Ontploffingsgevaar bij monteren, demonteren en oppompen van banden

Jaarlijks gebeuren er ernstige ongevallen bij het oppompen, monteren en demonteren van banden van voertuigen, waarvan sommige met dodelijke afloop. Hieronder vindt u enkele algemene raadgevingen en links naar praktische instrumenten en gidsen van verschillende actoren in de bandensector in binnen- en buitenland. Die instrumenten kunt u gebruiken als informatie- en sensibilisatiemateriaal.

Risico’s en maatregelen

Risico’s

Samengeperste lucht is een krachtig medium. Bij het monteren, demonteren en oppompen van de banden kan de luchtdruk zelf of de wegvliegende projectielen iemand met dodelijke afloop raken.

De risico’s bij het oppompen van banden van personenauto’s en kleine bestelwagens zijn duidelijk lager dan bij het oppompen van bedrijfsvoertuig- of tractorbanden. Dat komt door het grotere volume en hogere bandenspanning bij deze laatste type banden.

Gebruik de bandenkooi

De arbeidsinspectie wees in 2010 al op die risico’s en het belang van het gebruik van een bandenkooi.

De Nederlandse VACO richtlijnen verplichten een bandenkooi vanaf 800 liter luchtvolume, gedefinieerd als volume x luchtdruk. Raadpleeg de richtlijnen van de Vereniging VACO, de belangenorganisatie van de banden- en wielenbedrijven in Nederland, op de website van de arbocatalogus voor de banden- en wielenbranche:

Naar aanleiding van een dodelijk ongeval heeft de Canadese arbeidsinspectie een bedrijf verboden te werken zonder een bandenkooi of een gelijkwaardig technisch opvangmechanisme. Meer informatie daarover vindt u in dit persbericht van de ‘Commission de la santé et de la sécurité du travail’ (CSST), de commissie voor veiligheid en gezondheid op het werk van de Canadese provincie Québec: Au Québec, en 2010, 2 travailleurs sont décédés à la suite de l’explosion ou du déjantement d’un pneu - Décès d’un travailleur à Trois-Rivières: la CSST identifie une méthode de travail dangereuse

Montage op locatie

In uiterste nood kan de band ook ter plaatse en zonder bandenkooi worden vervangen, maar dan gebeurt het oppompen ervan een eind weg van de gevaarzone. Dat betekent dat men o.a. in de richting van het loopvlak en dus niet naast de band gaat staan en minstens op een afstand van 3 meter ervan verwijderd. Gebruik slangen die ook minimaal 3 meter lang zijn en voorzien zijn van een spanningsmeter. Blijf erop letten hoe de band zich op de velg zet en luister of de band niet kraakt.

Op locatie kan men als alternatief soms ook een omhulsel gebruiken die men rond de band aanbrengt. Dat wordt mooi geïllustreerd in dit artikel op de website van de ‘Health and Safety Executive’ (HSE), het Britse agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk: Tyre removal, replacement and inflation

Meer info

In diverse publicaties vindt u nog meer informatie over de juiste handelingen, de volgorde, de controles en het materiaal dat men nodig heeft bij die activiteiten:

De CSST heeft een interactieve ‘zoek de fout’ tool over de montage van banden bij zware voertuigen: Cherchez l’erreur - Le gonflage de pneus de véhicules lourds

De Vereniging VACO heeft ook 2 handige sensibilisatie affiches gemaakt. U kunt die raadplegen op de website van de arbocatalogus voor de banden- en wielenbranche:

Gidsen en richtlijnen

Naast de hoger vermelde richtlijnen uit Nederland, hebben ook andere landen en overkoepelende organisaties specifieke richtlijnen over die risico’s uitgegeven. Veel literatuur is te vinden in Angelsaksische landen:

Bij bepaalde activiteiten, zoals mijn-, bos- en landbouw, zijn er ook diverse brochures over risico’s van banden. Bij die activiteiten kunnen banden ook verhitten en in brand vliegen. In dit geval is het opblazen van de banden met stikstof een preventiemaatregel. Bij het wisselen op locatie van banden aan landbouwvoertuigen let men er tevens op dat het voertuig niet kantelt en het slachtoffer verplettert.

In deze gidsen vindt u meer informatie daarover:

Daarnaast geven ook grote bandenproducenten of machinebouwers in hun handleidingen en gebruiksrichtlijnen uitleg over het monteren en het gebruik van een bandenkooi (geef voor het doorzoeken van het document het woord “cage” als zoekwoord in):

Vermeldenswaardig is ook het ‘Excelagri’ initiatief van Michelin. Daarmee ondersteunt Michelin sedert 2012 ook het Farm Safety Partnership. Meer info op deze pagina van de website van MICHELIN landbouwbanden: MICHELIN Exelagri.

Nuttige algemene informatie over banden vindt u ook op de website TyreSafe.

Meer informatie

Ongevallen wegens ontploffende banden:

Rechtspraak over ongevallen met banden:

Onderzoek over veiligheid van banden:

Over risico’s en veilig en gezond werken aan banden en wielen:

Competentieprofiel van een bandenmonteur op de website van de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV): Standaard voor het ervaringsbewijs bandenmonteur (PDF)

Over veiligheid en gezondheid in garages in het algemeen:

Publicaties over veiligheid in de landbouw met aspecten over veiligheid van banden: Farm Safety Series (PDF)

Wettelijke bepalingen rond banden:

De Belgische beroepsgroepering van bedrijven gespecialiseerd in de aankoop, verkoop en service van banden, velgen en wielen: Groepering van Bandenspecialisten

Algemene informatie over veiligheid op de weg in de winter:

Opleiding “Veilig werken aan industriële banden” van Educam