Terughoudendheid van de vakbonden

 

51. Wat is onze rol tegenover de SOBANE-strategie ?

De rol van de vakbonden is de verdediging van de belangen van alle werknemers in de onderneming, de analyse van het beleid en de demarche inzake preventie die door de PA of de onderneming wordt voorgesteld, erop toezien of deze optimaal functioneert, met name door van hun zijde de werknemers te informeren en toe te zien op de uitwerking en de toepassing van doeltreffende actieplannen. De SOBANE strategie past hier dan ook perfect in.

52. Wat is de rol van het CPBW ?

Het CPBW is het forum voor discussie over het beleid en de preventiedemarche van de onderneming. Het moet dus nadenken en een advies geven over de voorwaarden voor toepassing van de strategie en gebruik van de Déparis-overleggids. Dit omvat: het engagement van de directie, de middelen die de hiërarchische lijn ter beschikking worden gesteld, de selectie van de “arbeidssituaties”, de algemene organisatie van de vergaderingen, de bespreking van de voorgestelde maatregelen, de uitwerking van de actieplannen, de toepassing ervan, …

53. Is deze benadering niet bedoeld om de vakbonden en het CPBW te passeren en buitenspel te zetten ?

De vakbondsorganisaties toonden een enthousiaste en onvoorwaardelijke belangstelling voor een demarche waarbij de werknemer wordt beschouwd als interveniënt naar wie wordt geluisterd. De strategie, die wordt toegepast in naleving van de basisprincipes (sectie 2 van het SOBANE-document) en van de procedure die gedetailleerd wordt beschreven in sectie 8, betrekt de vakbondsorganisaties en het CPBW rechtstreeks als tussenpersoon en regulator.

54. Zoals wij, hebben SOBANE en Déparis belangstelling voor het welzijn van de werknemers. Gaan de problemen die tijdens de vergaderingen worden aangehaald, niet worden beschouwd als tekortkomingen van onze zijde?

Het antwoord op deze vrees is hetzelfde als voor deze van de hiërarchie (vraag 37) en de PA’s (vraag 45). Wanneer de basisprincipes en de procedure voor toepassing worden nageleefd, zullen de vergaderingen leiden tot procedures voor verbetering. De werknemers zullen dan eerder belangstelling hebben voor de toekomst van deze voorstellen dan wel voor het zoeken naar “fouten” of “tekortkomingen” van wie dan ook.

55. Waarom worden de werknemers individueel benaderd en niet via hun vertegenwoordigers ?

Een Déparis-vergadering wordt niet meteen georganiseerd door een paar mensen uit te nodigen om te discussiëren.

Opdat de Déparis-vergadering leidt tot concrete en onmiddellijk toepasbare voorstellen, is het onontbeerlijk dat hierin sleutelwerknemers van de arbeidssituatie zitten, evenals het lokale management en mensen van de diensten. Deze werknemers moeten persoonlijk over de doelstellingen worden geïnformeerd, waaruit deze bestaan, wat van hen wordt verwacht, de verhoopte resultaten, het gevolg, … Dit gebeurt enkel wanneer deze doelstellingen en demarches binnen de onderneming werden besproken en werden goedgekeurd door de directie, de vakbondsorganisaties, het CPBW. Tijdens dit proces zullen de werknemers worden geïnformeerd door hun vertegenwoordigers, de PA.

56. Wij zijn beter dan de werknemers in staat op de problemen te wijzen.

Dat is eventueel zo voor de algemene problemen, maar moeilijk verdedigbaar voor specifieke gevallen. Het zal met name gaan over waar de pallet moet worden geplaatst, wat de beste opslagplaats is of de frequentie van onderhoud van bepaald gereedschap, waar de vuilbakken moeten staan, hoe de taken ’s morgens moeten worden verdeeld, … Daarom zijn de werknemers van de arbeidssituatie onontbeerlijk.

Een vertegenwoordiger van de werknemers kan de discussie verrijken wegens zijn kennis van de onderneming en zijn positie. Zijn aanwezigheid mag evenwel niet ten koste gaan van de aanwezigheid van het lokale personeel.

57. De directie zal meer belangstelling hebben voor de voorstellen die de productie kunnen verbeteren dan voor deze die uitsluitend het welzijn van de werknemers betreffen.

Dit is inderdaad een mogelijk risico. Een groot risico want dergelijke houding zou de geloofwaardigheid van het systeem helemaal op het spel zetten. Het is dus belangrijk dat de directie zich expliciet engageert dit onderscheid niet te maken en voor alle voorgestelde maatregelen dezelfde belangstelling te tonen omdat ze uitgaan van mensen die betrokken zijn bij een algemene verbetering van de arbeidssituatie.

In dit verband speelt het CPBW een rol door de vergaderingverslagen te onderzoeken en de toepassing van de actieplannen uit te werken en hierop toe te zien.

Het is vooral een opdracht van de PA toe te zien op de opvolging van dit standpunt.

58. De directie vraagt van de werknemers zich uit te spreken, maar spreekt zichzelf niet uit over de toekomst van de onderneming, de beschikbare middelen, de vooruitzichten inzake werkgelegenheid, …

Dit maakt deel uit van het informatiebeleid binnen de ondernemingsraad.

Het is duidelijk dat onzekerheid over de toekomst van de onderneming meer twijfel doet rijzen over de doelstellingen van de directie die zich in een participatieproces engageert. In dergelijke omstandigheden is het participatieve proces niet mogelijk: de werknemers zullen uiteraard niet aanvaarden mee te werken aan een proces dat kan leiden tot bijvoorbeeld een personeelsvermindering of hun eigen ontslag. Het is aan de werknemersvertegenwoordigers en het CPBW om de toestand op te helderen.

59. De directie en de hiërarchische lijn gebruiken deze methode om van de werknemers de goedkeuring te krijgen over maatregelen waartoe ze reeds hebben beslist.

Nogmaals, het is aan de werknemersvertegenwoordigers en het CPBW om de toestand op te helderen.

Dit blijkt evenwel weinig waarschijnlijk: het opdringen van zijn standpunten zal niet zomaar mogelijk zijn aangezien het woord geven wordt aan het personeel en overleg opgestart wordt met gidsen die, zoals de Déparis-gids, alle aspecten van de arbeidssituatie bestrijken, inclusief de psychosociale aspecten.

60. Met de Déparis-gids kan de PA zich onttrekken aan de risicoanalyse en tegelijk de wet naleven. Hij delegeert de animatie naar de opzichter en kan er zich volledig van distantiëren.

Dat is uiteraard niet de bedoeling en het experiment zal snel uitdraaien op mislukking en terughoudendheid indien de PA zich op die manier gedraagt. De idee is daarentegen de betrokkenen de verantwoordelijkheid over hun levensomstandigheden terug te geven en de PA een doeltreffendere rol van beheerder van het project als geheel te laten spelen (zie vraag 46). Dit stemt overeen met de moderne benadering van de wet op het welzijn: de werkgever is verantwoordelijk en de analyse van de risico’s en de preventie ervan vallen onder de hiërarchische lijn en niet onder een PA.

Risicoanalyse - Externe documentatie

Steunpunt RI&E-instrumenten (Nederland)

Het Steunpunt RI&E-instrumenten bestaat uit een werkgroep van de Stichting van de Arbeid en een uitvoerend secretariaat, ondergebracht bij de Organisatie voor toegepast natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO). Het Steunpunt is met steun van het Ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid (SZW) tot stand gekomen.

De website biedt actuele en betrouwbare informatie, waaronder de laatste stand van zaken wat betreft het overzicht van de Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) instrumenten en de erkenningen daarvan. Hierdoor kunnen werkgevers snel en relatief eenvoudig een geschikt RI&E-instrument vinden en daarmee mede aan hun verplichting voldoen.

Meer informatie op de website van het Steunpunt RI&E.

Dossier “Évaluation des risques professionnels" (INRS – Frankrijk)

Op de website van het ’Institut national de recherche et de sécurité pour la prévention des accidents du travail et des maladies professionnelles’ (INRS), in het Frans, het dossier “Évaluation des risques professionnels”.

Tak preventie SuvaPro (SUVA - Zwitserland)

De SUVA is een zelfstandige onderneming van publiek recht die ongeveer 123 000 ondernemingen, dit zijn 1,97 miljoen werknemers en werklozen, verzekert tegen de gevolgen van ongevallen en beroepsziektes.

Meer informatie op de website van SUVA (in het Frans, Engels, Duits of Italiaans) in de rubriek Suva > Prévention > Travail: Le travail en sécurité.

Risicoanalyse - Tools

SOBANE risicoanalyse strategie (FOD Werkgelegenheid - België)

De rubriek SOBANE risicoanalyse strategie biedt op zeer volledige wijze toelichting bij de SOBANE-strategie, haar verschillende niveaus en de inhoud van de voorgestelde tools. De verschillende tools zijn beschikbaar en kunnen worden vervolledigd en aangepast volgens de noden van de preventieadviseur en de werkelijkheid van het terrein waarmee hij of zij wordt geconfronteerd.

Opsporingstools per sector

De Deparis-gidsen (SOBANE) maken het mogelijk om het geheel van een arbeidssituatie op een participatieve manier te benaderen, op basis van de reële arbeidsactiviteit, teneinde acties te bepalen waardoor de arbeidsomstandigheden kunnen worden verbeterd. Het gaat om instrumenten om een ergonomische aanpak in te voeren.

De gidsen zijn beschikbaar in de rubriek Opsporing per sector: Tools.

De Sobane methodes per risicofactor

De methodes zijn beschikbaar in de rubriek Observatie – Analyse – Expertise: Tools > De Sobane methodes per risicofactor.

Andere specifieke tools voor diverse risico’s zijn beschikbaar in de verschillende thema’s van BeSWIC, in de module Tools.

OiRA-tools (EU-OSHA – Europese Unie)

De OiRA-tools kunnen kleine ondernemingen helpen om een risicoanalyse uit te voeren en preventieacties te bepalen.

Meer informatie is beschikbaar op de website van het OiRA project: Online Interactive Risk Assessment - OiRA.

De risicoanalyse (FOD Werkgelegenheid – België – 2009)

Deze brochure is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, arbeid en sociaal overleg, in de module Publicatie > Risicoanalyse (De).

E-learning welzijn op het werk (e-campus – België)

Door middel van animaties, afbeeldingen, video's, ... kan men met deze gebruiksvriendelijke tool de wetgeving inzake welzijn op het werk en de belangrijkste principes daarvan op een eenvoudige manier begrijpen om de bewustwording te vergroten en beroepsrisico's in elk bedrijf te voorkomen.

Meer info daarover is beschikbaar in de module Tools > E-learning om de eerste stappen op vlak van welzijn op het werk te zetten (gezondheid, veiligheid, PSR, MSA…) (e-campus – België).

Risicoanalyse - Publicaties

De risicoanalyse (FOD Werkgelegenheid – België – 2009)

Deze brochure is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > Risicoanalyse (De).

De reeks publicaties SOBANE-strategie (FOD Werkgelegenheid – België)

De SOBANE-strategie voor het beheer van beroepsgebonden risico’s werd ontwikkeld voor een dynamisch en doeltreffend risicobeheer. Zij omvat vier interventieniveaus: Opsporing (Screening), OBservatie, ANalyse, Expertise.

Alle publicaties van de SOBANE-strategie zijn ook in moduleerbare versie beschikbaar op BeSWIC in de rubriek Sobane risicoanalyse strategie.

  • SOBANE-strategie en opsporingsmethode DEPARIS

Deze brochure is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties > SOBANE-strategie en opsporingsmethode DEPARIS.

  • Overleggidsen Deparis

De Deparis-gidsen (SOBANE) maken het mogelijk om het geheel van een arbeidssituatie op een participatieve manier te benaderen, op basis van de reële arbeidsactiviteit, teneinde acties te bepalen waardoor de arbeidsomstandigheden kunnen worden verbeterd. Het gaat om instrumenten voor het invoeren van een ergonomische aanpak.

De Deparis overleggidsen per sector zijn beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties:

  • Reeks SOBANE-strategie: het beheer van beroepsgebonden risico’s

De brochures per risicofactor zijn beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties:

Risicoanalyse - Regelgeving

Meer informatie daarover en de reglementaire teksten staan op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de rubriek Thema’s > Welzijn op het werk > Algemene beginselen > Algemene principes betreffende het welzijnsbeleid.

In de praktijk

  • coronavirus
    coronavirus
    Biologische agentia / Risicoanalyse

    Coronavirus: checklist preventie op de werkvloer

    Een mogelijke besmetting met het coronavirus vormt op de werkvloer een arbeidsrisico waar de werkgever zijn werknemers tegen moet beschermen. Om dat risico te evalueren heeft de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid) een checklist voor zelfcontrole...
  • afstand bewaren
    afstand bewaren
    Biologische agentia / Risicoanalyse

    ‘Social distancing’ in de bedrijven

    De overheidsmaatregelen om de verspreiding van het coronavirus te beperken legt een cascade van maatregelen op aan bedrijven. Voor ondernemingen die de continuïteit van hun activiteiten wensen veilig te stellen, is het daarom cruciaal om de ‘social distancing’ regels voor de afstand van 1,5 meter...
  • veiligheidshandboek 2020
    veiligheidshandboek 2020
    Elektrische installaties / Werken op hoogte / Elektromagnetische velden / Risicoanalyse

    Veilig werken aan of nabij mobiel netwerkinfrastructuur

    Werken aan of in de nabijheid van een gsm-mast is niet zonder risico. De operatoren voor mobiele telefonie in België evalueerden de gevaren verbonden aan de aanwezigheid van elektromagnetische velden. Ze bundelden in een veiligheidshandboek een aantal werkprocedures om gevaarlijke situaties te...
  • oira horeca
    oira horeca
    OIRA / Risicoanalyse
    Verschaffen accommodatie en maaltijden

    OiRA-tool voor horeca

    Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) heeft een nieuwe OiRA-tool voor de horecasector voorgesteld. De inhoud van deze online tool voor de risicoanalyse in kleine bedrijven (hotels, restaurants en cafés) werd uitgewerkt in nauwe samenwerking met de...
  • Werkomgeving
    Werkomgeving
    OIRA / Risicoanalyse
    Onderwijs

    Met OiRA voor een veiliger werkomgeving op school

    De Europese sociale partners voor het onderwijs, EVO en EFEE, hebben in samenwerking met het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) ten behoeve van de voor- en vroegschoolse educatie en van de middelbare scholen twee onlinetools ontwikkeld voor de beoordeling van...
  • oira autobus
    oira autobus
    OIRA / Risicoanalyse
    Vervoer en opslag

    Gratis risicoanalyse-tool voor de autocar en autobus sector

    De nieuwe OiRA tool voor de sector van autocar en autobus werd op 9 oktober 2019 voorgesteld. Met de gratis OiRA software, dat staat voor “Online interactive Risk Assessment”, kan men in kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) risicoanalyses op een eenvoudige en kosteneffectieve manier...
  • osh_001547_1.jpg
    OIRA coiffeur
    OIRA / Risicoanalyse
    Kappers

    Nieuwe OIRA tool voor kappers

    Om kappers en kapsters te ondersteunen bij de analyse en preventie van de risico’s die bij hun beroep horen, heeft het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk (EU-OSHA) een tool voor een online interactieve risicoanalyse (OIRA) ontwikkeld die gratis en voor iedereen...
  • leather and tanning
    leather and tanning
    OIRA / Risicoanalyse
    Textiel, kleding en leer

    Vernieuwde OiRA “Leather and tanning”

    De Europese sectorale partners uit de ledersector (IndustriALL en Cotance) startten in 2017 met een project om de Europese OiRA tool “Leather and tanning” aan te passen. De eerste versie van de OiRA-tool dateerde uit 2012 en was aan herziening toe. De tool helpt de kleine bedrijven uit de sector om...
  • Oira
    Oira
    OIRA / Risicoanalyse
    Landschapsverzorging

    OiRA-tool Parken en tuinen

    Om de werkcondities in de sector van de parken en tuinen te blijven verbeteren lanceerden de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid) en het Belgische Focal Point van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) op 10...
  • OiRA tool voor de podiumkunsten
    OiRA tool voor de podiumkunsten
    OIRA / Risicoanalyse
    Kunst, amusement en recreatie

    OiRA tool voor de podiumkunsten

    De Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid) en het Belgische Focal Point van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) hebben op 13 juni 2018 het risicoanalyse-instrument OiRA voor de sector van de podiumkunsten...

Nieuws en evenementen

napo_new_2.jpg
30.05.2017

Napo-video over online risicobeoordeling

In een filmpje van tweeënhalf minuten laat Napo zijn baas kennismaken met OiRA, de gratis en gebruiksvriendelijke online tool waarmee kleine...
logo_nl.gif
18.01.2017

Beroepsgerelateerde kankers, een prioriteit voor Europa

De Europese Commissie heeft voorgesteld om grenswaarden vast te stellen voor zeven kankerverwekkende stoffen. De Commissie heeft een gids...