren wil rekken ?

Dit geval doet zich bijvoorbeeld voor in een bank die de arbeidssituatie in haar talrijke agentschappen wil verbeteren of in een ziekenhuis waarvan de verschillende diensten sterk op elkaar gelijken. Uiteraard was het uitgesloten in al deze agentschappen Déparis-vergaderingen te beleggen. We moesten dus een vergadering per groep agentschappen van dezelfde omvang en dezelfde structuur organiseren of 5 niet al te zeer verschillende ziekenhuisdiensten groeperen (het is bijvoorbeeld beter verloskunde en orthopedie niet in eenzelfde vergadering te groeperen).

Het is dan moeilijk de vergadering op te starten en te leiden:

  • mensen die elkaar niet of nauwelijks kennen en de inleiding (vraag 100) is a fortiori belangrijk;
  • ze hebben de neiging hun problemen lokaal te bekijken zonder toe te geven dat ze algemeen zijn: het is dan de rol van de coördinator om de anderen aan het woord te laten en een meer algemeen debat te voeren.

De discussie blijft evenwel rijk, ook voor de algemene aspecten van de psychosociale factoren (met uitzondering van een gedeelte van de tabel betreffende de werkrelaties binnen het personeel en met de lokale hiërarchie).

Er stelt zich een probleem voor de opvolging. De resultaten en voorstellen moeten worden besproken op het niveau van de onderneming EN van elke dienst, zelfs indien deze weinig of zelfs niet was vertegenwoordigd op de vergadering. De directie moet duidelijk en expliciet haar wil tonen om de resultaten concreet te maken en dan nog is het aan de PA om de dienstchefs te motiveren op meer lokaal niveau te bekijken hoe deze voorstellen kunnen worden gematerialiseerd.

75. Hoe de groepen organiseren wanneer het aantal personen laag is ?

Een arbeidssituatie werd gedefinieerd als groep van posten of functies die voortdurend interageren.

In een kleine onderneming werkt het voltallige personeel (arbeiders, secretaresse, commerciële medewerkers, …) voortdurend samen en vormt het dus deze “situatie”.

Bij aparte werknemers moet de arbeidssituatie misschien worden bekeken in twee fasen: lokaal met de werknemer(s) betreffende de materiële arbeidsomstandigheden, globaler in de zetel van de onderneming voor de algemene organisatie van het werk.

Zo ontwikkelden we met het team dat instaat voor het onderzoeksproject PROXIMA een dubbel instrument ten behoeve van de thuishulpdiensten: een Déparis-overleggids voor de centrale organisatie van de dienst, samen met een checklist voor evaluatie van de arbeidsvoorwaarden bij de begunstigen.

Risicoanalyse - Externe documentatie

Steunpunt RI&E-instrumenten (Nederland)

Het Steunpunt RI&E-instrumenten bestaat uit een werkgroep van de Stichting van de Arbeid en een uitvoerend secretariaat, ondergebracht bij de Organisatie voor toegepast natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO). Het Steunpunt is met steun van het Ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid (SZW) tot stand gekomen.

De website biedt actuele en betrouwbare informatie, waaronder de laatste stand van zaken wat betreft het overzicht van de Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) instrumenten en de erkenningen daarvan. Hierdoor kunnen werkgevers snel en relatief eenvoudig een geschikt RI&E-instrument vinden en daarmee mede aan hun verplichting voldoen.

Meer informatie op de website van het Steunpunt RI&E.

Dossier “Évaluation des risques professionnels" (INRS – Frankrijk)

Op de website van het ’Institut national de recherche et de sécurité pour la prévention des accidents du travail et des maladies professionnelles’ (INRS), in het Frans, het dossier “Évaluation des risques professionnels”.

Tak preventie SuvaPro (SUVA - Zwitserland)

De SUVA is een zelfstandige onderneming van publiek recht die ongeveer 123 000 ondernemingen, dit zijn 1,97 miljoen werknemers en werklozen, verzekert tegen de gevolgen van ongevallen en beroepsziektes.

Meer informatie op de website van SUVA (in het Frans, Engels, Duits of Italiaans) in de rubriek Suva > Prévention > Travail: Le travail en sécurité.

Risicoanalyse - Tools

SOBANE risicoanalyse strategie (FOD Werkgelegenheid - België)

De rubriek SOBANE risicoanalyse strategie biedt op zeer volledige wijze toelichting bij de SOBANE-strategie, haar verschillende niveaus en de inhoud van de voorgestelde tools. De verschillende tools zijn beschikbaar en kunnen worden vervolledigd en aangepast volgens de noden van de preventieadviseur en de werkelijkheid van het terrein waarmee hij of zij wordt geconfronteerd.

Opsporingstools per sector

De Deparis-gidsen (SOBANE) maken het mogelijk om het geheel van een arbeidssituatie op een participatieve manier te benaderen, op basis van de reële arbeidsactiviteit, teneinde acties te bepalen waardoor de arbeidsomstandigheden kunnen worden verbeterd. Het gaat om instrumenten om een ergonomische aanpak in te voeren.

De gidsen zijn beschikbaar in de rubriek Opsporing per sector: Tools.

De Sobane methodes per risicofactor

De methodes zijn beschikbaar in de rubriek Observatie – Analyse – Expertise: Tools > De Sobane methodes per risicofactor.

Andere specifieke tools voor diverse risico’s zijn beschikbaar in de verschillende thema’s van BeSWIC, in de module Tools.

OiRA-tools (EU-OSHA – Europese Unie)

De OiRA-tools kunnen kleine ondernemingen helpen om een risicoanalyse uit te voeren en preventieacties te bepalen.

Meer informatie is beschikbaar op de website van het OiRA project: Online Interactive Risk Assessment - OiRA.

De risicoanalyse (FOD Werkgelegenheid – België – 2009)

Deze brochure is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, arbeid en sociaal overleg, in de module Publicatie > Risicoanalyse (De).

E-learning welzijn op het werk (e-campus – België)

Door middel van animaties, afbeeldingen, video's, ... kan men met deze gebruiksvriendelijke tool de wetgeving inzake welzijn op het werk en de belangrijkste principes daarvan op een eenvoudige manier begrijpen om de bewustwording te vergroten en beroepsrisico's in elk bedrijf te voorkomen.

Meer info daarover is beschikbaar in de module Tools > E-learning om de eerste stappen op vlak van welzijn op het werk te zetten (gezondheid, veiligheid, PSR, MSA…) (e-campus – België).

Risicoanalyse - Publicaties

De risicoanalyse (FOD Werkgelegenheid – België – 2009)

Deze brochure is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Risicoanalyse (De).

De reeks publicaties SOBANE-strategie (FOD Werkgelegenheid – België)

De SOBANE-strategie voor het beheer van beroepsgebonden risico’s werd ontwikkeld voor een dynamisch en doeltreffend risicobeheer. Zij omvat vier interventieniveaus: Opsporing (Screening), OBservatie, ANalyse, Expertise.

Alle publicaties van de SOBANE-strategie zijn ook in moduleerbare versie beschikbaar op BeSWIC in de rubriek Sobane risicoanalyse strategie.

  • SOBANE-strategie en opsporingsmethode DEPARIS

Deze brochure is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > SOBANE-strategie en opsporingsmethode DEPARIS.

  • Overleggidsen Deparis

De Deparis-gidsen (SOBANE) maken het mogelijk om het geheel van een arbeidssituatie op een participatieve manier te benaderen, op basis van de reële arbeidsactiviteit, teneinde acties te bepalen waardoor de arbeidsomstandigheden kunnen worden verbeterd. Het gaat om instrumenten voor het invoeren van een ergonomische aanpak.

De Deparis overleggidsen per sector zijn beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties:

  • Reeks SOBANE-strategie: het beheer van beroepsgebonden risico’s

De brochures per risicofactor zijn beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties:

Risicoanalyse - Regelgeving

Meer informatie daarover en de reglementaire teksten staan op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de rubriek Thema’s > Welzijn op het werk > Algemene beginselen > Algemene principes betreffende het welzijnsbeleid.

In de praktijk

  • coronavirus
    coronavirus
    Biologische agentia / Risicoanalyse

    Coronavirus: checklist preventie op de werkvloer

    Een mogelijke besmetting met het coronavirus vormt op de werkvloer een arbeidsrisico waar de werkgever zijn werknemers tegen moet beschermen. Om dat risico te evalueren heeft de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid) een checklist voor zelfcontrole...
  • afstand bewaren
    afstand bewaren
    Biologische agentia / Risicoanalyse

    ‘Social distancing’ in de bedrijven

    De overheidsmaatregelen om de verspreiding van het coronavirus te beperken legt een cascade van maatregelen op aan bedrijven. Voor ondernemingen die de continuïteit van hun activiteiten wensen veilig te stellen, is het daarom cruciaal om de ‘social distancing’ regels voor de afstand van 1,5 meter...
  • veiligheidshandboek 2020
    veiligheidshandboek 2020
    Elektrische installaties / Werken op hoogte / Elektromagnetische velden / Risicoanalyse

    Veilig werken aan of nabij mobiel netwerkinfrastructuur

    Werken aan of in de nabijheid van een gsm-mast is niet zonder risico. De operatoren voor mobiele telefonie in België evalueerden de gevaren verbonden aan de aanwezigheid van elektromagnetische velden. Ze bundelden in een veiligheidshandboek een aantal werkprocedures om gevaarlijke situaties te...
  • oira horeca
    oira horeca
    OIRA / Risicoanalyse
    Verschaffen accommodatie en maaltijden

    OiRA-tool voor horeca

    Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) heeft een nieuwe OiRA-tool voor de horecasector voorgesteld. De inhoud van deze online tool voor de risicoanalyse in kleine bedrijven (hotels, restaurants en cafés) werd uitgewerkt in nauwe samenwerking met de...
  • Werkomgeving
    Werkomgeving
    OIRA / Risicoanalyse
    Onderwijs

    Met OiRA voor een veiliger werkomgeving op school

    De Europese sociale partners voor het onderwijs, EVO en EFEE, hebben in samenwerking met het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) ten behoeve van de voor- en vroegschoolse educatie en van de middelbare scholen twee onlinetools ontwikkeld voor de beoordeling van...
  • oira autobus
    oira autobus
    OIRA / Risicoanalyse
    Vervoer en opslag

    Gratis risicoanalyse-tool voor de autocar en autobus sector

    De nieuwe OiRA tool voor de sector van autocar en autobus werd op 9 oktober 2019 voorgesteld. Met de gratis OiRA software, dat staat voor “Online interactive Risk Assessment”, kan men in kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) risicoanalyses op een eenvoudige en kosteneffectieve manier...
  • osh_001547_1.jpg
    OIRA coiffeur
    OIRA / Risicoanalyse
    Kappers

    Nieuwe OIRA tool voor kappers

    Om kappers en kapsters te ondersteunen bij de analyse en preventie van de risico’s die bij hun beroep horen, heeft het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk (EU-OSHA) een tool voor een online interactieve risicoanalyse (OIRA) ontwikkeld die gratis en voor iedereen...
  • leather and tanning
    leather and tanning
    OIRA / Risicoanalyse
    Textiel, kleding en leer

    Vernieuwde OiRA “Leather and tanning”

    De Europese sectorale partners uit de ledersector (IndustriALL en Cotance) startten in 2017 met een project om de Europese OiRA tool “Leather and tanning” aan te passen. De eerste versie van de OiRA-tool dateerde uit 2012 en was aan herziening toe. De tool helpt de kleine bedrijven uit de sector om...
  • Oira
    Oira
    OIRA / Risicoanalyse
    Landschapsverzorging

    OiRA-tool Parken en tuinen

    Om de werkcondities in de sector van de parken en tuinen te blijven verbeteren lanceerden de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid) en het Belgische Focal Point van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) op 10...
  • OiRA tool voor de podiumkunsten
    OiRA tool voor de podiumkunsten
    OIRA / Risicoanalyse
    Kunst, amusement en recreatie

    OiRA tool voor de podiumkunsten

    De Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid) en het Belgische Focal Point van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) hebben op 13 juni 2018 het risicoanalyse-instrument OiRA voor de sector van de podiumkunsten...

Nieuws en evenementen

napo_new_2.jpg
30.05.2017

Napo-video over online risicobeoordeling

In een filmpje van tweeënhalf minuten laat Napo zijn baas kennismaken met OiRA, de gratis en gebruiksvriendelijke online tool waarmee kleine...
logo_nl.gif
18.01.2017

Beroepsgerelateerde kankers, een prioriteit voor Europa

De Europese Commissie heeft voorgesteld om grenswaarden vast te stellen voor zeven kankerverwekkende stoffen. De Commissie heeft een gids...