Gewestelijke initiatieven telewerk

Hieronder staat een initiatief van de Vlaamse overheid in het kader van het telewerk.

Vlaanderen lanceert actieplan Telewerk

Door de coronacrisis is telewerk plots voor veel bedrijven en werknemers de norm geworden. Telewerk biedt heel wat kansen en voordelen, maar door de langdurige permante toepassing ervan, botsten velen de voorbije periode ook op enkele nadelen. Grenzen tussen werk en privé leven kunnen vervagen, menselijk contact tussen collega’s wordt gemist, soms zorgt telewerk voor een rem op de productiviteit,…

Het Actieplan Telewerk is gelanceerd om werknemers en ondernemingen verder door deze periode te loodsen en telewerk op een duurzame manier mee te nemen naar de werkvloer van morgen. Het actieplan zet in op informeren, sensibiliseren en ondersteunen van ondernemingen en werknemers. De focus ligt daarbij op KMO’s, waar telewerk specifieke uitdagingen kent.

Dit zijn de grote lijnen uit het actieplan:

  • De Vlaamse overheid informeert en sensibiliseert rond telewerk samen met de Stichting Innovatie & Arbeid (StIA) en de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV). Alle praktische informatie over do's en don'ts, wettelijk kader, financiële ondersteuning, … is gebundeld op de website “werkbaar werk!”: Telewerken.
  • Het telewerk in Vlaanderen wordt gemonitord via maandelijkse bevragingen van ondernemingen. Zo houdt men de vinger aan de pols om waar nodig gericht te kunnen ondersteunen.
  • Het laatste jaar moest een groot deel van de werknemers in Vlaanderen overschakelen naar telewerk als gevolg van de coronacrisis. Hierdoor kan iemands job zo wijzigen dat deze niet meer aansluit bij de persoonlijke ambities. De coronacrisis en telewerk kunnen dus een hele resem ‘nieuwe’ loopbaanvragen met zich meebrengen. Samen met een loopbaanbegeleider kunnen werknemers nagaan hoe telewerk impact heeft op de werkbeleving en hoe om te gaan met deze uitdagingen, zowel proactief als curatief.
  • Werkgevers kunnen gebruik maken van werkbaarheidscheques. Hiermee kunnen ze advies inwinnen over hoe telewerk best georganiseerd wordt met aandacht voor het psychosociaal welbevinden van de werknemers.
  • Het Europees Sociaal Fonds biedt ondersteuning bij het opzetten van een duurzaam telewerkbeleid met een aantal verschillende maatregelen.
  • De intersectorale adviseur die rond werkbaar werk werd aangesteld, zal onder andere de noden rond telewerk in de diverse sectoren in kaart brengen, met het oog op gerichte ondersteuningsacties.
  • De Vlaamse overheid overlegt ook met de federale diensten om de dienstverlening en informatie die beschikbaar is in Vlaanderen over duurzaam telewerken mee beschikbaar te maken bij de ondernemingen. Een samenwerkingsprotocol werd afgesloten om de samenwerking tussen de inspectiediensten rond inspecties bij ondernemingen te versterken.

(Bron: Departement Werk en Sociale Economie, Vlaamse overheid)

Telewerk - Sensibiliseringsmateriaal

Sensibiliseringsfilmpje “Werk thuis als je kan” (FOD Werkgelegenheid – België - 2020)

De Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid) sensibiliseert via dit filmpje over een goede organisatie van het telewerk. Het is belangrijk om de telewerkplek op een gezonde en comfortabele manier te organiseren.

Het sensibiliseringsfilmpje over veilig aan het werk thuis staat op het YouTube kanaal van de FOD Werkgelegenheid: Werk thuis als je kan.

Webinar-video: Telewerk, hoe musculoskeletale aandoeningen en psychosociale risico’s voorkomen? (FOD Werkgelegenheid – België –2020)

Deze webinar wil:

  • het wetgevend kader schetsen, waaronder de collectieve arbeidsovereenkomst nr. 149 van 26 januari 2021 over het aanbevolen of verplicht telewerk als gevolg van de COVID-19-crisis;
  • instrumenten en goede praktijken aanreiken om de arbeidsomstandigheden van telewerkers te verbeteren, musculoskeletale aandoeningen en psychosociale klachten te voorkomen of te verminderen.

De webinar-video staat op het YouTube kanaal van de FOD Werkgelegenheid: WEBINAR: Telewerk, hoe musculoskeletale aandoeningen en psychosociale risico’s voorkomen?

Algemene video die de preventie van musculoskeletale aandoeningen toelicht (FOD Werkgelegenheid – België - 2017)

In deze film wordt uitgelegd hoe deze aandoeningen ontstaan en wat we kunnen doen om ze te voorkomen. Deze aandoeningen komen steeds vaker voor. Ze treffen een grote groep Belgische werknemers, zowel mannen als vrouwen, jongeren als ouderen. Ze komen voor in alle beroepen en sectoren. Hoewel deze aandoeningen niet levensbedreigend zijn, hebben ze een grote impact op het werk en het privéleven. Preventie is daarom belangrijk!

Bekijk de film op het YouTube kanaal van de FOD Werkgelegenheid: Preventie van musculoskeletale aandoeningen.

Algemene video die de preventie van psychosociale risico’s toelicht (FOD Werkgelegenheid – België - 2018)

Elk bedrijf of elke organisatie moet voor zijn werknemers een preventiebeleid rond psychosociale risico’s ontwikkelen. Deze film toont op basis van interviews met experts wat psychosociale risico’s zijn en hoe men ze kan voorkomen.

Meer informatie daarover in de module Psychosociale risico's - Sensibiliseringsmateriaal: Film over psychosociale risico’s op het werk.

E-learning om de eerste stappen op vlak van welzijn op het werk te zetten (FOD Werkgelegenheid – België - 2019)

Door middel van animaties, afbeeldingen, video's, ... kan men met deze gebruiksvriendelijke tool de wetgeving inzake welzijn op het werk en de belangrijkste principes daarvan op een eenvoudige manier begrijpen om de bewustwording te vergroten en beroepsrisico's in elk bedrijf te voorkomen.

Deze e-learning is beschikbaar in de rubriek Tools > E-learning om de eerste stappen op vlak van welzijn op het werk te zetten (gezondheid, veiligheid, PSR, MSA…) (e-campus – België).

Napo is … aan het telewerken om de pandemie te stoppen (Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk – Spanje - 2020)

Vanwege de maatregelen om het coronavirus in bedwang te houden, moeten veel mensen vanuit thuis werken. Dat is misschien niet altijd even goed als werken op kantoor. Er zijn veel nieuwe factoren waarmee rekening moet worden gehouden, zoals de werkplek, het alleen werken, gezin en kinderen om je heen, allerlei onderbrekingen en het vinden van een nieuwe werkroutine.

In dit animatiefilmpje wil ‘Napo’ ervoor zorgen dat iedereen productief en zo veilig en gezond mogelijk thuis kan werken. Met de steun van de baas en collega ‘Napette’ geeft Napo een goed advies: “Stop de pandemie, werk thuis ... en werk veilig!”

Bekijk de film op de Napo-website: Napo is … aan het telewerken om de pandemie te stoppen.

Telewerk - Tools

Een paar tips om efficiënt te telewerken, met aandacht voor uw welzijn (FOD Werkgelegenheid – België - 2020)

Dagelijks telewerken in plaats van af en toe 1 of 2 dagen per week te telewerken, zoals de huidige situatie vereist, vraagt een aanpassing van uzelf en een aanpassing van de werkomgeving. Hier zijn een aantal tips die u verder kunnen helpen.

Deze tips zijn beschikbaar in de rubriek Thema’s > Telewerk > Aanbevelingen voor de telewerker.

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) voor administratief personeel (FOD Werkgelegenheid – België - 2012)

In het merendeel van de dienstverlenende sectoren zijn de werknemers blootgesteld aan het risico op musculoskeletale aandoeningen. Daarom werd er een reeks van praktische brochures opgesteld voor de preventie van dergelijke aandoeningen. De brochure voor het administratief personeel kadert in deze reeks. De brochure geeft een antwoord op drie vragen:

  • Wat is een musculoskeletale aandoening?
  • Wat zijn de risico’s voor MSA?
  • Hoe kan men MSA voorkomen?

Deze publicatie is toegankelijk en kan vrij worden gedownload op de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid), in de rubriek Publicaties > Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) voor administratief personeel.

Actiemiddelen voor de werknemers (PSR) (FOD Werkgelegenheid – België - 2020)

Naast de preventie die tot doel heeft de druk en de risicofactoren te beperken, moeten er procedures worden ingevoerd om zich te ontfermen over personen die zich slecht in hun vel voelen. Sommige interne of externe actoren moeten hierbij een rol spelen.

Dit wordt toegelicht in de rubriek Thema’s > Psychosociale risico's (PSR) > Actiemiddelen voor de werknemers.

Brochures van de reeks SOBANE-strategie (FOD Werkgelegenheid – België - 2021)

De SOBANE-strategie voor het beheer van beroepsgebonden risico’s werd ontwikkeld als hulpmiddel voor een dynamisch en doeltreffend risicobeheer. Zij omvat vier interventieniveaus: Screening (Opsporing), OBservatie, ANalyse, Expertise.

Alle publicaties van de SOBANE-strategie zijn beschikbaar in moduleerbare versie in de rubriek Tools > Risicoanalyse - Tools.

Deze publicaties zijn vrij toegankelijk en kunnen ook worden gedownload op de website van de FOD Werkgelegenheid, in de rubriek Publicaties > Strategie Sobane.

De publicaties die betrekking hebben op het telewerk, zijn:

De gids “Telethuiswerk” biedt uw onderneming de mogelijkheid participatieve vergaderingen te organiseren om oplossingen over problemen betreffende kantoorwerk te vinden, rekening houdend met het telewerk. Deze publicatie bevat een checklist die de telewerker de mogelijkheid biedt na te denken over zijn arbeidsvoorwaarden, na te gaan wat er door hemzelf aangepast kan worden en de resterende problemen te identificeren. Voor deze problemen kan hij om een overleg vragen met zijn onderneming (verantwoordelijke, preventieadviseur, …).

E-learning om de eerste stappen op vlak van welzijn op het werk te zetten (FOD Werkgelegenheid – België - 2019)

Door middel van animaties, afbeeldingen, video's, ... kan men met deze gebruiksvriendelijke tool de wetgeving inzake welzijn op het werk en de belangrijkste principes daarvan op een eenvoudige manier begrijpen om de bewustwording te vergroten en beroepsrisico's in elk bedrijf te voorkomen.

Deze e-learning is beschikbaar in de rubriek Tools > E-learning om de eerste stappen op vlak van welzijn op het werk te zetten (gezondheid, veiligheid, PSR, MSA…) (e-campus – België).

Website telewerken.be (FOD Mobiliteit en Vervoer en VIAS – België - 2021)

Ben je geïnteresseerd in telewerken? Op het internet is zoveel informatie te vinden dat men soms door de bomen het bos niet meer ziet. Maar wat is nu juist nuttige informatie om een telewerkbeleid uit te stippelen? Deze toolbox helpt u op weg. Vias institute en de FOD Mobiliteit en Vervoer geven zoveel mogelijk antwoorden op uw vragen. Daarnaast biedt de website een aantal praktische hulpmiddelen.

Informatie en tools over telewerken zijn beschikbaar op de website telewerken.be:

Praktische gids over telewerken tijdens de COVID-19 pandemie en daarna (IAO – Zwitserland - 2020)

Deze gids bevat in de bijlagen ervan een checklist die verscheidene krachtlijnen omvat:

  • arbeidsduur en -organisatie;
  • beheer van de prestatie;
  • digitalisering;
  • communicatie;
  • veiligheid en gezondheid op het werk;
  • juridische en contractuele impact;
  • opleiding;
  • combinatie werk/gezinsleven;
  • vertrouwen en bedrijfscultuur;
  • genderkwesties.

Deze gids is beschikbaar op de website van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO):

Télétravail en mode Covid-19 : on vous guide! (Ministère du travail, de l’emploi et de l’insertion – Frankrijk - 2021)

In een tijd waarin telewerken de regel is voor alle activiteiten die dit mogelijk maken, kunnen er vragen rijzen: hoe zet men telewerk in als werkgever? Hoe beheert men zijn telewerkteam? Wie zijn de mensen die kunnen helpen? Hoe kan een werknemer het telewerk goed doorbrengen? Dit zijn allemaal vragen die in dit artikel worden beantwoord door naar nuttige bronnen te verwijzen.

Dit artikel met de opsommingen van belangrijke maatregelen is beschikbaar in het Frans op de website van het Franse ‘Ministère du travail, de l’emploi et de l’insertion’ (Ministerie van arbeid, werkgelegenheid en inschakeling): Télétravail en mode Covid-19 : on vous guide !

Telewerk - Publicaties

Brochures van de reeks SOBANE-strategie (FOD Werkgelegenheid – België - 2021)

De SOBANE-strategie voor het beheer van beroepsgebonden risico’s werd ontwikkeld als hulpmiddel voor een dynamisch en doeltreffend risicobeheer. Zij omvat vier interventieniveaus: Screening (Opsporing), OBservatie, ANalyse, Expertise.

Alle publicaties van de SOBANE-strategie zijn beschikbaar in moduleerbare versie in de rubriek Tools > Risicoanalyse - Tools.

Deze publicaties zijn vrij toegankelijk en kunnen ook worden gedownload op de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid), in de rubriek Publicaties > Strategie Sobane.

De publicaties die betrekking hebben op het telewerk, zijn:

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) voor administratief personeel (FOD Werkgelegenheid – België - 2012)

In het merendeel van de dienstverlenende sectoren zijn de werknemers blootgesteld aan het risico op musculoskeletale aandoeningen. Daarom werd er een reeks van praktische brochures opgesteld voor de preventie van dergelijke aandoeningen. De brochure voor het administratief personeel kadert in deze reeks. De brochure geeft een antwoord op drie vragen:

  • Wat is een musculoskeletale aandoening?
  • Wat zijn de risico’s voor MSA?
  • Hoe kan men MSA voorkomen?

Deze publicatie is toegankelijk en kan vrij worden gedownload op de website van de FOD Werkgelegenheid, in de rubriek Publicaties: Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) voor administratief personeel.

Studie van de impact van de nieuwe arbeidsvormen op het welzijn (FOD Werkgelegenheid – België - 2019)

De doelstelling van dit onderzoeksproject is het bestuderen van de impact van de nieuwe vormen van tewerkstelling en arbeid op het welzijn op het werk (gezondheid, veiligheid) en in het bijzonder op het verschijnen van muscoloskeletale aandoeningen en psychosociale risico’s.

Meer info daarover, alsook het onderzoeksrapport en de samenvatting ervan, zijn beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, in de module Onderzoeksprojecten > 2019 - Studie van de impact van de nieuwe arbeidsvormen op het welzijn.

Praktische gids over telewerken tijdens de COVID-19 pandemie en daarna (IAO – Zwitserland - 2020)

Deze gids biedt praktische en haalbare aanbevelingen voor doeltreffend telewerken die van toepassing zijn op een breed scala van actoren, ter ondersteuning van beleidsmakers bij de actualisering van bestaand beleid en om particuliere bedrijven en organisaties in de publieke sector een flexibel kader te bieden voor de ontwikkeling of actualisering van hun eigen telewerkbeleid en -praktijken.

Deze gids is beschikbaar op de website van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO):

Telewerk en op ICT-gebaseerde mobiele werkzaamheden: flexibel werken in het digitale tijdperk (Eurofound – Luxemburg - 2020)

In dit rapport worden de arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden van werknemers met TICTM-regelingen (‘telework and ICT-based mobile work’ – TICTM) geanalyseerd. De nadruk ligt hierbij op hoe de werkomgeving en de organisatie van het werk in verband met TICTM invloed hebben op het evenwicht tussen werk en privéleven, de gezondheid, prestaties en vooruitzichten van werknemers.

Deze publicatie en de samenvatting ervan in 22 talen, waaronder het Nederlands, zijn toegankelijk en kunnen vrij worden gedownload op de website van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofound): Telework and ICT-based mobile work: Flexible working in the digital age, New forms of employment series.

Telewerk in tijden van COVID-19: uitdagingen & aanbevelingen (Prof. Tim Vantilborgh (VUB), Eva De Winter (VOCAP), Prof. Donatienne Desmette (UCL), Prof. Jonas Lang (UGent), Prof. Florence Stinglhamber (UCL), Prof. Anja Van den Broeck (KULeuven), Prof. Marijke Verbruggen (KULeuven) – België - 2020)

Eind oktober 2020 werd telewerk opnieuw de norm in België om de verspreiding van COVID-19 tegen te gaan. Deze maatregel heeft echter vergaande gevolgen voor zowel werkgevers als werknemers en kan een impact hebben op individuen, organisaties, en de gehele maatschappij. Om deze maatregel succesvol te maken is het belangrijk om verder te kijken dan de gevolgen voor de economie en de gezondheid van de bevolking. Inzichten uit de arbeids- en organisatiepsychologie helpen om de uitdagingen die gepaard gaan met telewerk te begrijpen en om “evidence-based” management praktijken te implementeren.

Deze publicatie is toegankelijk en kan vrij worden gedownload:

Télétravail à domicile (CARSAT Nord Picardie – Frankrijk - 2012)

Deze gids geeft stof tot nadenken voor werkgevers en werknemers die telethuiswerk willen invoeren en een evaluatie van de daaraan verbonden risico's wensen uit te voeren.

De gids van CARSAT Nord Picardie is beschikbaar op de website van de ‘Service de Santé au Travail de Valence’, in de rubriek Pratique > Documentation: Télétravail à domicile (PDF, 3,46 MB).

Dossier “Covid-19 et prévention en entreprise - Du télétravail imposé en situation exceptionnelle à un télétravail qui se prolonge” (INRS – Frankrijk - 2021)

In het licht van de pandemie zijn veel bedrijven op telewerk overgeschakeld om hun activiteiten verder te zetten. In deze uitzonderlijke omstandigheden kan de invoering van telewerk risico’s met zich meebrengen voor de gezondheid en veiligheid van werknemers. Sommige punten vereisen een speciale waakzaamheid.

Dit dossier is beschikbaar op de website van het ‘Institut national de recherche et de sécurité pour la prévention des accidents du travail et de maladies professionnelles’ (INRS): Covid-19 et prévention en entreprise - Du télétravail imposé en situation exceptionnelle à un télétravail qui se prolonge.

Parlementaire vragen

  • 683 Kamer - Telewerken - Nood aan verbondenheid en deconnectie

  • 22946, 23868, 24733 Kamer - Telewerken

  • 512 Kamer - Telewerken en thuiswerken voor werknemers met een beperking

  • 115 Kamer - Federale overheidsadministraties - Experimenten inzake telewerken

  • 31 Kamer - Administratieve diensten - Overheidsbedrijven - Mexicaanse griep - Preventief occasioneel telewerken

  • 4-3798 Senaat - Welzijn op het werk - Onderzoek - Maatregelen zoals telewerken

  • 6490 Kamer: Juridische knelpunten inzake telewerken

  • 8039 Kamer: De juridische knelpunten inzake telewerken

  • 7355 Kamer: De juridische knelpunten inzake telewerken

  • 299 Kamer: Juridische knelpunten inzake telewerken. - Thuisstrijksters. - Welzijnsreglementering

  • 3-6855 Senaat: Overheidsdiensten - Mogelijkheid tot telewerken

Telewerk - Regelgeving

Meer informatie ter zake en de reglementaire teksten staan op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg in de rubriek Thema’s > Arbeidsovereenkomsten > Telewerk.

In de praktijk

  • telethuiswerken
    telethuiswerken
    Telewerk / Musculoskeletale aandoeningen (MSA)

    Praktische tips voor telethuiswerken en gezond blijven

    Door de lockdown maatregelen vanwege de COVID-19-pandemie, zijn miljoenen Europese werknemers genoodzaakt om thuis te werken om het risico op besmetting met het virus te beperken. Lange perioden van zittend werk, gebrek aan lichaamsbeweging, werken in afzondering, vervaging van de grenzen tussen...
  • Telewerk
    Telewerk
    Telewerk / Ergonomie

    Ergonomie en telewerken

    De Vlaamse Ergonomie Vereniging (VerV) lanceerde op 19 september 2019 haar praktijkrichtlijn over ergonomie en telewerken: “Telewerk is ook beeldschermwerk. Ergonomie thuis is een gedeelde verantwoordelijkheid.”
  • telewerk
    telewerk
    Telewerk

    Vias institute en de FOD Mobiliteit beantwoorden al uw vragen over telewerken

    Vias institute en de Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer (FOD Mobiliteit) geven zoveel mogelijk antwoorden op uw vragen over het principe van telewerken. Daarnaast bieden ze ook een aantal praktische hulpmiddelen.

Nieuws en evenementen

20.07.2021

Regelgeving rondom thuiswerken en veiligheid en gezondheid op het werk na de pandemie

Het ziet ernaar uit dat telewerken voor veel organisaties ook na de COVID-19-pandemie een vast onderdeel van het werk wordt. Maar in hoeverre valt...
01.07.2021

Veiligheid en gezondheid van telewerkers tijdens COVID-19-pandemie

In een nieuw rapport van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) wordt gekeken naar de risico’s op aandoeningen...

Webinars “Versterkte rol van de arbeidsarts” en “Telewerk/CAO149”

19.05.2021 11:05
In februari 2021 waren er webinars in het Nederlands en in het Frans over de versterkte rol van de arbeidsarts. In maart 2021 waren er webinars in...
17.03.2021

Nieuw thema over telewerk op BeSWIC

Op 5 maart 2021 is er op de BeSWIC website een nieuw thema over telewerk gepubliceerd.
Eurofound
Eurofound
06.01.2021

Rapport van Eurofound over telewerken en op ICT gebaseerde mobiele werkzaamheden (2020)

In het rapport “Telework and ICT-based mobile work: Flexible working in the digital age” van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en...
10-10-10
10-10-10
27.08.2020

10-10-10-campagne wisselwerken

In het kader van hun 10-10-10-campagne vragen de Vlaams Ergonomievereniging (VerV) en het Vlaams Instituut Gezond Leven aan alle mensen met een...