CLOSE

BeSWIC

Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk
Home | Thema's | Psychosociale risico's (PSR) | Arbeidsongevallen en psychosociale risico’s

Print RSS

Arbeidsongevallen en psychosociale risico’s

Men spreekt over de 5 A’s:

  • arbeidsorganisatie: de organisatiestructuur (horizontaal-verticaal), de manier waarop de taken zijn verdeeld, de werkprocedures, de beheersinstrumenten, de managementstijl, het algemeen beleid in de onderneming, …;
  • arbeidsinhoud: de aard van de taak, de complexiteit en de variatie van de taken, de emotionele eisen (relatie met het publiek, contact met het lijden, emoties moeten verbergen, ...), de mentale belasting (gebonden aan de complexiteit van de taak), de fysieke belasting, de duidelijkheid van de taken, …;
  • de arbeidsvoorwaarden: de uitvoeringsmodaliteiten van de arbeidsrelatie, de aard van de overeenkomst, de arbeidstijdregelingen (nachtarbeid, ploegenarbeid, atypische arbeidstijdregelingen, ...), de opleidingsmogelijkheden, loopbaanbeheer, evaluatieprocedures, ...;
  • de arbeidsomstandigheden: de fysieke omgeving waarin het werk wordt uitgevoerd: de inrichting van de werkplaatsen, de arbeidsuitrustingen, lawaai, verlichting, de gebruikte stoffen, de werkposities;
  • de arbeidsverhoudingen (intermenselijke relaties op het werk): de interne relaties (tussen werknemers, met de directe chef, de hiërarchische lijn, ...) maar ook relaties met derden, contactmogelijkheden, communicatie, de kwaliteit van de relaties (samenwerking, integratie, ...), …

Een mogelijke verbetering van de preventie van arbeidsongevallen situeert zich duidelijk op het niveau van de psychosociale risico’s waarvan de origine in de arbeidsorganisatie ligt. Er dient daarbij ook aandacht besteed te worden aan het veiligheidsklimaat in de bedrijven.

In deze rubriek vindt u informatie over de band tussen arbeidsongevallen en psychosociale risico’s die een potentiële rol kunnen spelen bij het ontstaan van arbeidsongevallen. Deze informatie kan van nut zijn bij de analyse van arbeidsongevallen.

Psychosociale risico’s - Externe documentatie

Psychosociale risico’s, erover praten om eruit te raken (INRS – Frankrijk – 2016)

Deze publicaties van het ‘Institut national de recherche et de sécurité pour la prévention des accidents du travail et de maladies professionnelles’ (INRS) zijn bestemd voor loontrekkenden en managers (bedrijfsleiders, kaders, HR-medewerkers, …) en hebben drie doelstellingen:

  • De werknemers aanzetten om over psychosociale risico’s (PSR) te praten en hen de weg te wijzen naar de preventie-actoren op het terrein.
  • Het management sleutels in handen geven voor meer preventie rond psychosociale risico’s.
  • De werknemers en managers interpelleren over psychosociale risico’s aan de hand van 7 ideeën over PSR (een beetje stress is motiverend; psychosociale risico’s zijn niet erg; stress maakt deel uit van de job; stress zit in je hoofd; psychosociale risico’s hebben niets met het bedrijf te maken; psychosociale risico’s: praat er niet over, dan voorkom je problemen; stress op het werk is altijd de fout van de chef).

De tools zijn beschikbaar in het Frans op de website van het INRS: Risques psychosociaux, en parler pour en sortir.

Psychosociale risico's - Sensibiliseringsmateriaal

Affiches: bevorderen van respectvol gedrag op het werk (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF – België)

Onderstaande affiches zijn het resultaat van een wedstrijd die werd georganiseerd in scholen voor grafische kunst in het kader van het project "Preventie van geweld en pesterijen op het werk" van het Europees Sociaal Fonds (ESF). De affiches van de winnaars werden gedrukt en verspreid als campagnemateriaal.

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche1.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N1).

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche2.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N2)(2).

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche3.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N3)(2).

Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen

affiche4.png

Die affiche kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Affiche: Respectvol gedrag op het werk: een zaak van ons allen (N4).

DVD “Welzijn of stress op het werk: aan u de keuze” (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF - België)

“Welzijn of stress op het werk: aan u de keuze” is een pedagogisch instrument voor preventieadviseurs.

De video zet acteurs in scène in een professionele stresssituatie waar verschillende stressfactoren worden geïllustreerd.

Drie belangrijke thema's in verband met stress worden aangekaart:

  • de stressproblematiek en het begrip stress: beter definiëren en afbakenen;
  • de kosten van stress voor de werknemer en voor de onderneming;
  • enkele verkeerde ideeën die courant circuleren over stress ("stressbestendig zijn", stressmanagement, …).

De doelstelling van deze tool is de verschillende preventieactoren ervan bewust te maken dat stress tegelijk nefast is voor de werknemers en voor de onderneming en dat het essentieel is om preventieacties te ondernemen.

Die DVD kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > DVD Welzijn of stress op het werk: aan u de keuze.

DVD "Relationele problemen op het werk" (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF - België)

Deze DVD bevat drie casussen van relationele problemen op het werk, in een Franstalige en een Nederlandstalige versie. Feitelijke en relationele elementen en getuigenissen komen aan bod.

De voorgestelde casussen worden geïnterpreteerd door acteurs op basis van anoniem gemaakte, reële situaties.

Elke casus is beschreven in 4 vignetten. Het belangrijkste vignet is het “klinisch vignet” met een algemene beschrijving van de situatie in de vorm van een getuigenis of een klacht die wordt voorgelegd aan een preventieadviseur, vertrouwenspersoon of HR verantwoordelijke:

  • de meer specifieke aspecten van de situatie en de houding van de collega's;
  • de houding van de hiërarchische lijn;
  • de organisatorische context;
  • de persoonlijke context.

Die DVD kan worden besteld via de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > DVD Relationele problemen op het werk.

Folder over psychosociale risico’s op het werk (FOD Werkgelegenheid, met steun van ESF – België – 2014)

De folder is bestemd voor werknemers die psychosociale problemen ondervinden en voor alle personen die betrokken zijn bij de preventie en de sensibilisering rond psychosociale risico's.

Hij geeft beknopte antwoorden op de volgende vragen:

  • Wat zijn psychosociale risico's?
  • Wat kan ik doen?
  • Bij wie kan ik terecht?
  • Hoe hen contacteren?

Deze folder is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Psychosociale risico's op het werk (PSR).

  • Psychosociale risico's - Preventiebeleid - Tools

  • Arbeidsongevallen en psychosociale risico’s - Tools

  • Psychosociale risico's - Prediagnose - Tools

  • Psychosociale risico's - Diagnose en interventie - Tools

Onderzoeken

Psychosociale risico's - Regelgeving

De problematiek van de psychosociale risico's past in het kader van de wet betreffende het welzijn op het werk. De wetten van 28 februari 2014 en van 28 maart 2014 wijzigden grondig de bepalingen van hoofdstuk Vbis van de wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk. Dat hoofdstuk stelt voortaan een algemeen kader vast voor de preventie van psychosociale risico's op het werk.

De werkgever moet de nodige maatregelen nemen om psychosociale risico's op het werk te voorkomen, om de schade die voortvloeit uit die risico's te voorkomen of om die schade te beperken. Alle specifieke informatie over de risicoanalyse en de individuele procedures is opgenomen in het koninklijk besluit van 10 april 2014 betreffende de preventie van psychosociale risico's op het werk (Belgisch Staatsblad van 28 april 2014).

Meer informatie daarover en de reglementaire teksten zijn beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de rubriek Thema’s > Welzijn op het werk > Psychosociale risico's op het werk.

In de praktijk

  • Arbeidsongevallen

    Lessen uit 2 ongevallen in Belgische Seveso-bedrijven

    De Afdeling van het toezicht op de chemische risico’s van de Algemene Directie Toezicht Welzijn op het Werk heeft op de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg twee nieuwe nota's gepubliceerd in de reeks "Lessen uit ongevallen":...
  • Werken op hoogte
    Bouw

    Code van goede praktijk voor steigers

    Op de Werelddag Veiligheid en Gezondheid op het werk van 28 april 2017 heeft Constructiv, de dienstverlenende organisatie van de bouwsector inzake welzijn, competentieondersteuning en toeleiding naar werk, samen met zijn partners een code van goede praktijk gepubliceerd voor het veilig monteren,...
  • Ergonomie / Musculoskeletale aandoeningen (MSA)
    Voeding, dranken en tabak

    Ergonomische oplossingen voor de voedingsindustrie - Syntheserapport Ergoscan®

    Prevent heeft op vraag van Alimento, de sectororganisatie van de voedingsindustrie, de Ergoscan® ontwikkeld. Alimento biedt aan de leden uit de sector de mogelijkheid om een dergelijke Ergoscan® te laten uitvoeren. Verscheidene bedrijven hebben dat al gedaan en de resultaten zijn verzameld in een...
  • Business Training TV: Besloten ruimten

    Eén van de belangrijkste gevaren bij werken in een besloten ruimte is een gevaarlijke atmosfeer die verstikking, brand of explosie kan veroorzaken. In het Business Training TV aanbod met interactieve videocursussen van Prevent is een video beschikbaar over de risico's van werken in besloten...
  • Risicoanalyse

    Veiligheid is alles gezien hebben: de gratis RiskReporter app van Wolters Kluwer

    Het is belangrijk om iedereen op de werkvloer te betrekken in het veiliger maken van de werkplek, maar het is vaak moeilijk om mensen effectief mee te krijgen. Toch ziet men samen meer, en meer meldingen zorgen voor een veiliger bedrijf. Via de RiskReporter app kan men voortaan snel en...

Nieuws en evenementen

  • 18.05.2017

    “Country infographics” over veiligheid en gezondheid op het werk bij een vergrijzende beroepsbevolking

    Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) heeft in het kader van haar campagne "Gezond werk, voor alle...
  • 17.05.2017

    Thema “Beschermingsmiddelen” op BeSWIC

    Indien gevaren op het werk niet uitgeschakeld kunnen worden, gebruikt men collectieve beschermingsmiddelen (CBM) en persoonlijke beschermingsmiddelen...
  • 10.05.2017

    De impact van veranderingen op het vlak van ICT op veiligheid en gezondheid op het werk in de toekomst

    Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) heeft een nieuw verslag gepubliceerd in het kader van zijn huidige...