CLOSE

BeSWIC

Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk
Home | Thema's | Fysische agentia | Trillingen

Print RSS

Trillingen

Wanneer een toestel of een machine trilt, wordt dit door het lichaam van de werknemer waargenomen. Afhankelijk van de plaats waar de trillingen het lichaam binnendringen, maakt men een onderscheid tussen hand-arm (handmachines) trillingen en globale lichaamstrillingen (voertuigen, walsmachines).

In beide gevallen gaat het om mechanische trillingen die voor fysieke schade bij de blootgestelde werknemer kunnen zorgen. Meestal zijn mechanische trillingen niet de rechtstreekse oorzaak van een arbeidsongeval, maar bij langdurige of intense blootstelling kunnen zij aanleiding geven tot diverse types van beroepsziekten.

De regelgeving over trillingen vereist dat elke onderneming zoekt naar oplossingen om de blootstelling van de werknemers aan dit risico te vermijden of op zijn minst te verminderen. Wanneer door een risicoanalyse de specifieke risico's voor de onderneming zijn vastgesteld, dient de werkgever hiervoor de passende en concrete preventiemaatregelen te nemen.

We kunnen trillingen niet voorkomen zonder gelijktijdig aandacht te besteden aan andere factoren (gewicht van de machine, positie, statische houding, manueel hanteren van lasten, langdurig zitten, ...) die verantwoordelijk zijn voor musculoskeletale aandoeningen (MSA). Meer informatie over MSA en de voorkoming ervan is beschikbaar in het thema Musculoskeletale aandoeningen (MSA).

Trillingen - Externe documentatie

Dossier Trillingen (HSE – Verenigd Koninkrijk)

De website van de ‘Health and Safety Executive’ (HSE) biedt verschillende gegevens in het Engels: rubriek Vibration at Work.

Website Human vibrations (Universiteit van Southampton - Verenigd Koninkrijk)

Verschillende gegevens zijn in het Engels beschikbaar: website Human Vibration.

Dossier Trillingen (INRS - Frankrijk)

Het Franse nationaal onderzoeksinstituut voor het onderzoek en de preventie van arbeidsongevallen en beroepsziektes stelt op zijn website een specifiek dossier betreffende trillingen voor (in het Frans): Dossier Vibrations.

Onderzoeksprojecten VIBRISKS et VINET (Europese Unie)

In het kader van de Europese onderzoeksprojecten VIBRISKS en "Vibration Injury Network" (VINET), zijn er procedures en goede praktijken ontwikkeld voor het onderzoek van blootgestelde werknemers en de goede opvolging van werknemers met symptomen te wijten aan mechanische trillingen.

Die verschillende gegevens zijn in het Engels beschikbaar op de volgende websites:

Rubriek Rugklachten” (NVAB - Nederland)

De Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) verschaft op haar website verschillende gegevens, zoals richtlijnen en documentatie, in het Nederlands of in het Engels: rubriek Rugklachten.

Trillingen - Sensibiliseringsmateriaal

Napo in "vertil je niet!" - Slechte trillingen (EU-OSHA)

De animatiefilm "Napo in vertil je niet!" wijst op het belang van een geïntegreerde aanpak voor het vermijden van musculoskeletale aandoeningen. Centraal staat het omgaan met de volledige belasting op het lichaam, van alle druk en overbelasting, omgevingsfactoren, risico’s op de werkplek en het werkritme tot de lasten die moeten worden verplaatst.

De film werd gemaakt in het kader van de Europese campagne van 2007 en bestaat uit 11 korte fragmenten. Het 8e fragment gaat over trillingen.

Op de Napo-website: Aflevering 08: Slechte trillingen.

Trillingen - Tools

De SOBANE-strategie toegepast op trillingen (FOD Werkgelegenheid - België)

De SOBANE-strategie voor het beheer van beroepsrisico’s werd ontwikkeld als hulp bij de organisatie van een dynamisch en doeltreffend risicobeheer. Zij bevat vier interventieniveaus (opsporing (Screening), OBservatie, ANalyse, Expertise) en biedt de mogelijkheid om door een gestructureerde benadering de nodige middelen en competenties te gebruiken volgens de complexiteit van de problemen waarmee men wordt geconfronteerd.

De Sobane-strategie toegepast op lichaamstrillingen is beschikbaar op de Sobane website, in de rubriek Tools > Observatie – Analyse – Expertise per risicofactor > De Sobane methodes per risicofactor > Sobane-strategie toegepast op GLOBALE LICHAAMSTRILLINGEN.

De Sobane-strategie toegepast op hand-arm trillingen is beschikbaar op de Sobane website, in de rubriek Tools > Observatie - Analyse - Expertise per risicofactor> de Sobane methodes per risicofactor > Sobane-strategie toegepast op HAND-ARM TRILLINGEN.

Belangrijkste databases van fabrikanten

Bepaalde databankgegevens zijn beschikbaar op het internet:

Berekening van de dagelijkse blootstelling aan trillingen

We kunnen de volgende formule gebruiken:
dagelijkse blootstelling A(8)=a * √(t/8)

waarbij:

a = trillingsintensiteit van het toestel m/s²

t = blootstellingsduur in uren

Er staan op het internet specifieke calculators voor de blootstelling. Die calculators zijn bijzonder nuttig als men met verschillende toestellen op één dag werkt en men de blootstelling van de verschillende toestellen moet samentellen.

Voorbeelden van calculators zijn beschikbaar op volgende websites:

Trillingen - Publicaties

Hand-arm trillingen – Reeks SOBANE-strategie (FOD Werkgelegenheid – België - 2005)

De Sobane-strategie (www.sobane.be) stelt beleidsmethoden ter beschikking om bedrijven te helpen de risico’s te analyseren en preventiemaatregelen te bepalen. De specifieke SOBANE brochure over hand-arm trillingen bevat observatie- en analysemethoden en hulpfiches voor bedrijven.

Deze publicatie is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties> Hand-arm trillingen – Reeks SOBANE-strategie.

Globale lichaamstrillingen – Reeks SOBANE-strategie (FOD Werkgelegenheid– België - 2005)

De Sobane-strategie (www.sobane.be) stelt beleidsmethoden ter beschikking om bedrijven te helpen de risico’s te analyseren en preventiemaatregelen te bepalen. De specifieke SOBANE brochure over lichaamstrillingen bevat van observatie- en analysemethoden en hulpfiches voor bedrijven.

Deze publicatie is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties> Globale lichaamstrillingen – Reeks SOBANE-strategie.

Vibrations et mal de dos (INRS – Frankrijk - 2012)

Deze goede praktijkengids is in het Frans beschikbaar op de website van de ‘Institut national de recherche et de sécurité pour la prévention des accidents du travail et des maladies professionnelles’ (INRS): Vibrations et mal de dos. Guide des bonnes pratiques en application du décret 'Vibrations'.

Niet-bindende praktijkgids voor de uitvoering van Richtlijn 2002/44/EG (Europese Commissie - 2008)

In deze gids staan voorbeelden van trillingsniveaus voor veel gebruikte machines en voertuigen. Men kan die gebruiken als men op geen enkele andere manier de informatie over de in het bedrijf gebruikte machines kan verkrijgen.

De gids is beschikbaar op de website van de Europese Commissie: Niet-bindende praktijkgids voor de uitvoering van Richtlijn 2002/44/EG betreffende de minimumvoorschriften inzake gezondheid en veiligheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van fysische agentia (trillingen).

Trillingen - Regelgeving

Het koninklijk besluit van 7 juli 2005 betreffende de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van de werknemers tegen de risico’s van mechanische trillingen op het werk (hoofdstuk IV van Titel IV van de Codex) bepaalt wat er in een bedrijf moet worden gedaan als er werknemers aan mechanische trillingen worden blootgesteld. Het KB geeft actie- en grenswaarden en verplicht tot het uitvoeren van een risicobeoordeling. Als er risico’s zijn moet de werkgever preventiemaatregelen nemen.

Meer informatie daarover en de reglementaire teksten staan op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal overleg, in de rubriek Thema's > Welzijn op het werk> Omgevingsfactoren en fysische agentia> Trillingen.

Actiewaarde

De actie- en de grenswaarde worden uitgedrukt in m/s² (de frequentie- en tijdgewogen versnelling van de trilling in de drie assen) en worden steeds bepaald als een gemiddelde over een werkdag van 8 uur. Als de blootstellingsduur kleiner is dan 8 uur, dan moet men een herberekening maken voor een gemiddelde over 8 uur.

Voor hand-arm trillingen is de actiewaarde 2,5 m/s² en de grenswaarde 5 m/s². Voor lichaamstrillingen is de actiewaarde 0,5 m/s² en de grenswaarde 1,15 m/s².

Uit onderzoek weten we dat bij blootstelling boven de actiewaarde er al hinder, verminderd comfort en gezondheidsschade kan optreden. De doelstelling is derhalve er voor te zorgen dat voor elke werkdag de blootstelling lager is dan de actiewaarde.

In de praktijk

  • Aardolie, chemie, farmacie, rubber en kunststoffen

    Code voor de beheersing van blootstelling bij technische interventies

    Met een aantal experten uit de (petro)chemische- en contractingbedrijven heeft Agoria een code van goede praktijk opgesteld voor de beheersing van de risico’s bij de product blootstelling bij technische interventies.
  • Vervoer en opslag

    Hou het veilig met voertuigen voor of op het werk

    Werken langs een openbare weg? Gebruik van heftrucks op de werkvloer? Met de fiets naar het werk? Rijden voor uw werk of leiding geven aan voertuigbestuurders? De Europese Unie wil het aantal verkeersongevallen en transport gerelateerde arbeidsongevallen verminderen en heeft daarom VeSafe, een e-...
  • Landbouw, bosbouw en visserij

    Europese gidsen voor goede praktijken op het gebied van landbouw en visserij

    Twee uitgebreide gidsen voor goede praktijken op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk kunnen nu in meer dan 20 talen worden gedownload. Ze zijn gepubliceerd door de Europese Commissie. Een gids heeft betrekking op landbouw, veehouderij, tuinbouw en bosbouw. De andere gids behandelt...
  • Arbeidsmiddelen / Werken op hoogte

    Preventiefiche van Constructiv rond hoogwerkers

    Constructiv heeft een preventiefiche van 10 pagina's rond hoogwerkers met mobiel hefplatform gepubliceerd. Ook het knelgevaar komt daarin aan bod...
  • Preventie van beroepsrisico's: een economische uitdaging voor het bedrijf

    EUROGIP heeft een nota gepubliceerd over de economische rentabiliteit van de preventie van beroepsrisico's voor ondernemingen: "Prévenir les risques professionnels: un enjeu économique pour l'entreprise"...

Nieuws en evenementen

  • 18.09.2017

    Sentinel- en waarschuwingssystemen vangen de eerste tekenen van werkgerelateerde ziekten op

    Waarschuwings- en sentinelsystemen maken het mogelijk nieuwe of opkomende werkgerelateerde ziektes op te sporen en kunnen de officiële cijfers...
  • 15.09.2017

    Wettelijke regeling voor de bescherming van werknemers tegen de risico’s van reprotoxische stoffen

    Reprotoxische stoffen zijn stoffen die de vruchtbaarheid van vrouwen en mannen kunnen aantasten en die het ongeboren kind kunnen beschadigen. Door...
  • 14.09.2017

    Informatiebladen "Veiliger en gezonder werk op elke leeftijd"

    Er zijn nu korte samenvattingen beschikbaar van de voornaamste bevindingen uit het driejarige Europees project "Safer and healthier work at any...