CLOSE

BeSWIC

Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk
Home | Thema's | Fysische agentia | Trillingen

Print RSS

Trillingen

Wanneer een toestel of een machine trilt, wordt dit door het lichaam van de werknemer waargenomen. Afhankelijk van de plaats waar de trillingen het lichaam binnendringen, maakt men een onderscheid tussen hand-arm (handmachines) trillingen en globale lichaamstrillingen (voertuigen, walsmachines).

In beide gevallen gaat het om mechanische trillingen die voor fysieke schade bij de blootgestelde werknemer kunnen zorgen. Meestal zijn mechanische trillingen niet de rechtstreekse oorzaak van een arbeidsongeval, maar bij langdurige of intense blootstelling kunnen zij aanleiding geven tot diverse types van beroepsziekten.

De regelgeving over trillingen vereist dat elke onderneming zoekt naar oplossingen om de blootstelling van de werknemers aan dit risico te vermijden of op zijn minst te verminderen. Wanneer door een risicoanalyse de specifieke risico's voor de onderneming zijn vastgesteld, dient de werkgever hiervoor de passende en concrete preventiemaatregelen te nemen.

We kunnen trillingen niet voorkomen zonder gelijktijdig aandacht te besteden aan andere factoren (gewicht van de machine, positie, statische houding, manueel hanteren van lasten, langdurig zitten, ...) die verantwoordelijk zijn voor musculoskeletale aandoeningen (MSA). Meer informatie over MSA en de voorkoming ervan is beschikbaar in het thema Musculoskeletale aandoeningen (MSA).

Trillingen - Externe documentatie

Dossier Trillingen (HSE – Verenigd Koninkrijk)

De website van de ‘Health and Safety Executive’ (HSE) biedt verschillende gegevens in het Engels: rubriek Vibration at Work.

Website Human vibrations (Universiteit van Southampton - Verenigd Koninkrijk)

Verschillende gegevens zijn in het Engels beschikbaar: website Human Vibration.

Dossier Trillingen (INRS - Frankrijk)

Het Franse nationaal onderzoeksinstituut voor het onderzoek en de preventie van arbeidsongevallen en beroepsziektes stelt op zijn website een specifiek dossier betreffende trillingen voor (in het Frans): Dossier Vibrations.

Onderzoeksprojecten VIBRISKS et VINET (Europese Unie)

In het kader van de Europese onderzoeksprojecten VIBRISKS en "Vibration Injury Network" (VINET), zijn er procedures en goede praktijken ontwikkeld voor het onderzoek van blootgestelde werknemers en de goede opvolging van werknemers met symptomen te wijten aan mechanische trillingen.

Die verschillende gegevens zijn in het Engels beschikbaar op de volgende websites:

Rubriek Rugklachten” (NVAB - Nederland)

De Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) verschaft op haar website verschillende gegevens, zoals richtlijnen en documentatie, in het Nederlands of in het Engels: rubriek Rugklachten.

Trillingen - Sensibiliseringsmateriaal

Napo in "vertil je niet!" - Slechte trillingen (EU-OSHA)

De animatiefilm "Napo in vertil je niet!" wijst op het belang van een geïntegreerde aanpak voor het vermijden van musculoskeletale aandoeningen. Centraal staat het omgaan met de volledige belasting op het lichaam, van alle druk en overbelasting, omgevingsfactoren, risico’s op de werkplek en het werkritme tot de lasten die moeten worden verplaatst.

De film werd gemaakt in het kader van de Europese campagne van 2007 en bestaat uit 11 korte fragmenten. Het 8e fragment gaat over trillingen.

Op de Napo-website: Aflevering 08: Slechte trillingen.

Trillingen - Tools

De SOBANE-strategie toegepast op trillingen (FOD Werkgelegenheid - België)

De SOBANE-strategie voor het beheer van beroepsrisico’s werd ontwikkeld als hulp bij de organisatie van een dynamisch en doeltreffend risicobeheer. Zij bevat vier interventieniveaus (opsporing (Screening), OBservatie, ANalyse, Expertise) en biedt de mogelijkheid om door een gestructureerde benadering de nodige middelen en competenties te gebruiken volgens de complexiteit van de problemen waarmee men wordt geconfronteerd.

De Sobane-strategie toegepast op lichaamstrillingen is beschikbaar op de Sobane website, in de rubriek Tools > Observatie – Analyse – Expertise per risicofactor > De Sobane methodes per risicofactor > Sobane-strategie toegepast op GLOBALE LICHAAMSTRILLINGEN.

De Sobane-strategie toegepast op hand-arm trillingen is beschikbaar op de Sobane website, in de rubriek Tools > Observatie - Analyse - Expertise per risicofactor> de Sobane methodes per risicofactor > Sobane-strategie toegepast op HAND-ARM TRILLINGEN.

Belangrijkste databases van fabrikanten

Bepaalde databankgegevens zijn beschikbaar op het internet:

Berekening van de dagelijkse blootstelling aan trillingen

We kunnen de volgende formule gebruiken:
dagelijkse blootstelling A(8)=a * √(t/8)

waarbij:

a = trillingsintensiteit van het toestel m/s²

t = blootstellingsduur in uren

Er staan op het internet specifieke calculators voor de blootstelling. Die calculators zijn bijzonder nuttig als men met verschillende toestellen op één dag werkt en men de blootstelling van de verschillende toestellen moet samentellen.

Voorbeelden van calculators zijn beschikbaar op volgende websites:

Trillingen - Publicaties

Hand-arm trillingen – Reeks SOBANE-strategie (FOD Werkgelegenheid – België - 2005)

De Sobane-strategie (www.sobane.be) stelt beleidsmethoden ter beschikking om bedrijven te helpen de risico’s te analyseren en preventiemaatregelen te bepalen. De specifieke SOBANE brochure over hand-arm trillingen bevat observatie- en analysemethoden en hulpfiches voor bedrijven.

Deze publicatie is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties> Hand-arm trillingen – Reeks SOBANE-strategie.

Globale lichaamstrillingen – Reeks SOBANE-strategie (FOD Werkgelegenheid– België - 2005)

De Sobane-strategie (www.sobane.be) stelt beleidsmethoden ter beschikking om bedrijven te helpen de risico’s te analyseren en preventiemaatregelen te bepalen. De specifieke SOBANE brochure over lichaamstrillingen bevat van observatie- en analysemethoden en hulpfiches voor bedrijven.

Deze publicatie is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, in de module Publicaties> Globale lichaamstrillingen – Reeks SOBANE-strategie.

Vibrations et mal de dos (INRS – Frankrijk - 2012)

Deze goede praktijkengids is in het Frans beschikbaar op de website van de ‘Institut national de recherche et de sécurité pour la prévention des accidents du travail et des maladies professionnelles’ (INRS): Vibrations et mal de dos. Guide des bonnes pratiques en application du décret 'Vibrations'.

Niet-bindende praktijkgids voor de uitvoering van Richtlijn 2002/44/EG (Europese Commissie - 2008)

In deze gids staan voorbeelden van trillingsniveaus voor veel gebruikte machines en voertuigen. Men kan die gebruiken als men op geen enkele andere manier de informatie over de in het bedrijf gebruikte machines kan verkrijgen.

De gids is beschikbaar op de website van de Europese Commissie: Niet-bindende praktijkgids voor de uitvoering van Richtlijn 2002/44/EG betreffende de minimumvoorschriften inzake gezondheid en veiligheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van fysische agentia (trillingen).

Trillingen - Regelgeving

Het koninklijk besluit van 7 juli 2005 betreffende de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van de werknemers tegen de risico’s van mechanische trillingen op het werk (hoofdstuk IV van Titel IV van de Codex) bepaalt wat er in een bedrijf moet worden gedaan als er werknemers aan mechanische trillingen worden blootgesteld. Het KB geeft actie- en grenswaarden en verplicht tot het uitvoeren van een risicobeoordeling. Als er risico’s zijn moet de werkgever preventiemaatregelen nemen.

Meer informatie daarover en de reglementaire teksten staan op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal overleg, in de rubriek Thema's > Welzijn op het werk> Omgevingsfactoren en fysische agentia> Trillingen.

Actiewaarde

De actie- en de grenswaarde worden uitgedrukt in m/s² (de frequentie- en tijdgewogen versnelling van de trilling in de drie assen) en worden steeds bepaald als een gemiddelde over een werkdag van 8 uur. Als de blootstellingsduur kleiner is dan 8 uur, dan moet men een herberekening maken voor een gemiddelde over 8 uur.

Voor hand-arm trillingen is de actiewaarde 2,5 m/s² en de grenswaarde 5 m/s². Voor lichaamstrillingen is de actiewaarde 0,5 m/s² en de grenswaarde 1,15 m/s².

Uit onderzoek weten we dat bij blootstelling boven de actiewaarde er al hinder, verminderd comfort en gezondheidsschade kan optreden. De doelstelling is derhalve er voor te zorgen dat voor elke werkdag de blootstelling lager is dan de actiewaarde.

In de praktijk

  • OIRA

    OiRA-infographic over de vier stappen van een risicobeoordeling

    Een nieuwe infographic die is gemaakt in het kader van het OiRA-project, de risicobeoordelingstool van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA), is nu beschikbaar in het Engels.
  • Brandpreventie

    Brandveiligheid van gevels

    Het Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf (WTCB) heeft samen met de Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken een document opgesteld rond brandveiligheid van gevels van gebouwen.
  • Geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk

    Online-Training TV: Ongewenst gedrag op kantoor voorkomen

    Grensoverschrijdend gedrag op het werk is een belangrijk probleem in kantoren. Het is van groot belang dat iedereen een bijdrage levert om onaanvaardbaar gedrag op kantoor tegen te gaan. Grensoverschrijdend gedrag op kantoor leidt tot stress, een slechte werksfeer, een onveilige werkomgeving en een...
  • Terug aan het werk

    Boek 'Werken is genezen'

    Slechts 1 werknemer op 2 keert na langdurige ziekte terug naar dezelfde job. Succesvolle reïntegratie is moeilijk, maar cruciaal. Met zijn boek 'Werken is genezen' wil Lode Godderis een eerste cruciale stap in de goede richting zetten. Met concrete informatie en aanbevelingen voor...
  • Aardolie, chemie, farmacie, rubber en kunststoffen

    Code voor de beheersing van blootstelling bij technische interventies

    Met een aantal experten uit de (petro)chemische- en contractingbedrijven heeft Agoria een code van goede praktijk opgesteld voor de beheersing van de risico’s bij de product blootstelling bij technische interventies.

Nieuws en evenementen

  • 23.11.2017

    Onderzoek over werkgerelateerde kanker in Europa

    Volgens een onderzoek van het Europees Vakbondsinstituut brengen de kankers die te wijten zijn aan de beroepsactiviteit elk jaar tussen 270 en 610...
  • 20.11.2017

    Versoepeling en uitbreiding van het Fedris programma voor lage rugpijn

    Het preventieprogramma voor lage rugpijn van het Federaal agentschap voor beroepsrisico’s (Fedris) bestaat 10 jaar. Dankzij dit programma kunnen...
  • 17.11.2017

    Op de blog: proefprojecten ter preventie van burn-out

    Werkgevers en vakbonden werkten in de Nationale Arbeidsraad een plan uit om in een honderdtal bedrijven op vrijwillige basis te starten met...